2e master
diergeneeskunde
optie KHD
Ziekteleer gezelschapsdieren I
Tine Haesebrouck
2022-2023
2e master diergeneeskundeoptie KHD
1
,INHOUD
0. OVERZICHT GENEESKUNDE I
1. CARDIOLOGIE
Inhoud lessen cardiologie ....................................................................................................................................... 8
Les 1 - 3: Diagnostische technieken bij cardiologischbonderzoek .......................................................................... 8
Les 4: Aangeboren hartafwijkingen ...................................................................................................................... 30
Inleiding ............................................................................................................................................................. 30
A. Aandoeningen die drukoverbelasting veroorzaken ...................................................................................... 31
1. subaortastenose + 2. pulmonalisstenose .................................................................................................. 31
B. Aandoeningen die volumeoverbelasting veroorzaken ................................................................................. 37
3. Persisterende ductus arteriosus Botalli (PDA) + 4. Ventrikel Septum Defect (VSD) ................................. 37
5. Dysplasie van de AV kleppen (Mitralis- & tricuspidalisdysplasie, MD & TD)............................................. 43
C. Take home message… ................................................................................................................................... 45
Les 5: Verworven hartaandoeningen .................................................................................................................... 46
Inleiding ............................................................................................................................................................. 46
1. PERICARDIALE EFFUSIE (Pericardovervulling) ............................................................................................... 47
2. Bacteriële valvulaire endocarditis bij de hond .............................................................................................. 51
2. ENDOCRINOLOGIE
Inleiding................................................................................................................................................................. 56
A. Aandoeningen van de hypofyse ........................................................................................................................ 56
B. Aandoeningen van de Endocriene pancreas ..................................................................................................... 61
C. Aandoeningen van de Bijnieren ........................................................................................................................ 68
1. Ziekte van Addison ........................................................................................................................................ 68
2. Syndroom van Cushing hond......................................................................................................................... 70
3. Felien hyperaldosteronisme .......................................................................................................................... 76
D. Aandoeningen van de Schildklieren .................................................................................................................. 78
1. hypothyroidie HOND ..................................................................................................................................... 78
2. Schildkliertumoren bij hond en kat ............................................................................................................... 82
E. Aandoeningen van de Bijschildklieren .............................................................................................................. 86
F. Probleemgerichte Aanpak ................................................................................................................................. 88
1. Benadering van Hypercalcemie ..................................................................................................................... 88
2. Benadering van PUPD ................................................................................................................................... 90
2
,3. GASTR-INTESTINAAL + LEVER
A. Ziekten van de mondholte ................................................................................................................................ 93
B. Ziekten van de slokdarm ................................................................................................................................... 94
Algemeen .......................................................................................................................................................... 94
1. Oesofagale obstructie ................................................................................................................................... 94
2. Megaoesofagus ............................................................................................................................................. 95
3. Oesofagitis ..................................................................................................................................................... 96
4. Hiatale hernia ................................................................................................................................................ 96
C. Ziekten van de maag ......................................................................................................................................... 97
1. Acute gastritis................................................................................................................................................ 97
2. Chronische gastritis ....................................................................................................................................... 97
3. Maagretentie................................................................................................................................................. 98
4. Ulcera en erosies van de maag...................................................................................................................... 99
5. Neoplasie vd maag ........................................................................................................................................ 99
D. Ziekten van de dunne darm ............................................................................................................................ 100
1. Acute enteropathieën ................................................................................................................................. 100
2. Chronische of infiltratieve enteropathieën ................................................................................................. 101
A. Inflammatory bowel diseases (IBD) ........................................................................................................ 102
B. Bacteriële overgroei (SIBO) / ‘Antibiotic responsive diarrhea’ / ARD ..................................................... 104
C. Intestinale lymfangiëctasie ..................................................................................................................... 105
D. Gluten enteropathy bij de Ierse Setter ................................................................................................... 106
E. Neoplasie van de dunne darm ................................................................................................................ 106
E. Ziekten van het colon ...................................................................................................................................... 107
Karakteristieken .............................................................................................................................................. 107
Classificatie ziekten colon die diarree veroorzaken ........................................................................................ 107
