Ziekteleer Locomotie
12.1 - Spieren en Pezen
12.1.1 - Skeletspieren
Myositis: ontsteking van de spier (in het interstitium)
- Necrotiserend of purulent
Ziekte Voorkomen Verschijnselen Pathogenese Diagnostiek Therapie Prognose
Hyperplasie van een aantal Erfelijke spierafwijking Klinische verschijnselen - -
Congenitale Rund, schaap spiervezels per spier (dikbilfactor)
hyperplasie (dikbil) - Rund: lenden-, dij-, schouder-
en rompmusculatuur
- Schaap: lendenmusculatuur
Spierdystrofie (niet storend) →
gewenst voor vleesproductie
Verhoogde incidentie van
artrogrypose, spastische
parese en andere congenitale
aandoeningen
Keizersnede nodig bij geboorte
Voorbijgaand onvermogen om Multifactorieel → erfelijk + Klinische verschijnselen Geen complicaties → -
Myofibrillaire Varken te staan of lopen niet-erfelijk zelflimiterend binnen een week
hypoplasie (‘splay
De extremiteiten worden zij- of Vroeggeboorte
leg’) (Hond, kat rond 2-3 voorwaarts gespreid Eiwitondervoeding van de zeug
weken leeftijd) aan het einde van de dracht
Tekort aan myofibrillen →
spieren onvoldoende
ontwikkeld
Scoliose: Fixatie van gewrichten in een Klinische verschijnselen Artrogrypose: Artrogrypose:
Congenitale Alle diersoorten Zijwaartse kromming van de abnormale buig- of strekstand, Immobilisatie in gestrekte Afhankelijk van de graad van
contracturen: wervelkolom of abnormale stand verkromming
lichaamshoudingen Uitgebreide tenotomie
scoliose, torticollis, Steltvoet: paard, Torticollis:
, Scheve hals Voorkomen buigcontracturen >
steltvoet en rund, schaap, strekcontracturen
artrogrypose varken, hond Steltvoet:
Steile beenstand Oorzaak vaak onbekend
Artrogrypose: rund Erfelijke factoren
(schaap, paard, afwijkingen in CZS
varken) Gepaard met spierafwijkingen
Torticollis:
Contractuur van de halsspieren
Steltvoet:
Storing in de groei en
ontwikkeling van spieren,
pezen en banden → te korte
diepe buig- en steunpees
Artrogrypose: Erfelijkheid
Deformiteit van de ledematen
Artrogrypose:
Multipele gewrichtsstijfheid,
een gebogen stand van de
ledematen en spierhypoplasie
Staan op de voorvlakte van de
ondervoeten of niet staan →
secundaire huidlaesies,
gewrichtsontstekingen, sepsis
Tonische kramptoestand Aangeboren progressieve Klinische verschijnselen Chirurgisch → partiële/totale -
Spastische parese Rund (2-9 waarbij de m. gastrocnemius spastische kreupelheid van 1 neurectomie van de n. tibialis
(strekpoot) maanden) en oppervlakkige buiger of beide achterpoten
betrokken zijn Uitsluiten van de fok
Hyperactiviteit van de
Karakteristieke strekking van strekreflex Preventie → foktechnische
de hak → steile stand in de maatregelen
sprong, been wordt spastisch
naar achteren gehouden
waarbij de klauw de grond
niet/nauwelijks raakt
, Toestand neemt geleidelijk toe
Verschijnselen zijn het
duidelijkst als het dier op staat
Paard: Paard: Klinische verschijnselen Ongunstig vanwege
Kramperigheid Paard, rund steeds 1 of afwisselend beide Onbekend progressief verloop
achterbenen trillend optillen en
enigszins in geabduceerde Rund:
stand veel te hoog optrekken Aangeboren neurologische
aandoening
Rund:
Begin: korte episoden met
tremoren van 1 of beide
achterpoten → wordt vaak over
het hoofd gezien
1 of beide achterbenen worden Geleidelijke ontwikkeling of Klinische verschijnselen Symptomatische hanentred: -
Hanentred Paard tijdens voortbeweging snel plotseling Wegnemen van de primaire
opgetrokken en sterk gebogen oorzaak
Symptomatische hanentred:
Symptomatische hanentred: Gevolg van pijnlijke/irriterende Idiopathische hanentred:
Afwijking te zien aan het been aandoeningen aan het been Tenectomie van de pees van
