1
Historische kritiek
- viking helm was zonder hoorns → deze waren waarschijnlijk een soort drinkbeker
- viking = soort term voor Noormannen maar deze zijn niet hetzelfde
- Welke (viking) bronnen?
- contemporaine (=hedendaags) overleveringen?
- geen teksten v/d noormannen zelf
- wel inscripties met runen op voorwerpen
- vooral religieuze betekenis
- ze deden bv. niet aan het schrijven van hun
geschiedenis
- bijna alle schriftelijke getuigenissen: clerici va het Europese vasteland
- zeer beknopt
- bijna allemaal Latijn, behalve The Anglo-Saxon Chronicle
-
- zeer beperkte geschreven bronnen
- wel: annalen (=jaarlijkse geschriften i/h Latijn)
- bv. Annales Vedastini
- door monniken
- waren niet geïnteresseerd in geschiedenis
vikings → ze vonden de vikings barbaren die
alles kapot kwamen maken en alleen maar
miserie betekenen
→ stereotyp discours
- bij ons is er in de grond ook zeer weinig te vinden
- monumentale overblijfselen? opgerichte Forten in Brugge,...
- castella recens facta = naam van forten
- als bewapening tegen vikings door Frankische koning
- 851: monniken van Sint-Bavo (Gent) vluchten naar Brugge en verliezen er
een zilveren kruis
⇒ archeologische overblijfselen: muntschatten, wapens
⇒archeologisch onderzoek naar Vikingschepen
- https://docplayer.nl/32669747-Viking-scheepsbouw-de-nordic-traditie.html
- https://www.vikingeskibsmuseet.dk/en/professions/education/the-longships/findings-o
f-longships-from-the-viking-age
, 2
VAN BRON NAAR HISTORISCH NARRATIEF
- schema
-
- zo is ook de cursus opgebouwd
- op het einde moet men een verhaal kunnen vertellen
= historisch narratief
- kritisch omgaan met de informatie die aan ons is overgeleverd + interpreteren
- paradigma = stelsel van met elkaar samenhangende wetenschappelijke
theorieën
- Doel van Historische Kritiek?
- allemaal theorieën + standpunten de dag van vandaag
- bv.antivaxxers
- meer dan ooit is het nodig dat mensen kritisch kunnen nadenken
- “We leven in een kennismaatschappij”
- nog nooit kregen we zo’n constante toestroom aan informatie
- is deze informatie ook KENNIS?
- hoe komen we tot kennis/wijsheid
- wat te kennen voor examen?
- handboek: VOLLEDIG → blauwe kaders
- casussen in slides ook te kennen
- studeren op de plek waar ze voorkomen in de cursus, niet apart
1: DE BRON? BOUWSTOF VOOR DE KENNIS V/H VERLEDEN
1. DE NOTIE BRON
- typologische/geschreven bronnen → getuigenissen
- verhalen/literaire teksten
- diplomatische teksten
- bronnen v/ sociale boekhouding
- ongeschreven bronnen
- materiële voorwerpen → artefacten
- orale tradities
, 3
- CASUS: vikingen (vervolg)
- overblijfselen (bv.munten, wapens) vs overlevering (schriftelijk/oraal)
- monnikenschrift → wat wist hij / wat interesseerde hem?
→ sociaal-economische context?
- annalen?
- archeologisch overblijfsel is bijna nooit bewust aan ons overgeleverd
- artefacten = onthullen onbewuste realiteit
- somt beter te vertrouwen / te interpreteren dan bewust
overgeleverd materiaal
- CASUS: Oorlog Rusland - Oekraïne
- wij moeten oordelen over de agressie die we op TV zien
- de vraag naar morele schuld
- ideologisch interpretatiekader, wetenschappelijk paradigma
- wat zijn de feiten? hoe komen we dat te weten?
- het bloedbad van Bucha
- https://en.wikipedia.org/wiki/Bucha_massacre
- Hoe komt zo’n wikipediapagina tot stand? Wanneer is iets een
‘officieel feit’?
- Welke documenten kunnen we gebruiken?
- Welke getuigenissen zijn betrouwbaar? Wie heeft welk belang
om te liegen en te verdraaien?
- Hoe kunnen juiste feiten op een selectieve manier gebruikt
worden?