Ziekten van het colon die constipatie veroorzaken ........................................................................................ 108
F. Ano-rectale aandoeningen .............................................................................................................................. 109
G. Ziekten van de exocriene pancreas ................................................................................................................ 110
1. Exocriene pancreas insufficiëntie (EPI) ....................................................................................................... 110
2. Pancreatitis.................................................................................................................................................. 111
H. Ziekten van lever en galgangen ...................................................................................................................... 114
1. Diagnose van leveraandoeningen ............................................................................................................... 114
2. Leveraandoeningen bij gezelschapsdieren ................................................................................................. 114
Inleiding : overzicht ..................................................................................................................................... 114
Inflammatoire leveraandoeningen met infectieuze oorsprong .................................................................. 115
Inflammatoire niet infectieuze aandoeningen ............................................................................................ 115
Algemene behandeling van leverproblemen .................................................................................................. 119
3
,4. HEMATOLOGIE
Overzicht ............................................................................................................................................................. 120
1. ERYTHROCYTOSE / POLYCYTHEMIE ................................................................................................................. 120
2. STOLLINGSSTOORNISSEN ................................................................................................................................ 122
Hemostase ...................................................................................................................................................... 122
Stollingstesten ................................................................................................................................................. 125
Gestoorde hemostase herhaling 1e semester ................................................................................................. 127
Afwijkingen primaire hemostase .................................................................................................................... 127
Afwijkingen secundaire hemostase................................................................................................................. 129
Stollingsstoornissen: overzichtstabel .............................................................................................................. 134
3. AFWIJKINGEN VAN DE LEUKOCYTEN .............................................................................................................. 135
4. TRANSFUSIES ................................................................................................................................................... 138
5. NEUROLOGIE
A. Inleiding .......................................................................................................................................................... 144
B. Neurolokalisatie .............................................................................................................................................. 145
1. CEREBRUM ............................................................................................................................................. 145
2. HERSENSTAM ......................................................................................................................................... 149
3. VESTIBULAIR APPARAAT ........................................................................................................................ 150
4. CEREBELLUM .......................................................................................................................................... 153
5. Hersenzenuwen & spieren ...................................................................................................................... 155
6. Ruggenmerg ........................................................................................................................................... 155
7. NEUROMUSCULAIR systeem .................................................................................................................. 162
C. NEUROLOGISCHE AANDOENINGEN ................................................................................................................ 166
1. Overzicht ................................................................................................................................................ 166
2. CEREBRUM ............................................................................................................................................. 166
3. Vestibulair apparaat ............................................................................................................................... 179
4. CEREBELLUM .......................................................................................................................................... 182
5. NEURMUSCULAIRE AANDOENINGEN KOP ............................................................................................. 183
6. Aandoeningen ruggenmerg ................................................................................................................... 187
7. Neuromusculair - 4 poten - Zenuw-synaps ............................................................................................ 198
8. Neuromusculair achterpoten (niet besproken)................................................................................... 203
9. Neuromusculair - 1 poot (niet besproken) ......................................................................................... 203
4
,6. INHEEMSE HART- EN LONGWORMEN
A. wormen bij de hond ........................................................................................................................................ 205
Angiostrongylose bij de hond.......................................................................................................................... 205
Crenosoma vulpis / Vossenlongworm ............................................................................................................. 212
Andere longwormen bij de hond .................................................................................................................... 213
B. wormen bij de kat ........................................................................................................................................... 214
Aelurostrongylus abstrusus ............................................................................................................................. 214
C. wormen bij hond en kat .................................................................................................................................. 215
Eucoleus aerophilus / (Capillaria aerophila) ................................................................................................... 215
7. RESPIRATOIR STELSEL
NIEZEN EN NEUSVLOEI ........................................................................................................................................ 216
Inleiding ........................................................................................................................................................... 216
1/ MYCOTISCHE RHINITIS ................................................................................................................................ 219
