Samenvatting van het onderdeel modernisme
Vwo 6
Kernconcepten modernisme in de kunst
- Streven naar vernieuwing, breuk met het verleden, kunst kan de maatschappij
verbeteren, vooruitgangsdenken, utopisch denken (avant-garde)
- Zoeken naar originaliteit, naar de grondslagen (herleiden tot de essentie van elke
discipline, via vormonderzoek op een wetenschappelijke manier - reductie; principes)
abstractie, atonaliteit
- Streven naar autonome en universele taal onafhankelijk van de cultuur van de
beschouwer
- Streven naar puurheid en directheid in de expressie, inspiratie daarvoor nieuwe
concepten (twaalftoonstechniek) of in niet-westerse culturen.
- Uitdrukken van (onderbewuste) gevoelens van angst en vervreemding
Andere culturen: rauw en puur
Puurheid, emoties, expressie, stileren, symboliek en abstractie
Kenmerken van:
- Het modernisme: bijv. vernieuwing, het innerlijke niet het uiterlijke, grondslagen
onderzoek, vervreemding enz.
- Het expressionisme (is onderdeel van het modernisme) . bijv. expressie van heftige
emoties (voornamelijk angst, vervreemding, passie), directe manier om emoties om
te zetten in vervreemdende vormgeving
- Het expressionisme in beeldende kunst > vormen: vereenvoudigd en gedeformeerd;
vormen: hoekig; ruimte: vervroegen of afgeplat (klopt niet met de werkelijkheid);
kleuren: worden expressief en niet realistisch gebruikt; licht: sterk licht-donker
contrast; techniek: is ruw, rauw, duidelijke sporen van de verftoets
- Het expressionisme in muziek > Met welke muzikale middelen geeft de kunstenaar
uiting aan de heftige emoties en hoe is de vormgeving vervreemdend.
Kritiek modernisten op klassiek ballet
Michael fokine schreef in 1916:
Het traditionele ballet had geen oog voor de natuurlijke schoonheid van de mens> Het
trachtte innerlijke gevoelens over te brengen door middel van vastgelegde bewegingen, of
volgordes van bewegingen, die echter niets konden beschrijven of symboliseren. Niet alleen
slaagden de toeschouwers er niet in om de uitdagingen van de danskunstenaars te
begrijpen, maar ook begreep de ene danser niet wat de andere danser geacht werd aan
hem over te brengen. Een aantal (van de bewegingen) kent het publiek van oudsher.
Bijvoorbeeld, men begrijpt dat als een danser een vinger in de lucht steekt en vervolgens
met die vinger zijn lippen aanraakt, hij daarmee vraagt om een kus. Als het meisje aan wie
hij dit teken geeft, van hem wegloopt, naar zichzelf wijst, haar armen voor zich naar beneden
en vervolgens opzij brengt, dan moet dat betekenen dat haar minnaar rijk is, terwijl zij arm is.
Hij zal haar daarom snel laten vallen. Het is niet aannemelijk dat een man die graag een kus
zou krijgen zijn vinger in de lucht steekt: toch is dat de traditionele manier in het ballet om
blijk te geven van liefde.
, Ballet-expressionisme: directe vertelvorm (herkenbare link tussen personage en zijn
kostuum en bewegingen; tussen gebeurtenissen en decor)
Theatershows als vermaak
Theaters (soms gebouwd als operahuis) waar een breed scala aan vermaak wordt
aangeboden: revue, cabaret, circus, musical, showdans. Ook musichalls genoemd.
Danseressen soms (nagenoeg) naakt. Onderdeel van het stadsleven.
Nadruk op spektakel en/of erotiek en/of humor. Geen moeilijke onderwerpen.
Josephine baker - de eerste zwarte vrouw die begraven is in het Parijse Pantheon
Haar banana act maakte haar een ster in frankrijk waar gelijke rechten meer in de praktijk
werden gebracht dan in amerika (haar geboorteland)
Tijdens de WOII gebruikte haar ster-status om te spioneren voor het Franse verzet.
Modern ballet
Kenmerken:
- Combinatie van klassiek ballet met nieuwe bewegingen
- Techniek belangrijk en heel extreem (new york city ballet), atletisch
- Sterke dynamiek
Uitvinder: Balanchine
Voorbeelden tegenwoordig: Hans van Manen, de grootste Nederlandse hedendaagse
choreograaf
Grondslagenonderzoek en theorievorming: rudolf von Laban slaat een brug tussen dans en
wetenschap.
Bestudeert de menselijke bewegingen ten opzichte van ruimtelijke figuren.
Ontwikkelt een analyse en notatiesysteem voor dans (de labnotatie)
Martha Graham (moderne dans)
Vormgeving:
- Beweging vanuit solar plexus
- Spanning-ontspanning (contraction-release)
- Hoekige bewegingen of spiralen
- Lage hoogtelaag belangrijk (veel naar de grond toe)
Theatervormgeving:
- Kostuum speelt een belangrijke rol in bewegingen
- Inhoud dans gaat over diepe psychische conflicten en hevige emoties.
