Summary Lewensorientering Opsommings Hele jaar

Lo eksamen opsomming:
1. Doelwitstellingsvaardighede:
 Keuses oor hoe jy jou lewe lei en waaraan jy waarde heg, is belangrik.
 Ons kan dikwels ons maak hierdie “persoonlike lewenstylkeuses” op ons eie
 Tog kan mense en dit wat om jou gebeur jou keuses beinvloed
 Soms gebeur dit selfs sonder dat jy dit agterkom
 Dit kan selfs daartoe lei dat jy verskillende doelwitte vir jouself stel
 Hierdie moointlike invloed sluit in: media, maats en potuurgroep, gesin, kultuur,
geloof en gemeenskap.



a) media:
 TV
 Internet
 Koerante en tydskrifte

b) Maats en portuurgroep:
 Vriende
 Portuurgroep
 Res van skool

c) Gesin, kultuur, geloof, gemeenskap:
 Gesin
 Kultuur
 Geloof
 gemeenskap

RELAX:
R= Recognise - herken

E= Educate - opvoed en evalueer

L= Learn and listen - leer en luister

A= Act - tree op

X= X-factor - onbekende faktore



 herken :
herken die probleem
identifiseer jou keuses
identifiseer die nagevolge
 opvoed en evalueer
probeer inlig wees oor al jou keuses
wees realisties oor jou geleentheid en beperkings

 leer en luister



2

, dit is belangrik om na ander mense se raad te luister en om uit vroeere ervarings te leer,
omdat dit kan verhinder dat jy dieselfde foute herhaal



 tree op
wanneer jy n besluit neem, doen dit verantwoordelik, realisties en sonder om jouself of
ander te benadeel



 onbekende faktore

verwag die onverwagte

moet nie paniekerig raak as jou besluite nie uitwerk soos jy gehoop het n ie

kalmeer, bekyk die situasie en oorwees jou keuses




SEKSUELE GEDRAG EN GESONDHEID:
WATTER FAKTORE LEI DAARTOE DAT N MENS ONGESONDE SEKSUELE GEDRAG TOON?:
 Gevoelens
 Aangetrokkenheid tot n persoon
 WAARDES EN NORMES
 Jou keuses aangaande seksuele gedrag beinvloed jou gesondheid en welstand/




2

, WAT IS ONGESONDE SEKSUELE GEDRAG?
 Om op n jong ouderdom seks te he
 Nie voorbehoeding te gebruik nie
 Om seks met meer as 1 persoon te he

GESONDSTE OM TE BESLUIT OM NIE SEKS TE HE NIE = ONTHOUDING.
WATTER RISIKO FAKTORE IS DAAR WAT JOU KAN OORTUIG OM SWAK KUESES TE MAAK?
 Jouself oortuig dat niks sleg gaan gebeur nie
 MIV
 Behoefte om aanvaar te raak
 Lae selfbeeld
 Verhoudings met ouer mans
 Alkhol en dwelms

REDES:
 Jouself oortuig dat niks sleg gaan gebeur nie
 MIV
 Tienerswangerskap
 Tienervaderskap
 Skuld aan verkragte



 Behoefte om aanvaar te word:
 Seuns – I’m te man
 Meisies – mooi, om aanvaar te raak



 Lae selfbeeld:
 Nie in staat om “nee” te se nie


 Verhoudings met ouer mans/ vroue:
 Versorger / geskenke



 Alkhol en dwelms:
 Blootstelling
 Minder selfbeheersering
 Verkragting



ONGEWENSDE GEVOLGE VAN ONGESONDE SEKSUELE GEDRAG:
 Tienerswangerskap/ tienervaarderskap
 Seksuele oordraagbare infeksies (SOI)
 Vigs en Hiv


2