2/ LYMFOPLASMOCYTAIRE RHINITIS (LPR) ..................................................................................................... 221
3/ TUMOREN VAN DE NEUSHOLTE ................................................................................................................. 222
4/ VREEMD VOORWERP .................................................................................................................................. 224
5/ REVERSE SNEEZING ..................................................................................................................................... 224
DYSPNEE .............................................................................................................................................................. 225
Inleiding ........................................................................................................................................................... 225
A. (INSPIRATOIRE) DYSPNEE MET STRIDOR ..................................................................................................... 226
Lokalisatie probleem: Bovenste luchtwegen .............................................................................................. 226
1. LARYNXPARALYSE .................................................................................................................................... 227
2. LARYNXCOLLAPS ...................................................................................................................................... 230
3. LARYNXTRAUMA ..................................................................................................................................... 230
4. MASSA LARYNX ....................................................................................................................................... 231
B. DYSPNEE ZONDER STRIDOR ........................................................................................................................ 232
INLEIDING .................................................................................................................................................... 232
1) DYSPNEE ZONDER STRIDOR → PLEURALE EN MEDIASTINALE AANDOENINGEN .................................... 233
HOESTEN ............................................................................................................................................................. 247
INLEIDING: Oorzaken ...................................................................................................................................... 247
1/ COLLAPS LUCHTWEGEN .............................................................................................................................. 247
2/ CANIENE CHRONISCHE BRONCHITIS ........................................................................................................... 251
3/ EOSINOFIELE BRONCHOPNEUMOPATHIE / pneumonie .................................................................. 254
4/ PARASITAIRE PNEUMONIE .......................................................................................................................... 255
5/ NEOPLASIE LONG ........................................................................................................................................ 256
5
,8. URINAIR STELSEL
A. AKI / Acute nierschade / Acute kidney injury / Acute renal failure ................................................................ 257
B. Glomerulaire Ziekten ...................................................................................................................................... 268
C. Urolithiasis ...................................................................................................................................................... 274
D. Mictio en mictiestoornissen ........................................................................................................................... 282
9. PROBLEM BASED
A. SPLENOMEGALIE EN LYMFADENOPATHIE ...................................................................................................... 291
B. GROEIACHTERSTAND BIJ HOND EN KAT ......................................................................................................... 296
C. KOORTS VAN ONBEKENDE OORSPRONG ........................................................................................................ 297
D. POLYARTRITIS.................................................................................................................................................. 299
E. HYPERTENSIE ................................................................................................................................................... 302
10. CRITICAL CARE
Inhoud ................................................................................................................................................................. 305
Initiële beoordeling spoedpatiënt ....................................................................................................................... 305
Critical care Shock ............................................................................................................................................... 307
Vloeistoftherapie ................................................................................................................................................ 311
Stabilisatie dyspnee ............................................................................................................................................ 319
Abdominale distensie en ascites ......................................................................................................................... 324
Acuut abdomen ................................................................................................................................................... 328
Voedingssondes .................................................................................................................................................. 331
11. CASUÏSTIEKEN
professor Daminet : endocrien, urinair, GI en lever ........................................................................................... 334
Professor Paepe ...................................................................................................................................................... 9
Hematologie ........................................................................................................................................................ 9
Critical care........................................................................................................................................................ 14
Respiratoir stelsel .............................................................................................................................................. 17
BIJLAGE I: PROTONPOMP INHIBITOREN
BIJLAGE II: EETLUST STIMULATOREN
6
,0. OVERZICHT GENEESKUNDE I
Uw docenten
Het examen
• Korte open vragen (ook onder de vorm van casuïstieken)
• Beperkt aantal MCQs
Lesverdeling:
7
,1. CARDIOLOGIE
INHOUD LESSEN CARDIOLOGIE
• Les 1-3: Diagnostische technieken
• Les 4: Aangeboren hartafwijkingen
• Les 5: Verworven hartaandoeningen (andere dan MVD, DCM, HCM: zie 1 e sem.)
LES 1 - 3: DIAGNOSTISCHE TECHNIEKEN BIJ CARDIOLOGISCH ONDERZOEK
INHOUD EN INLEIDING
Inhoud: Diagnostische technieken: hoe toepassen bij cardiologische patiënten en wanneer doorverwijzen?
1. Auscultatie & lichamelijk onderzoek: zie propedeutica 1ste master (zeer belangrijk: steeds te kennen!)
2. RX thorax: zie ook cursussen MBV
3. Bloedonderzoek incl. cardiale biomerkers
4. Electrocardiografie (ECG): zie propedeutica 1ste master (zeer belangrijk: nog steeds te kennen!)
5. Echocardiografie/CT/Angiografie
Inleiding: Belang van cardiologische tools in de gezelschapsdieren praktijk:
• 1ste lijns DA: essentiële rol bij het opsporen van hartruisen!!!
o Een goed lichamelijk onderzoek incl. grondige auscultatie is de basis van alles!
• Stethoscoop + RX thorax + hartbiomerkers in het bloed (NTproBNP/cardiaal troponine I)
zijn de tools van de 1ste lijnsDA
o Echocardiografie/ECG/CT/Angiografie = 2de lijn: doorsturen!
