Hoorcolleges Geriatrie en Veroudering

Geriatrie en Veroudering:
Introductiecollege:
Geriatrie: pathologie van veroudering: verouderingsziekten

Veroudering = gerontologie: het normale proces van veroudering

Geriatrie en veroudering domeinen:

- Lichamelijke veroudering
- Psychische veroudering
- Functionele veroudering
- Sociale veroudering

Als een oudere kwetsbaar wordt (een aandoening krijgt), dat er een interactie tussen al die
domeinen zichtbaar is.

Opbouw wereldbevolking en prognose:

- Nu 7,8 miljard mensen
- Verwacht:
 2030: 8,6 miljard
 2050: 9,8 miljard
 2100: 10,9 miljard

Opbouw wereldbevolking naar leeftijd:

- 65 jaar en ouder: 9,3%
- 55-64 jaar: 9,1%
- 25-54 jaar: 40,6%
- 15-24 jaar: 15,5%
- 0-14 jaar: 25,4%

Oudste man ter wereld:

- Jiroeman Kimura, Japanner, 116 jaar
- (19 april 1897 – 12 juni 2013)
- Hij was zo oud geworden omdat hij ‘altijd kleine porties voedsel at’
- Huidige oudste levende man
 Saturnino de la Fuente
 111 jaar
 (geboren op 8 februari 1909)
 6 kinderen, 14 kleinkinderen en 22 achterkleinkinderen

Oudste vrouw die Covid-19 heeft overleefd:

- Maria Branyas (113 jaar):
 Oudste vrouw van Spanje
 Mogelijk oudste vrouw ter wereld die genezen is van covid-19
 Ze woont in een verpleeghuis
 Maar een paar dagen ziek geweest

,Oudste vrouw ter wereld:

- Kane Tanaka
- 118 jaar
- Japanse
- Geboren op 2 januari 1903
- Sinds 22 juli 2018 de oudste vrouw ter wereld
- Ze houdt van lekker eten, snoepen, frisdrank, maar drinkt ook heel veel water
- Ze is van plan 120 jaar te worden

Waarom worden Japanners zo oud?

- 12 van de 20 oudste ouderen woont in Japan
 Gezonde voeding
 Veel beweging
 Zeer goede gezondheidszorg
- Blue zone in Japan: het eiland Okinawa
- Ze eten hier weinig: 80% regel

Oudste mens ooit:

- Jeanne-Louise Calment
- Geboren op 21 februari 1875
- Werd 122 jaar en 156 dagen
- Haar gezondheid en relatief jonge voorkomen schreef ze zelf toe aan een dieet van olijfolie,
port en een kilo chocola per week

Oudste Nederlander:

- Hendrikje van Andel-Schipper
- Tussen 29 mei 2004 en 30 augustus 2005 de oudste erkende levende persoon ter wereld
- Ze is 115 jaar en 62 dagen oud geworden ondanks slechte start (te vroeg geboren)
- Lichaam ter beschikking gesteld aan de wetenschap: nauwelijks aderverkalking en hersenen
van een 60-70 jarige

Cornelia Boonstra:

- Huidige oudste inwoner van Nederland sinds 2 september 2020
- 110 jaar
- Ze woonde tot 100-jarige leeftijd nog zelfstandig
- Zoon: ‘moeder heeft altijd hard gewerkt en ging er prat op dat ze geen make-up droeg en
nooit medicijnen gebruikte’

Veroudering in onderzoeksagenda:

- De Nederlandse wetenschapsagenda, 2015: 140 grote onderzoeksvragen, waaronder
 ‘Hoe kunnen zelfredzaamheid en participatie in de samenleving gestimuleerd
worden?’
 ‘Hoe kunnen we nieuwe geneesmiddelen en -wijzen ontwikkelingen om zo vitaal en
gezond mogelijk te blijven?’
 ‘Wat is de ultieme levensstijl om zo oud mogelijk te worden?’

