Signaleren
Toetscode SW-3-SIGN-17
Datum 29 februari 2020
Inhoudsopgave
1. Inleiding Blz. 3
2. Signaleringsonderzoek Blz. 4 t/m 8
2.1 Het thema Blz. 4
2.2 Signaleringsonderzoek Blz. 4 t/m 8
2.2.1 Signalen verzamen Blz. 4
2.2.2 Beslissen Blz. 4 t/m 6
2.2.3 Analyseren Blz. 6&7
2.2.4 Beslissen Blz. 7&8
2.2.5 Actie ondernemen Blz. 8
3. Beschrijving preventie instrument Blz. 9 t/m 11
3.1 Het preventie instrument Blz. 9
3.2 De benodigde materialen Blz. 9 t/m 11
3.3 De uitvoering (film) Blz. 11
4. De onderbouwing van het preventie instrument Blz. 12 t/m 14
4.1 Positionering van het preventie instrument Blz. 12 & 13
4.2 Verantwoording van de gekozen vorm Blz. 13 & 14
en implementatie
5. Feedback van de professional Blz. 15 & 16
5.1 Ingevuld feedback formulier Blz. 15 & 16
5.2 Reactie op feedback Blz. 16
6. Literatuurlijst Blz. 17 & 18
7. Bijlagen Blz. 19 t/m 22
7.1 Werkzaamheid van een bestaand Blz. 19 & 20
preventie-instrument
7.2 Resultaten enquête Blz. 21
7.3 Poster Blz. 22
1
,1. Inleiding
Voor de module signaleren hebben wij dit schriftelijke verantwoordingsdocument opgesteld. Na
aanleiding van een keuze uit vier thema’s, hebben wij ons gefocust op een signaal rond het thema
seksualiteit. Aan de hand van de aangereikte kennis hebben wij een gebeurtenis die van invloed is
op sociale omstandigheden geanalyseerd. Hierbij was kritisch nadenken van essentieel belang. Dit
onderzoek heeft geresulteerd in het opzetten van een preventie instrument, die wij uiteindelijk
onder de aandacht brengen door het toe te passen in de praktijk.
Signaleren en het hier mee aan de slag gaan is iets heel waardevols. Scholte, Felten en Sprinkhuizen
(2016) verwoorden dit op een prachtige manier: “Daarnaast helpt zorgvuldig en systematisch
signaleren bij het reflecteren op passende hulp- en dienstverlening en collectieve arrangementen
die kwetsbare burger helpen om zich te handhaven en te ontwikkelen in de steeds complexer
wordende samenleving.” (p.6). Wij zijn dan ook heel dankbaar voor het feit, dat wij de
mogelijkheid hebben gekregen om hier mee aan de slag te gaan, zodat wij hier in de toekomst aan
kunnen bijdragen.
Dit schriftelijk verantwoordingsdocument is opgesteld op basis van de hoor- werkcolleges
seksualiteit en signaleren, de bijhorende leertaken en de aangereikte literatuur waarbij de boeken
‘Opgelet!’ van Scholte, Felten & Springhuizen en ‘Preventie in het sociale domein’ van de Roos en
van Dinther centraal stonden. De bijlagen bevatten de werkzaamheid van een bestaand preventie-
instrument, de resultaten van de enquête en de poster. En tot slot de bibliografie volgens de apa-
normen.
2
, 2. Signaleringsonderzoek
2.1 Het thema
Als thema voor deze opdracht kiezen wij seksualiteit en seksuele diversiteit. Wij, als vijf
vrouwelijke studenten, hebben regelmatig ervaring met bepaalde vormen van seksuele intimidatie.
Dit is de reden dat wij het belangrijk vinden om hier door middel van een onderzoek meer over te
weten te komen en er hopelijk ook iets mee kunnen bereiken. Ons signaal luidt dan ook als volgt:
“Hoe wordt de seksuele intimidatie, door vrouwen van de Christelijke Hogeschool Ede tussen de
zestien en de 23 jaar, ervaren”.