Inleiding: Belang van cardiologie in de gezelschapsdieren praktijk:
• Niet het hoofdaandeel van de patiënten in 1ste lijn in vergelijking met interne, dermatologie,
chirurgie, orthopedie…maar wel belangrijk want…
o Probleem: cardiologische problemen vaak levensbedreigend
• Dus:
o Je moet ze wel herkennen, dier adequaat stabiliseren indien mogelijk en doorsturen of
meteen doorsturen
o Basiskennis van meest voorkomende cardiologische aandoeningen = belangrijk
8
,1. AUSCULTATIE
1. Auscultatie algemeen
Hartruis (of “bijgeruis”): beschrijven van 3 criteria => Elk hartruis beschrijven!
1. Timing: systolisch/diastolisch/continu
2. Luidheid/intensiteit: schaal van 1/6 tot 6/6
3. Lokalisatie: welk van de 4 klepgebieden?
1.1 Hartruis: Timing
Systolisch: tussen 1ste en 2de harttoon ➔ tussen “lub” en “dub” ➔ meest voorkomend bij hond en kat
Diastolisch: tussen 2de en volgende 1ste harttoon ➔ tussen “dub” en volgende “lub” ➔ zelden te horen bij
hond en kat
Continu: zowel tijdens systole als diastole ➔ ononderbroken “machinery murmur” typisch voor persisterende
ductus arteriosus van Botalli (= PDA)
1.2 Hartruis: Luidheid of intensiteit
• Graad 1: hartruis met geringe intensiteit, die pas kan worden gehoord na enkele seconden
aandachtige auscultatie, in een stille omgeving
• Graad 2: zeer zachte hartruis, die direct wordt gehoord bij begin auscultatie
• Graad 3: matig luide hartruis (duidelijk horen maar niet luid)
• Graad 4: luide hartruis zonder fremitus
• Graad 5: luide hartruis met fremitus, niet meer te horen als stethoscoop los komt van thorax
• Graad 6: zeer luide hartruis met fremitus, die zelfs gehoord wordt met stethoscoop los van thorax
1.3 Hartruis: Lokalisatie
Lokalisatie
• Afwijking bepaalde hartklep ➔ best te horen over bepaald thoraxgebied !!!!
• Punctum maximum: klepgebied met hoogste intensiteit = luidste horen
• Systematisch ALLE klepgebieden ausculteren, OOK STEEDS BEIDE ZIJDEN VAN DE THORAX
Hond: klepgebieden
• LINKS HARTBASIS: pulmonalisklep: 3de IC ruimte, aortaklep: 4de IC ruimte
• LINKS HARTAPEX: mitralisklep: 5de IC ruimte (lager, richting sternum)
• RECHTS: tricuspidalisklep: 4de IC ruimte
9
, Kat: klepgebieden
• Kleine thorax ➔ klepgebieden moeilijker weer te geven
• Aorta en pulmonalisklep: links 2de/3de IC ruimte (links hartbasis)
• Mitralisklep: links 5de/6de IC ruimte (links hartapex)
• Tricuspidalisklep: rechts 4de/5de IC ruimte
• Soms ook midventraal t.h.v. sternum te horen “sternale” hartruis
• Spinnen is storend: watje met alcohol /kraan laten lopen/ lichte druk op trachea net onder larynx
Hond klepgebieden Kat klepgebieden
1. Auscultatie: DD’s hartruis
Waarom is beschrijven van een hartruis zo belangrijk?
• Samen beoordelen van intensiteit, timing en lokalisatie van een hartruis levert informatie op over
welke hartaandoening aanwezig is
• M.a.w. grondige hartauscultatie door een geoefende dierenarts kan de lijst van differentieel diagnoses
beperken (vooral bij de hond, moeilijker bij de kat)
• Definitieve diagnose moet dan bevestigd met verdere diagnostiek (vaak RX thorax, biomerkers en
doorsturen voor echocardiografie)
Voorbeeld:
‘Een hartruis bij een hond’ ➔ veel DD’s.
‘Een systolische hartruis, 4/6, links
apicaal bij een 10 jaar oude CKCS’
-> 95% zeker mitralisklepdegeneratie,
te bevestigen met echocardiografie.
‘Een continue hartruis, 5/6, links
craniaal/hartbasis bij een 4 maanden
oude Border Collie’ = 99% zeker PDA, te
bevestigen met echocardiografie.