- Specifieke bronnen zoals luchtfoto’s en satellietbeelden: wie
kan de informatie ter plaatse checken?
- hoeveel mensen zijn er nu écht vermoord?
- fact-checking
- sommige mensen kunnen stroom aan informatie niet aan
- bv. vrije Live Laugh Love hippie → extreem rechtse vlaams belanger
- makkelijk beïnvloedbaar
- IEDEREEN MANIPULEERT → Oekraïne ook
- niet alleen reporters → maar ook politiekers zouden aan ‘fact-checking’
moeten doen
- hoe worden ook juiste feiten ‘geframed’ en gemanipuleerd
- bv.dood van kindje (4) werd ook misbruikt door Oekraïense politici
, 4
- ANNE MORELLI - 10 geboden van oorlogspropaganda
-
- Noam Chomsky
- bestudeert deze dingen al jaren
- de grootste bedreiging voor de wereld is nog steeds de VS /
Amerika
- VOORBEELDEN
- Cambodja + Oost-Timor in de jaren 70
- VS verantwoordelijk voor staatsgrepen,
om eigen economie te helpen, t.v.v.
multinationals
- Iran + Guatemala
- zoek dit allemaal nog
beetje beter op
- bekijk alle kanten
- ook censuur in ‘vrije’ landen
- discours : woorden die je gebruikt hebben een betekenis
- bv. stierf ↔ werd doodgeschoten
- denotatie / connotatie
- CULTURE WAR
- bv Texas Shooter = transgender???
- onbewuste bronnen zijn vaak interessanter
- typologie in functie van de intentie:
- audiovisuele bronnen: in theorie bewust gemaakt,
MAAR ‘unwitting testimony’ (= ongewilde getuigenis)
- CASUS: De moord op JFK
- Abraham Zapruder test net nieuwe camera uit
- dit is een voorbeeld van een unwitting testimony
- een ongewilde getuigenis
- hij wou deze moord helemaal niet filmen
- bv. gewapende staatsgreep gepland Spaans parlement 1981 → er waren
camera’s in het parlement voor een aangekondigd debat → de Putschisten
(=mensen die staatsgreep pleegden) wisten niet dat hun acties gefilmd
werden
- in onze eigen tijd: beelden worden zonder problemen op mondiale wijze verspreid
- leidt soms tot algemeen gevormde opinies/self made facts
- slecht nieuws voor mensen die zaken willen verbergen
Historische kritiek
- viking helm was zonder hoorns → deze waren waarschijnlijk een soort drinkbeker
- viking = soort term voor Noormannen maar deze zijn niet hetzelfde
- Welke (viking) bronnen?
- contemporaine (=hedendaags) overleveringen?
- geen teksten v/d noormannen zelf
- wel inscripties met runen op voorwerpen
- vooral religieuze betekenis
- ze deden bv. niet aan het schrijven van hun
geschiedenis
- bijna alle schriftelijke getuigenissen: clerici va het Europese vasteland
- zeer beknopt
- bijna allemaal Latijn, behalve The Anglo-Saxon Chronicle
-
- zeer beperkte geschreven bronnen
- wel: annalen (=jaarlijkse geschriften i/h Latijn)
- bv. Annales Vedastini
- door monniken
- waren niet geïnteresseerd in geschiedenis
vikings → ze vonden de vikings barbaren die
alles kapot kwamen maken en alleen maar
miserie betekenen
→ stereotyp discours
- bij ons is er in de grond ook zeer weinig te vinden
- monumentale overblijfselen? opgerichte Forten in Brugge,...
- castella recens facta = naam van forten
- als bewapening tegen vikings door Frankische koning
- 851: monniken van Sint-Bavo (Gent) vluchten naar Brugge en verliezen er
een zilveren kruis
⇒ archeologische overblijfselen: muntschatten, wapens
⇒archeologisch onderzoek naar Vikingschepen
- https://docplayer.nl/32669747-Viking-scheepsbouw-de-nordic-traditie.html
- https://www.vikingeskibsmuseet.dk/en/professions/education/the-longships/findings-o
f-longships-from-the-viking-age
, 2
VAN BRON NAAR HISTORISCH NARRATIEF
- schema
-
- zo is ook de cursus opgebouwd
- op het einde moet men een verhaal kunnen vertellen
= historisch narratief
- kritisch omgaan met de informatie die aan ons is overgeleverd + interpreteren
- paradigma = stelsel van met elkaar samenhangende wetenschappelijke
theorieën
- Doel van Historische Kritiek?