“Gendergerelateerd (seksueel) geweld tegen vrouwen komt voort uit de (structurele) ongelijke
machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen” (Rijksoverheid, z.d.). Deze machtsverhoudingen
zijn tijdens de feministische bewegingen voor een groot deel veranderd. Doel van deze beweging
was namelijk om een gelijkmatige positie in de maatschappij te verwerven (IsGeschiedenis, z.d.).
Daarnaast is er een grote verandering te zien met betrekking tot het sociaal-culturele aspect. Rond
de jaren 60 besloot de Nederlandse regering om veel gastarbeiders uit Turkije en Marokko naar
Nederland te halen. Hierdoor vestigden veel migranten zich in Nederland, met als gevolg dat
Nederland een multiculturele samenleving werd (UCL, z.d.). Andere culturen hebben andere
gewoontes, ook met betrekking tot de omgang met vrouwen. Vaak hebben vrouwen uit het Midden-
Oosten een meer onderdanige houding aan hun man, dan dat de westerse gemeenschap kent.
Doordat deze culturen worden gemengd met de ‘westerse cultuur’ krijgen wij meer mee van andere
gewoontes en visies met betrekking tot de vrouw.
Rond de 21e eeuw komt het begrip sociale media steeds meer op in de wereld. Techniek en aanbod
werd gedurende de jaren steeds beter en mensen konden ineens ook via het internet met elkaar
communiceren. Seksuele intimidatie is natuurlijk van alle tijd, maar sociale media heeft het wel
steeds makkelijker gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn ongewenste foto’s, TikTok filmpjes en
ongewenste berichtjes via bijvoorbeeld Instagram.
2.2 Signaleringsonderzoek
2.2.1 Signaleren verzamelen
Voordat wij aan dit onderzoek begonnen, zijn wij met het groepje samen gekomen om een signaal
te bedenken. Wij wilden graag een onderwerp dat dicht bij ons lag, zodat wij extra nieuwsgierig en
gemotiveerd zouden zijn om dit onderzoek tot een goed einde te brengen. Toen het huidige signaal
op tafel kwam, bleek het hele groepje hier zich in te herkennen. Dit was het begin van ons signaal
en was voor ons doorslaggevend om met het thema seksualiteit en diversiteit aan de slag te gaan.
Naast dat het probleem van seksuele intimidatie in onze eigen omgeving terug te zien is, kwamen
wij het ook veel op de sociale media tegen. Sinds 2017 ging de #MeToo viraal, dit moedigde andere
vrouwen aan om ook hun ervaringen met grensoverschrijdend gedrag te delen. Hierin zagen wij dat
het probleem zich wereldwijd afspeelt. Hierna zijn wij het signaal systematisch in kaart gaan
brengen. Dit hebben wij voornamelijk door middel van een enquête gedaan die wij binnen de
Christelijke Hogeschool Ede verspreid hebben. Hier kwamen al gauw veel reacties op, waar
voornamelijk uitkwam dat heel veel vrouwen wel eens te maken gehad hebben met seksuele
intimidatie.
Tot slot hebben wij veel literaire bronnen gevonden over de problemen die er spelen rondom
seksuele intimidatie. Hierdoor hebben wij een beter beeld gekregen over de actualiteit van het
onderwerp.