10
diergeneeskunde
optie KHD
Ziekteleer gezelschapsdieren I
Tine Haesebrouck
2022-2023
2e master diergeneeskundeoptie KHD
1
,INHOUD
0. OVERZICHT GENEESKUNDE I
1. CARDIOLOGIE
Inhoud lessen cardiologie ....................................................................................................................................... 8
Les 1 - 3: Diagnostische technieken bij cardiologischbonderzoek .......................................................................... 8
Les 4: Aangeboren hartafwijkingen ...................................................................................................................... 30
Inleiding ............................................................................................................................................................. 30
A. Aandoeningen die drukoverbelasting veroorzaken ...................................................................................... 31
1. subaortastenose + 2. pulmonalisstenose .................................................................................................. 31
B. Aandoeningen die volumeoverbelasting veroorzaken ................................................................................. 37
3. Persisterende ductus arteriosus Botalli (PDA) + 4. Ventrikel Septum Defect (VSD) ................................. 37
5. Dysplasie van de AV kleppen (Mitralis- & tricuspidalisdysplasie, MD & TD)............................................. 43
C. Take home message… ................................................................................................................................... 45
Les 5: Verworven hartaandoeningen .................................................................................................................... 46
Inleiding ............................................................................................................................................................. 46
1. PERICARDIALE EFFUSIE (Pericardovervulling) ............................................................................................... 47
2. Bacteriële valvulaire endocarditis bij de hond .............................................................................................. 51
2. ENDOCRINOLOGIE
Inleiding................................................................................................................................................................. 56
A. Aandoeningen van de hypofyse ........................................................................................................................ 56
B. Aandoeningen van de Endocriene pancreas ..................................................................................................... 61
C. Aandoeningen van de Bijnieren ........................................................................................................................ 68
1. Ziekte van Addison ........................................................................................................................................ 68
2. Syndroom van Cushing hond......................................................................................................................... 70
3. Felien hyperaldosteronisme .......................................................................................................................... 76
D. Aandoeningen van de Schildklieren .................................................................................................................. 78
1. hypothyroidie HOND ..................................................................................................................................... 78
2. Schildkliertumoren bij hond en kat ............................................................................................................... 82
E. Aandoeningen van de Bijschildklieren .............................................................................................................. 86
F. Probleemgerichte Aanpak ................................................................................................................................. 88
1. Benadering van Hypercalcemie ..................................................................................................................... 88
2. Benadering van PUPD ................................................................................................................................... 90
2
,3. GASTR-INTESTINAAL + LEVER
A. Ziekten van de mondholte ................................................................................................................................ 93
B. Ziekten van de slokdarm ................................................................................................................................... 94
Algemeen .......................................................................................................................................................... 94
1. Oesofagale obstructie ................................................................................................................................... 94
2. Megaoesofagus ............................................................................................................................................. 95
3. Oesofagitis ..................................................................................................................................................... 96
4. Hiatale hernia ................................................................................................................................................ 96
C. Ziekten van de maag ......................................................................................................................................... 97
1. Acute gastritis................................................................................................................................................ 97
2. Chronische gastritis ....................................................................................................................................... 97
3. Maagretentie................................................................................................................................................. 98
4. Ulcera en erosies van de maag...................................................................................................................... 99
5. Neoplasie vd maag ........................................................................................................................................ 99
D. Ziekten van de dunne darm ............................................................................................................................ 100
1. Acute enteropathieën ................................................................................................................................. 100
2. Chronische of infiltratieve enteropathieën ................................................................................................. 101
A. Inflammatory bowel diseases (IBD) ........................................................................................................ 102
B. Bacteriële overgroei (SIBO) / ‘Antibiotic responsive diarrhea’ / ARD ..................................................... 104
C. Intestinale lymfangiëctasie ..................................................................................................................... 105
D. Gluten enteropathy bij de Ierse Setter ................................................................................................... 106
E. Neoplasie van de dunne darm ................................................................................................................ 106
E. Ziekten van het colon ...................................................................................................................................... 107
Karakteristieken .............................................................................................................................................. 107
Classificatie ziekten colon die diarree veroorzaken ........................................................................................ 107