(bv. dermatitis) de m. extensor digitorum
Idiopathische hanentred: lateralis
Geen afwijkingen aan het been Idiopathische hanentred: Sympathicusblokkade in het
Neurogeen probleem → lendengebied
plotseling krampachtig Toediening van vitamine B of
samentrekken van de m. phenotaïne
extensor digitorum lateralis
Afhankelijk van de aard, Trauma buitenaf → huid Klinische verschijnselen Afhankelijk van de aard, -
Spiertrauma Alle diersoorten uitgebreidheid en lokalisatie wel/niet intact (gesloten/open uitgebreidheid en lokalisatie
wond) Lichamelijk onderzoek
Open wond → bloedingen
Plotselinge heftige contractie Afhankelijk van aard,
Gesloten wond → hematoom van een spier → partiële/totale uitgebreidheid, lokalisatie →
spierruptuur echografie, röntgenologisch
Functiestoornissen tgv Grote defecten → geen onderzoek, MRI
beschadiging/pijn volledig herstel (restitutio ad
integrum) → littekenweefsel
Algemene verschijnselen →
koorts, shock Stomp trauma → beschadiging
, van abdominale musculatuur
→ hernia ventralis
Hond: spiertrauma van
adductoren en broekspieren na
excessieve belasting
- Zeer zeldzaam - - -
Spierneoplasieën Alle diersoorten
Uitgaand van dwarsgestreept
spierweefsel: rabdomyomen,
rabdomyosarcomen
Histologie: Spierziekte/-aandoening - - -
Myopathieën Alle diersoorten Gezwollen, structuurloze,
hyaliene, hypereosinofiele Gepaard met spierdegeneratie
vezels die in brokstukken en necrose
uiteenvallen - Regressieve spierverandering
Pyknotische of verdwenen agv een primaire afwijking
spierkernen van de celmembraan of
Veel macrofagen (necrotische primaire uitputting van de
stukken opruimen) energiereserves
Verkalken van spiervezels - Sterke stijging van
Regeneratie van spiervezels intracellulaire calcium gehalte
→ hypercontractie en
Secundaire ontstekingsreactie coagulatie van contractiele
in het endomysium → spiereiwitten = segmentale
endomysiale fibrosis necrose
Macroscopisch: Soorten obv etiologische
Acute fase → lichte kleur met factoren:
‘gekookt’ aspect, murw, droog Metabole myopathie
en dof of vochtig Nutritionele myopathie
Fibrosering → nog bleker en Toxische myopathie
steviger Erfelijke myopathie
‘Tying up’: Metabole myopathie Klinische verschijnselen Dier onmiddellijk stilzetten Lichte en gematigde vorm
Maandagziekte, Paard Lichte vorm ‘tying up’ → gunstig
‘Tying up’, - Spierstijfheid 5-10 min na het Zware spierarbeid + stress → Bloed- en urineonderzoek Lichte vorm van ‘tying up’ → Kans op recidief
werk acute spierdegeneratie - CK,AST en LDH activiteit geen therapie nodig Herhaaldelijk recidief → steeds
Spierbevangenheid ‘Tying up’ bij - Vage koliekverschijnselen slechtere prognose
dravers en - Kromme rug + steil in de Ontsporing van anaerobe Analgetische antiflogistica →
achterhand glycolyse pijnstillend + Zware vorm ‘tying up’,
volbloeden - Geringe spiercelverval + geen - Enkele dagen rust → grote ontstekingsremmend effect maandagziekte → minder
myoglobinurie glycogeenvoorraad → gunstig tot slecht
- Geringe verhoging van CK en ↑spiervolume + ↓capillaire Evt. shock bestrijden met Afhankelijk van de mate van
Maandagziekte bij AST activiteit in het serum spierdoorbloeding elektrolytenoplossing → spierbeschadiging en
- Verschijnselen zijn kortdurend - Arbeid → discrepantie tussen hemoconcentratie opheffen + spieratrofie + ernst van
werkpaarden hoeveelheid glycogeen nierdoorbloeding bevorderen nierschade
Gematigde vorm substraat en zuurstofbehoefte
- Zweten, stijfheid en korte → sterke intracellulaire Evt. acidose →
gangen 20-30 min na melkzuurophoping + warmte natriumcarbonaat aan infuus
aanvang van het werk → zwelling van spiercellen → toevoegen