2.2.2 Beslissen
Signaalrelevantie
In de afgenomen enquête zijn wij met vragen dieper ingegaan op de seksuele intimidatie die
vrouwen tussen de zestien en de 23 jaar meegemaakt hebben. 12,9% van de ondervraagden gaven
aan hier nooit mee te maken gehad te hebben. Hieruit blijkt dat de rest, 87,1%, dus wel te maken
heeft gehad met een lichte tot ernstige vorm van seksuele intimidatie (zie vraag één van de
enquête op blz. 5). Vanuit de enquête is te zien dat seksuele intimidatie het vaakst voorkomt
3
Toetscode SW-3-SIGN-17
Datum 29 februari 2020
Inhoudsopgave
1. Inleiding Blz. 3
2. Signaleringsonderzoek Blz. 4 t/m 8
2.1 Het thema Blz. 4
2.2 Signaleringsonderzoek Blz. 4 t/m 8
2.2.1 Signalen verzamen Blz. 4
2.2.2 Beslissen Blz. 4 t/m 6
2.2.3 Analyseren Blz. 6&7
2.2.4 Beslissen Blz. 7&8
2.2.5 Actie ondernemen Blz. 8
3. Beschrijving preventie instrument Blz. 9 t/m 11
3.1 Het preventie instrument Blz. 9
3.2 De benodigde materialen Blz. 9 t/m 11
3.3 De uitvoering (film) Blz. 11
4. De onderbouwing van het preventie instrument Blz. 12 t/m 14
4.1 Positionering van het preventie instrument Blz. 12 & 13
4.2 Verantwoording van de gekozen vorm Blz. 13 & 14
en implementatie
5. Feedback van de professional Blz. 15 & 16
5.1 Ingevuld feedback formulier Blz. 15 & 16
5.2 Reactie op feedback Blz. 16
6. Literatuurlijst Blz. 17 & 18
7. Bijlagen Blz. 19 t/m 22
7.1 Werkzaamheid van een bestaand Blz. 19 & 20
preventie-instrument
7.2 Resultaten enquête Blz. 21
7.3 Poster Blz. 22
1
,1. Inleiding
Voor de module signaleren hebben wij dit schriftelijke verantwoordingsdocument opgesteld. Na
aanleiding van een keuze uit vier thema’s, hebben wij ons gefocust op een signaal rond het thema
seksualiteit. Aan de hand van de aangereikte kennis hebben wij een gebeurtenis die van invloed is
op sociale omstandigheden geanalyseerd. Hierbij was kritisch nadenken van essentieel belang. Dit
onderzoek heeft geresulteerd in het opzetten van een preventie instrument, die wij uiteindelijk
onder de aandacht brengen door het toe te passen in de praktijk.
Signaleren en het hier mee aan de slag gaan is iets heel waardevols. Scholte, Felten en Sprinkhuizen
(2016) verwoorden dit op een prachtige manier: “Daarnaast helpt zorgvuldig en systematisch
signaleren bij het reflecteren op passende hulp- en dienstverlening en collectieve arrangementen
die kwetsbare burger helpen om zich te handhaven en te ontwikkelen in de steeds complexer
wordende samenleving.” (p.6). Wij zijn dan ook heel dankbaar voor het feit, dat wij de
mogelijkheid hebben gekregen om hier mee aan de slag te gaan, zodat wij hier in de toekomst aan
kunnen bijdragen.
Dit schriftelijk verantwoordingsdocument is opgesteld op basis van de hoor- werkcolleges
seksualiteit en signaleren, de bijhorende leertaken en de aangereikte literatuur waarbij de boeken
‘Opgelet!’ van Scholte, Felten & Springhuizen en ‘Preventie in het sociale domein’ van de Roos en
van Dinther centraal stonden. De bijlagen bevatten de werkzaamheid van een bestaand preventie-
instrument, de resultaten van de enquête en de poster. En tot slot de bibliografie volgens de apa-
normen.
2
, 2. Signaleringsonderzoek
2.1 Het thema
Als thema voor deze opdracht kiezen wij seksualiteit en seksuele diversiteit. Wij, als vijf
vrouwelijke studenten, hebben regelmatig ervaring met bepaalde vormen van seksuele intimidatie.
Dit is de reden dat wij het belangrijk vinden om hier door middel van een onderzoek meer over te
weten te komen en er hopelijk ook iets mee kunnen bereiken. Ons signaal luidt dan ook als volgt:
“Hoe wordt de seksuele intimidatie, door vrouwen van de Christelijke Hogeschool Ede tussen de
zestien en de 23 jaar, ervaren”.