Ziekten van het colon die constipatie veroorzaken ........................................................................................ 108
F. Ano-rectale aandoeningen .............................................................................................................................. 109
G. Ziekten van de exocriene pancreas ................................................................................................................ 110
1. Exocriene pancreas insufficiëntie (EPI) ....................................................................................................... 110
2. Pancreatitis.................................................................................................................................................. 111
H. Ziekten van lever en galgangen ...................................................................................................................... 114
1. Diagnose van leveraandoeningen ............................................................................................................... 114
2. Leveraandoeningen bij gezelschapsdieren ................................................................................................. 114
Inleiding : overzicht ..................................................................................................................................... 114
Inflammatoire leveraandoeningen met infectieuze oorsprong .................................................................. 115
Inflammatoire niet infectieuze aandoeningen ............................................................................................ 115
Algemene behandeling van leverproblemen .................................................................................................. 119
3
,4. HEMATOLOGIE
Overzicht ............................................................................................................................................................. 120
1. ERYTHROCYTOSE / POLYCYTHEMIE ................................................................................................................. 120
2. STOLLINGSSTOORNISSEN ................................................................................................................................ 122
Hemostase ...................................................................................................................................................... 122
Stollingstesten ................................................................................................................................................. 125
Gestoorde hemostase herhaling 1e semester ................................................................................................. 127
Afwijkingen primaire hemostase .................................................................................................................... 127
Afwijkingen secundaire hemostase................................................................................................................. 129
Stollingsstoornissen: overzichtstabel .............................................................................................................. 134
3. AFWIJKINGEN VAN DE LEUKOCYTEN .............................................................................................................. 135
4. TRANSFUSIES ................................................................................................................................................... 138
5. NEUROLOGIE
A. Inleiding .......................................................................................................................................................... 144
B. Neurolokalisatie .............................................................................................................................................. 145
1. CEREBRUM ............................................................................................................................................. 145
2. HERSENSTAM ......................................................................................................................................... 149
3. VESTIBULAIR APPARAAT ........................................................................................................................ 150
4. CEREBELLUM .......................................................................................................................................... 153
5. Hersenzenuwen & spieren ...................................................................................................................... 155
6. Ruggenmerg ........................................................................................................................................... 155
7. NEUROMUSCULAIR systeem .................................................................................................................. 162
C. NEUROLOGISCHE AANDOENINGEN ................................................................................................................ 166
1. Overzicht ................................................................................................................................................ 166
2. CEREBRUM ............................................................................................................................................. 166
3. Vestibulair apparaat ............................................................................................................................... 179
4. CEREBELLUM .......................................................................................................................................... 182
5. NEURMUSCULAIRE AANDOENINGEN KOP ............................................................................................. 183
6. Aandoeningen ruggenmerg ................................................................................................................... 187
7. Neuromusculair - 4 poten - Zenuw-synaps ............................................................................................ 198
8. Neuromusculair achterpoten (niet besproken)................................................................................... 203
9. Neuromusculair - 1 poot (niet besproken) ......................................................................................... 203
4
,6. INHEEMSE HART- EN LONGWORMEN
A. wormen bij de hond ........................................................................................................................................ 205
Angiostrongylose bij de hond.......................................................................................................................... 205
Crenosoma vulpis / Vossenlongworm ............................................................................................................. 212
Andere longwormen bij de hond .................................................................................................................... 213
B. wormen bij de kat ........................................................................................................................................... 214
Aelurostrongylus abstrusus ............................................................................................................................. 214
C. wormen bij hond en kat .................................................................................................................................. 215
Eucoleus aerophilus / (Capillaria aerophila) ................................................................................................... 215
7. RESPIRATOIR STELSEL
NIEZEN EN NEUSVLOEI ........................................................................................................................................ 216
Inleiding ........................................................................................................................................................... 216
1/ MYCOTISCHE RHINITIS ................................................................................................................................ 219