12.1 - Spieren en Pezen
12.1.1 - Skeletspieren
Myositis: ontsteking van de spier (in het interstitium)
- Necrotiserend of purulent
Ziekte Voorkomen Verschijnselen Pathogenese Diagnostiek Therapie Prognose
Hyperplasie van een aantal Erfelijke spierafwijking Klinische verschijnselen - -
Congenitale Rund, schaap spiervezels per spier (dikbilfactor)
hyperplasie (dikbil) - Rund: lenden-, dij-, schouder-
en rompmusculatuur
- Schaap: lendenmusculatuur
Spierdystrofie (niet storend) →
gewenst voor vleesproductie
Verhoogde incidentie van
artrogrypose, spastische
parese en andere congenitale
aandoeningen
Keizersnede nodig bij geboorte
Voorbijgaand onvermogen om Multifactorieel → erfelijk + Klinische verschijnselen Geen complicaties → -
Myofibrillaire Varken te staan of lopen niet-erfelijk zelflimiterend binnen een week
hypoplasie (‘splay
De extremiteiten worden zij- of Vroeggeboorte
leg’) (Hond, kat rond 2-3 voorwaarts gespreid Eiwitondervoeding van de zeug
weken leeftijd) aan het einde van de dracht
Tekort aan myofibrillen →
spieren onvoldoende
ontwikkeld
Scoliose: Fixatie van gewrichten in een Klinische verschijnselen Artrogrypose: Artrogrypose:
Congenitale Alle diersoorten Zijwaartse kromming van de abnormale buig- of strekstand, Immobilisatie in gestrekte Afhankelijk van de graad van
contracturen: wervelkolom of abnormale stand verkromming
lichaamshoudingen Uitgebreide tenotomie
scoliose, torticollis, Steltvoet: paard, Torticollis:
, Scheve hals Voorkomen buigcontracturen >
steltvoet en rund, schaap, strekcontracturen
artrogrypose varken, hond Steltvoet:
Steile beenstand Oorzaak vaak onbekend
Artrogrypose: rund Erfelijke factoren
(schaap, paard, afwijkingen in CZS
varken) Gepaard met spierafwijkingen
Torticollis:
Contractuur van de halsspieren
Steltvoet:
Storing in de groei en
ontwikkeling van spieren,
pezen en banden → te korte
diepe buig- en steunpees
Artrogrypose: Erfelijkheid
Deformiteit van de ledematen
Artrogrypose:
Multipele gewrichtsstijfheid,
een gebogen stand van de
ledematen en spierhypoplasie
Staan op de voorvlakte van de
ondervoeten of niet staan →
secundaire huidlaesies,
gewrichtsontstekingen, sepsis
Tonische kramptoestand Aangeboren progressieve Klinische verschijnselen Chirurgisch → partiële/totale -
Spastische parese Rund (2-9 waarbij de m. gastrocnemius spastische kreupelheid van 1 neurectomie van de n. tibialis
(strekpoot) maanden) en oppervlakkige buiger of beide achterpoten
betrokken zijn Uitsluiten van de fok
Hyperactiviteit van de
Karakteristieke strekking van strekreflex Preventie → foktechnische
de hak → steile stand in de maatregelen
sprong, been wordt spastisch
naar achteren gehouden
waarbij de klauw de grond
niet/nauwelijks raakt
, Toestand neemt geleidelijk toe
Verschijnselen zijn het
duidelijkst als het dier op staat
Paard: Paard: Klinische verschijnselen Ongunstig vanwege
Kramperigheid Paard, rund steeds 1 of afwisselend beide Onbekend progressief verloop
achterbenen trillend optillen en
enigszins in geabduceerde Rund:
stand veel te hoog optrekken Aangeboren neurologische
aandoening
Rund:
Begin: korte episoden met
tremoren van 1 of beide
achterpoten → wordt vaak over
het hoofd gezien
1 of beide achterbenen worden Geleidelijke ontwikkeling of Klinische verschijnselen Symptomatische hanentred: -
Hanentred Paard tijdens voortbeweging snel plotseling Wegnemen van de primaire
opgetrokken en sterk gebogen oorzaak
Symptomatische hanentred:
Symptomatische hanentred: Gevolg van pijnlijke/irriterende Idiopathische hanentred:
Afwijking te zien aan het been aandoeningen aan het been Tenectomie van de pees van