“Gendergerelateerd (seksueel) geweld tegen vrouwen komt voort uit de (structurele) ongelijke
machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen” (Rijksoverheid, z.d.). Deze machtsverhoudingen
zijn tijdens de feministische bewegingen voor een groot deel veranderd. Doel van deze beweging
was namelijk om een gelijkmatige positie in de maatschappij te verwerven (IsGeschiedenis, z.d.).
Daarnaast is er een grote verandering te zien met betrekking tot het sociaal-culturele aspect. Rond
de jaren 60 besloot de Nederlandse regering om veel gastarbeiders uit Turkije en Marokko naar
Nederland te halen. Hierdoor vestigden veel migranten zich in Nederland, met als gevolg dat
Nederland een multiculturele samenleving werd (UCL, z.d.). Andere culturen hebben andere
gewoontes, ook met betrekking tot de omgang met vrouwen. Vaak hebben vrouwen uit het Midden-
Oosten een meer onderdanige houding aan hun man, dan dat de westerse gemeenschap kent.
Doordat deze culturen worden gemengd met de ‘westerse cultuur’ krijgen wij meer mee van andere
gewoontes en visies met betrekking tot de vrouw.
Rond de 21e eeuw komt het begrip sociale media steeds meer op in de wereld. Techniek en aanbod
werd gedurende de jaren steeds beter en mensen konden ineens ook via het internet met elkaar
communiceren. Seksuele intimidatie is natuurlijk van alle tijd, maar sociale media heeft het wel
steeds makkelijker gemaakt. Voorbeelden hiervan zijn ongewenste foto’s, TikTok filmpjes en
ongewenste berichtjes via bijvoorbeeld Instagram.
2.2 Signaleringsonderzoek
2.2.1 Signaleren verzamelen
Voordat wij aan dit onderzoek begonnen, zijn wij met het groepje samen gekomen om een signaal
te bedenken. Wij wilden graag een onderwerp dat dicht bij ons lag, zodat wij extra nieuwsgierig en
gemotiveerd zouden zijn om dit onderzoek tot een goed einde te brengen. Toen het huidige signaal
op tafel kwam, bleek het hele groepje hier zich in te herkennen. Dit was het begin van ons signaal
en was voor ons doorslaggevend om met het thema seksualiteit en diversiteit aan de slag te gaan.
Naast dat het probleem van seksuele intimidatie in onze eigen omgeving terug te zien is, kwamen
wij het ook veel op de sociale media tegen. Sinds 2017 ging de #MeToo viraal, dit moedigde andere
vrouwen aan om ook hun ervaringen met grensoverschrijdend gedrag te delen. Hierin zagen wij dat
het probleem zich wereldwijd afspeelt. Hierna zijn wij het signaal systematisch in kaart gaan
brengen. Dit hebben wij voornamelijk door middel van een enquête gedaan die wij binnen de
Christelijke Hogeschool Ede verspreid hebben. Hier kwamen al gauw veel reacties op, waar
voornamelijk uitkwam dat heel veel vrouwen wel eens te maken gehad hebben met seksuele
intimidatie.
Tot slot hebben wij veel literaire bronnen gevonden over de problemen die er spelen rondom
seksuele intimidatie. Hierdoor hebben wij een beter beeld gekregen over de actualiteit van het
onderwerp.
2.2.2 Beslissen
Signaalrelevantie
In de afgenomen enquête zijn wij met vragen dieper ingegaan op de seksuele intimidatie die
vrouwen tussen de zestien en de 23 jaar meegemaakt hebben. 12,9% van de ondervraagden gaven
aan hier nooit mee te maken gehad te hebben. Hieruit blijkt dat de rest, 87,1%, dus wel te maken
heeft gehad met een lichte tot ernstige vorm van seksuele intimidatie (zie vraag één van de
enquête op blz. 5). Vanuit de enquête is te zien dat seksuele intimidatie het vaakst voorkomt
3