Moderne gezelschapsdans
Uit Engeland:
- Bijv. Ballroomdansen (de huidige wedstrijdselectie):
- Oorspronkelijk Weense en Engelse wals
- Daarna ook: argentijnse tango, slowfox, quickstep
Uit de VS
- Bijv. charleston, swing
Vwo 6
Kernconcepten modernisme in de kunst
- Streven naar vernieuwing, breuk met het verleden, kunst kan de maatschappij
verbeteren, vooruitgangsdenken, utopisch denken (avant-garde)
- Zoeken naar originaliteit, naar de grondslagen (herleiden tot de essentie van elke
discipline, via vormonderzoek op een wetenschappelijke manier - reductie; principes)
abstractie, atonaliteit
- Streven naar autonome en universele taal onafhankelijk van de cultuur van de
beschouwer
- Streven naar puurheid en directheid in de expressie, inspiratie daarvoor nieuwe
concepten (twaalftoonstechniek) of in niet-westerse culturen.
- Uitdrukken van (onderbewuste) gevoelens van angst en vervreemding
Andere culturen: rauw en puur
Puurheid, emoties, expressie, stileren, symboliek en abstractie
Kenmerken van:
- Het modernisme: bijv. vernieuwing, het innerlijke niet het uiterlijke, grondslagen
onderzoek, vervreemding enz.
- Het expressionisme (is onderdeel van het modernisme) . bijv. expressie van heftige
emoties (voornamelijk angst, vervreemding, passie), directe manier om emoties om
te zetten in vervreemdende vormgeving
- Het expressionisme in beeldende kunst > vormen: vereenvoudigd en gedeformeerd;
vormen: hoekig; ruimte: vervroegen of afgeplat (klopt niet met de werkelijkheid);
kleuren: worden expressief en niet realistisch gebruikt; licht: sterk licht-donker
contrast; techniek: is ruw, rauw, duidelijke sporen van de verftoets
- Het expressionisme in muziek > Met welke muzikale middelen geeft de kunstenaar
uiting aan de heftige emoties en hoe is de vormgeving vervreemdend.
Kritiek modernisten op klassiek ballet
Michael fokine schreef in 1916:
Het traditionele ballet had geen oog voor de natuurlijke schoonheid van de mens> Het
trachtte innerlijke gevoelens over te brengen door middel van vastgelegde bewegingen, of
volgordes van bewegingen, die echter niets konden beschrijven of symboliseren. Niet alleen
slaagden de toeschouwers er niet in om de uitdagingen van de danskunstenaars te
begrijpen, maar ook begreep de ene danser niet wat de andere danser geacht werd aan
hem over te brengen. Een aantal (van de bewegingen) kent het publiek van oudsher.
Bijvoorbeeld, men begrijpt dat als een danser een vinger in de lucht steekt en vervolgens
met die vinger zijn lippen aanraakt, hij daarmee vraagt om een kus. Als het meisje aan wie
hij dit teken geeft, van hem wegloopt, naar zichzelf wijst, haar armen voor zich naar beneden
en vervolgens opzij brengt, dan moet dat betekenen dat haar minnaar rijk is, terwijl zij arm is.
Hij zal haar daarom snel laten vallen. Het is niet aannemelijk dat een man die graag een kus
zou krijgen zijn vinger in de lucht steekt: toch is dat de traditionele manier in het ballet om
blijk te geven van liefde.
, Ballet-expressionisme: directe vertelvorm (herkenbare link tussen personage en zijn
kostuum en bewegingen; tussen gebeurtenissen en decor)
Theatershows als vermaak
Theaters (soms gebouwd als operahuis) waar een breed scala aan vermaak wordt
aangeboden: revue, cabaret, circus, musical, showdans. Ook musichalls genoemd.
Danseressen soms (nagenoeg) naakt. Onderdeel van het stadsleven.
Nadruk op spektakel en/of erotiek en/of humor. Geen moeilijke onderwerpen.
Josephine baker - de eerste zwarte vrouw die begraven is in het Parijse Pantheon
Haar banana act maakte haar een ster in frankrijk waar gelijke rechten meer in de praktijk
werden gebracht dan in amerika (haar geboorteland)
Tijdens de WOII gebruikte haar ster-status om te spioneren voor het Franse verzet.
Modern ballet
Kenmerken:
- Combinatie van klassiek ballet met nieuwe bewegingen
- Techniek belangrijk en heel extreem (new york city ballet), atletisch
- Sterke dynamiek
Uitvinder: Balanchine
Voorbeelden tegenwoordig: Hans van Manen, de grootste Nederlandse hedendaagse
choreograaf
Grondslagenonderzoek en theorievorming: rudolf von Laban slaat een brug tussen dans en
wetenschap.
Bestudeert de menselijke bewegingen ten opzichte van ruimtelijke figuren.
Ontwikkelt een analyse en notatiesysteem voor dans (de labnotatie)
Martha Graham (moderne dans)
Vormgeving:
- Beweging vanuit solar plexus
- Spanning-ontspanning (contraction-release)
- Hoekige bewegingen of spiralen
- Lage hoogtelaag belangrijk (veel naar de grond toe)
Theatervormgeving:
- Kostuum speelt een belangrijke rol in bewegingen
- Inhoud dans gaat over diepe psychische conflicten en hevige emoties.
Moderne gezelschapsdans
Uit Engeland:
- Bijv. Ballroomdansen (de huidige wedstrijdselectie):
- Oorspronkelijk Weense en Engelse wals
- Daarna ook: argentijnse tango, slowfox, quickstep
Uit de VS
- Bijv. charleston, swing