(bv. dermatitis) de m. extensor digitorum
Idiopathische hanentred: lateralis
Geen afwijkingen aan het been Idiopathische hanentred: Sympathicusblokkade in het
Neurogeen probleem → lendengebied
plotseling krampachtig Toediening van vitamine B of
samentrekken van de m. phenotaïne
extensor digitorum lateralis
Afhankelijk van de aard, Trauma buitenaf → huid Klinische verschijnselen Afhankelijk van de aard, -
Spiertrauma Alle diersoorten uitgebreidheid en lokalisatie wel/niet intact (gesloten/open uitgebreidheid en lokalisatie
wond) Lichamelijk onderzoek
Open wond → bloedingen
Plotselinge heftige contractie Afhankelijk van aard,
Gesloten wond → hematoom van een spier → partiële/totale uitgebreidheid, lokalisatie →
spierruptuur echografie, röntgenologisch
Functiestoornissen tgv Grote defecten → geen onderzoek, MRI
beschadiging/pijn volledig herstel (restitutio ad
integrum) → littekenweefsel
Algemene verschijnselen →
koorts, shock Stomp trauma → beschadiging
, van abdominale musculatuur
→ hernia ventralis
Hond: spiertrauma van
adductoren en broekspieren na
excessieve belasting
- Zeer zeldzaam - - -
Spierneoplasieën Alle diersoorten
Uitgaand van dwarsgestreept
spierweefsel: rabdomyomen,
rabdomyosarcomen
Histologie: Spierziekte/-aandoening - - -
Myopathieën Alle diersoorten Gezwollen, structuurloze,
hyaliene, hypereosinofiele Gepaard met spierdegeneratie
vezels die in brokstukken en necrose
uiteenvallen - Regressieve spierverandering
Pyknotische of verdwenen agv een primaire afwijking
spierkernen van de celmembraan of
Veel macrofagen (necrotische primaire uitputting van de
stukken opruimen) energiereserves
Verkalken van spiervezels - Sterke stijging van
Regeneratie van spiervezels intracellulaire calcium gehalte
→ hypercontractie en
Secundaire ontstekingsreactie coagulatie van contractiele
in het endomysium → spiereiwitten = segmentale
endomysiale fibrosis necrose
Macroscopisch: Soorten obv etiologische
Acute fase → lichte kleur met factoren:
‘gekookt’ aspect, murw, droog Metabole myopathie
en dof of vochtig Nutritionele myopathie
Fibrosering → nog bleker en Toxische myopathie
steviger Erfelijke myopathie
‘Tying up’: Metabole myopathie Klinische verschijnselen Dier onmiddellijk stilzetten Lichte en gematigde vorm
Maandagziekte, Paard Lichte vorm ‘tying up’ → gunstig
‘Tying up’, - Spierstijfheid 5-10 min na het Zware spierarbeid + stress → Bloed- en urineonderzoek Lichte vorm van ‘tying up’ → Kans op recidief
werk acute spierdegeneratie - CK,AST en LDH activiteit geen therapie nodig Herhaaldelijk recidief → steeds
Spierbevangenheid ‘Tying up’ bij - Vage koliekverschijnselen slechtere prognose
dravers en - Kromme rug + steil in de Ontsporing van anaerobe Analgetische antiflogistica →
achterhand glycolyse pijnstillend + Zware vorm ‘tying up’,
volbloeden - Geringe spiercelverval + geen - Enkele dagen rust → grote ontstekingsremmend effect maandagziekte → minder
myoglobinurie glycogeenvoorraad → gunstig tot slecht
- Geringe verhoging van CK en ↑spiervolume + ↓capillaire Evt. shock bestrijden met Afhankelijk van de mate van
Maandagziekte bij AST activiteit in het serum spierdoorbloeding elektrolytenoplossing → spierbeschadiging en
- Verschijnselen zijn kortdurend - Arbeid → discrepantie tussen hemoconcentratie opheffen + spieratrofie + ernst van
werkpaarden hoeveelheid glycogeen nierdoorbloeding bevorderen nierschade
Gematigde vorm substraat en zuurstofbehoefte
- Zweten, stijfheid en korte → sterke intracellulaire Evt. acidose →
gangen 20-30 min na melkzuurophoping + warmte natriumcarbonaat aan infuus
aanvang van het werk → zwelling van spiercellen → toevoegen