2/ LYMFOPLASMOCYTAIRE RHINITIS (LPR) ..................................................................................................... 221
3/ TUMOREN VAN DE NEUSHOLTE ................................................................................................................. 222
4/ VREEMD VOORWERP .................................................................................................................................. 224
5/ REVERSE SNEEZING ..................................................................................................................................... 224
DYSPNEE .............................................................................................................................................................. 225
Inleiding ........................................................................................................................................................... 225
A. (INSPIRATOIRE) DYSPNEE MET STRIDOR ..................................................................................................... 226
Lokalisatie probleem: Bovenste luchtwegen .............................................................................................. 226
1. LARYNXPARALYSE .................................................................................................................................... 227
2. LARYNXCOLLAPS ...................................................................................................................................... 230
3. LARYNXTRAUMA ..................................................................................................................................... 230
4. MASSA LARYNX ....................................................................................................................................... 231
B. DYSPNEE ZONDER STRIDOR ........................................................................................................................ 232
INLEIDING .................................................................................................................................................... 232
1) DYSPNEE ZONDER STRIDOR → PLEURALE EN MEDIASTINALE AANDOENINGEN .................................... 233
HOESTEN ............................................................................................................................................................. 247
INLEIDING: Oorzaken ...................................................................................................................................... 247
1/ COLLAPS LUCHTWEGEN .............................................................................................................................. 247
2/ CANIENE CHRONISCHE BRONCHITIS ........................................................................................................... 251
3/ EOSINOFIELE BRONCHOPNEUMOPATHIE / pneumonie .................................................................. 254
4/ PARASITAIRE PNEUMONIE .......................................................................................................................... 255
5/ NEOPLASIE LONG ........................................................................................................................................ 256
5
,8. URINAIR STELSEL
A. AKI / Acute nierschade / Acute kidney injury / Acute renal failure ................................................................ 257
B. Glomerulaire Ziekten ...................................................................................................................................... 268
C. Urolithiasis ...................................................................................................................................................... 274
D. Mictio en mictiestoornissen ........................................................................................................................... 282
9. PROBLEM BASED
A. SPLENOMEGALIE EN LYMFADENOPATHIE ...................................................................................................... 291
B. GROEIACHTERSTAND BIJ HOND EN KAT ......................................................................................................... 296
C. KOORTS VAN ONBEKENDE OORSPRONG ........................................................................................................ 297
D. POLYARTRITIS.................................................................................................................................................. 299
E. HYPERTENSIE ................................................................................................................................................... 302
10. CRITICAL CARE
Inhoud ................................................................................................................................................................. 305
Initiële beoordeling spoedpatiënt ....................................................................................................................... 305
Critical care Shock ............................................................................................................................................... 307
Vloeistoftherapie ................................................................................................................................................ 311
Stabilisatie dyspnee ............................................................................................................................................ 319
Abdominale distensie en ascites ......................................................................................................................... 324
Acuut abdomen ................................................................................................................................................... 328
Voedingssondes .................................................................................................................................................. 331
11. CASUÏSTIEKEN
professor Daminet : endocrien, urinair, GI en lever ........................................................................................... 334
Professor Paepe ...................................................................................................................................................... 9
Hematologie ........................................................................................................................................................ 9
Critical care........................................................................................................................................................ 14
Respiratoir stelsel .............................................................................................................................................. 17
BIJLAGE I: PROTONPOMP INHIBITOREN
BIJLAGE II: EETLUST STIMULATOREN
6
,0. OVERZICHT GENEESKUNDE I
Uw docenten
Het examen
• Korte open vragen (ook onder de vorm van casuïstieken)
• Beperkt aantal MCQs
Lesverdeling:
7
,1. CARDIOLOGIE
INHOUD LESSEN CARDIOLOGIE
• Les 1-3: Diagnostische technieken
• Les 4: Aangeboren hartafwijkingen
• Les 5: Verworven hartaandoeningen (andere dan MVD, DCM, HCM: zie 1 e sem.)
LES 1 - 3: DIAGNOSTISCHE TECHNIEKEN BIJ CARDIOLOGISCH ONDERZOEK
INHOUD EN INLEIDING
Inhoud: Diagnostische technieken: hoe toepassen bij cardiologische patiënten en wanneer doorverwijzen?
1. Auscultatie & lichamelijk onderzoek: zie propedeutica 1ste master (zeer belangrijk: steeds te kennen!)
2. RX thorax: zie ook cursussen MBV
3. Bloedonderzoek incl. cardiale biomerkers
4. Electrocardiografie (ECG): zie propedeutica 1ste master (zeer belangrijk: nog steeds te kennen!)
5. Echocardiografie/CT/Angiografie
Inleiding: Belang van cardiologische tools in de gezelschapsdieren praktijk:
• 1ste lijns DA: essentiële rol bij het opsporen van hartruisen!!!
o Een goed lichamelijk onderzoek incl. grondige auscultatie is de basis van alles!
• Stethoscoop + RX thorax + hartbiomerkers in het bloed (NTproBNP/cardiaal troponine I)
zijn de tools van de 1ste lijnsDA
o Echocardiografie/ECG/CT/Angiografie = 2de lijn: doorsturen!