,Veroudering in gezondheidsbeleid:

- Pact voor ouderenzorg:
 Eenzaamheid signaleren en doorbreken
 Zorgen dat mensen met goede zorg en ondersteuning langer thuis kunnen wonen
 De kwaliteit van de verpleeghuiszorg verbeteren

Troonrede 2020:

- Bijna geen aandacht voor ouderen in de troonrede, omdat de coronacrisis allesoverheersend
was
- ‘Een 94-jarige veteraan maakte veel los met een ingezonden brief waarin hij de jongeren van
Nederland opriep vol te houden en solidair te zijn met zijn generatie. Een 18-jarige student
schreef hem terug hoe dankbaar hij was voor de vrijheid en alle mogelijkheden waarmee hij
en zijn leeftijdgenoten opgroeien. Maar hij schreef ook hoezeer zij die vrijheid nu missen, hoe
zijn sleutelmomenten in het leven zomaar zien passeren en hoe extra onzeker de toekomst
door de coronacrisis voelt.’
- ‘Het pensioen wordt persoonlijker en transparanter. Door nu te hervormen, kan er straks voor
iedereen een goed pensioen zijn. De regering hoopt in 2021 het wetsvoorstel voor de
vernieuwing van het pensioenstelsel in te dienen.’

Stereotypering ouderen:

- 2-delig
- Ouderen die achter rollator lopen
- Ouderen die achter het raam zitten te wachten
- Zorgbehoevend
- Omslag stereotypering, ook in de media (the Voice Senior, etc.)

Beeld over ouderen wordt diverser:

- Enerzijds: afhankelijke, zorgbehoevende ouderen
- Anderzijds: vitale, actieve ouderen
- Specifieke aandacht binnen Pact voor de Ouderenzorg
- Minister de Jonge: ‘Het gaat over de manier waarop we naar ouder worden kijken en hoe we
dat waarderen. Door alleen de kwetsbare kanten te laten zien en te benadrukken, plaatsen
we ouderen op afstand, hoewel veel ouderen nog midden in de samenleving staan’
- Duidelijk voorbeeld: de coronacrisis en #dorhout/#geendorhout

Hoe kunnen we deze beeldvorming verklaren?

- Terror management theory: confrontatie met sterfelijkheid, angst voor de dood
- Social Identity Theory: je beoordeelt je eigen (leeftijds-)groep positiever  jongeren nemen
afstand van ouderen
- Social Role Theory: sociale rol bepaalt de beeldvorming  stoppen met werken leidt tot
negatief beeld over ouderen



Hoorcollege 1:
Comprehensive Geriatric Assessment (CGA):

- Multidimensioneel en multidisciplinair instrument

, - In kaart brengen:
 Fysieke gezondheid
 Mentale gezondheid
 Functionele status
 Sociaal functioneren
 Omgeving
- Uitvoering: klinisch geriater (+ meerdere disciplines)
- Doelgroep: kwetsbare ouderen ziekenhuis (geen bewijs effectiviteit huisarts/polikliniek
geriatrie)
 Steeds meer plekken in zorgketen
- Resultaat: gecoördineerd en integraal zorgplan
- Doel: bevorderen zelfredzaamheid en kwaliteit van leven

Onderdelen CGA:

- Medische voorgeschiedenis
- Medicatie
- Anamnese
- Hetero anamneses
- Tractus anamneses
- Functionele anamneses
- Biografie
- Sociale anamneses
- Lichamelijk onderzoek
- Meetinstrumenten
- Lab onderzoek en ECG

Identificeren kwetsbare patiënt voor CGA?

- Leeftijd > … (meestal 80+ jaar)
- Multimorbiditeit
- Vaak geriatrisch syndroom
- Psychosociale problemen
- Functioneel beperkingen
- Veel gezondheidszorg (gehad)
- Verandering woonsituatie (zelfstandig  meer woonzorg nodig)

CGA: medische voorgeschiedenis:

- Relevantie medische voorgeschiedenis
 Aanwijzingen huidige problemen
 Invloed op beperkingen/prognose
 Indicatie medicatie gebruik
 Geriatrische problemen: delier risicofactor voor nieuw delier

CGA: medicatie:

- Eventueel: gestructureerde medicatie anamnese
- Risico medicatie
- Relevantie medicatie?