Inleiding: Belang van cardiologie in de gezelschapsdieren praktijk:
• Niet het hoofdaandeel van de patiënten in 1ste lijn in vergelijking met interne, dermatologie,
chirurgie, orthopedie…maar wel belangrijk want…
o Probleem: cardiologische problemen vaak levensbedreigend
• Dus:
o Je moet ze wel herkennen, dier adequaat stabiliseren indien mogelijk en doorsturen of
meteen doorsturen
o Basiskennis van meest voorkomende cardiologische aandoeningen = belangrijk
8
,1. AUSCULTATIE
1. Auscultatie algemeen
Hartruis (of “bijgeruis”): beschrijven van 3 criteria => Elk hartruis beschrijven!
1. Timing: systolisch/diastolisch/continu
2. Luidheid/intensiteit: schaal van 1/6 tot 6/6
3. Lokalisatie: welk van de 4 klepgebieden?
1.1 Hartruis: Timing
Systolisch: tussen 1ste en 2de harttoon ➔ tussen “lub” en “dub” ➔ meest voorkomend bij hond en kat
Diastolisch: tussen 2de en volgende 1ste harttoon ➔ tussen “dub” en volgende “lub” ➔ zelden te horen bij
hond en kat
Continu: zowel tijdens systole als diastole ➔ ononderbroken “machinery murmur” typisch voor persisterende
ductus arteriosus van Botalli (= PDA)
1.2 Hartruis: Luidheid of intensiteit
• Graad 1: hartruis met geringe intensiteit, die pas kan worden gehoord na enkele seconden
aandachtige auscultatie, in een stille omgeving
• Graad 2: zeer zachte hartruis, die direct wordt gehoord bij begin auscultatie
• Graad 3: matig luide hartruis (duidelijk horen maar niet luid)
• Graad 4: luide hartruis zonder fremitus
• Graad 5: luide hartruis met fremitus, niet meer te horen als stethoscoop los komt van thorax
• Graad 6: zeer luide hartruis met fremitus, die zelfs gehoord wordt met stethoscoop los van thorax
1.3 Hartruis: Lokalisatie
Lokalisatie
• Afwijking bepaalde hartklep ➔ best te horen over bepaald thoraxgebied !!!!
• Punctum maximum: klepgebied met hoogste intensiteit = luidste horen
• Systematisch ALLE klepgebieden ausculteren, OOK STEEDS BEIDE ZIJDEN VAN DE THORAX
Hond: klepgebieden
• LINKS HARTBASIS: pulmonalisklep: 3de IC ruimte, aortaklep: 4de IC ruimte
• LINKS HARTAPEX: mitralisklep: 5de IC ruimte (lager, richting sternum)
• RECHTS: tricuspidalisklep: 4de IC ruimte
9
, Kat: klepgebieden
• Kleine thorax ➔ klepgebieden moeilijker weer te geven
• Aorta en pulmonalisklep: links 2de/3de IC ruimte (links hartbasis)
• Mitralisklep: links 5de/6de IC ruimte (links hartapex)
• Tricuspidalisklep: rechts 4de/5de IC ruimte
• Soms ook midventraal t.h.v. sternum te horen “sternale” hartruis
• Spinnen is storend: watje met alcohol /kraan laten lopen/ lichte druk op trachea net onder larynx
Hond klepgebieden Kat klepgebieden
1. Auscultatie: DD’s hartruis
Waarom is beschrijven van een hartruis zo belangrijk?
• Samen beoordelen van intensiteit, timing en lokalisatie van een hartruis levert informatie op over
welke hartaandoening aanwezig is
• M.a.w. grondige hartauscultatie door een geoefende dierenarts kan de lijst van differentieel diagnoses
beperken (vooral bij de hond, moeilijker bij de kat)
• Definitieve diagnose moet dan bevestigd met verdere diagnostiek (vaak RX thorax, biomerkers en
doorsturen voor echocardiografie)
Voorbeeld:
‘Een hartruis bij een hond’ ➔ veel DD’s.
‘Een systolische hartruis, 4/6, links
apicaal bij een 10 jaar oude CKCS’
-> 95% zeker mitralisklepdegeneratie,
te bevestigen met echocardiografie.
‘Een continue hartruis, 5/6, links
craniaal/hartbasis bij een 4 maanden
oude Border Collie’ = 99% zeker PDA, te
bevestigen met echocardiografie.
10