- allemaal theorieën + standpunten de dag van vandaag
- bv.antivaxxers
- meer dan ooit is het nodig dat mensen kritisch kunnen nadenken
- “We leven in een kennismaatschappij”
- nog nooit kregen we zo’n constante toestroom aan informatie
- is deze informatie ook KENNIS?
- hoe komen we tot kennis/wijsheid
- wat te kennen voor examen?
- handboek: VOLLEDIG → blauwe kaders
- casussen in slides ook te kennen
- studeren op de plek waar ze voorkomen in de cursus, niet apart
1: DE BRON? BOUWSTOF VOOR DE KENNIS V/H VERLEDEN
1. DE NOTIE BRON
- typologische/geschreven bronnen → getuigenissen
- verhalen/literaire teksten
- diplomatische teksten
- bronnen v/ sociale boekhouding
- ongeschreven bronnen
- materiële voorwerpen → artefacten
- orale tradities
, 3
- CASUS: vikingen (vervolg)
- overblijfselen (bv.munten, wapens) vs overlevering (schriftelijk/oraal)
- monnikenschrift → wat wist hij / wat interesseerde hem?
→ sociaal-economische context?
- annalen?
- archeologisch overblijfsel is bijna nooit bewust aan ons overgeleverd
- artefacten = onthullen onbewuste realiteit
- somt beter te vertrouwen / te interpreteren dan bewust
overgeleverd materiaal
- CASUS: Oorlog Rusland - Oekraïne
- wij moeten oordelen over de agressie die we op TV zien
- de vraag naar morele schuld
- ideologisch interpretatiekader, wetenschappelijk paradigma
- wat zijn de feiten? hoe komen we dat te weten?
- het bloedbad van Bucha
- https://en.wikipedia.org/wiki/Bucha_massacre
- Hoe komt zo’n wikipediapagina tot stand? Wanneer is iets een
‘officieel feit’?
- Welke documenten kunnen we gebruiken?
- Welke getuigenissen zijn betrouwbaar? Wie heeft welk belang
om te liegen en te verdraaien?
- Hoe kunnen juiste feiten op een selectieve manier gebruikt
worden?
- Specifieke bronnen zoals luchtfoto’s en satellietbeelden: wie
kan de informatie ter plaatse checken?
- hoeveel mensen zijn er nu écht vermoord?
- fact-checking
- sommige mensen kunnen stroom aan informatie niet aan
- bv. vrije Live Laugh Love hippie → extreem rechtse vlaams belanger
- makkelijk beïnvloedbaar
- IEDEREEN MANIPULEERT → Oekraïne ook
- niet alleen reporters → maar ook politiekers zouden aan ‘fact-checking’
moeten doen
- hoe worden ook juiste feiten ‘geframed’ en gemanipuleerd
- bv.dood van kindje (4) werd ook misbruikt door Oekraïense politici
, 4
- ANNE MORELLI - 10 geboden van oorlogspropaganda
-
- Noam Chomsky
- bestudeert deze dingen al jaren
- de grootste bedreiging voor de wereld is nog steeds de VS /
Amerika
- VOORBEELDEN
- Cambodja + Oost-Timor in de jaren 70
- VS verantwoordelijk voor staatsgrepen,
om eigen economie te helpen, t.v.v.
multinationals
- Iran + Guatemala
- zoek dit allemaal nog
beetje beter op
- bekijk alle kanten
- ook censuur in ‘vrije’ landen
- discours : woorden die je gebruikt hebben een betekenis
- bv. stierf ↔ werd doodgeschoten
- denotatie / connotatie
- CULTURE WAR
- bv Texas Shooter = transgender???
- onbewuste bronnen zijn vaak interessanter
- typologie in functie van de intentie:
- audiovisuele bronnen: in theorie bewust gemaakt,
MAAR ‘unwitting testimony’ (= ongewilde getuigenis)
- CASUS: De moord op JFK
- Abraham Zapruder test net nieuwe camera uit
- dit is een voorbeeld van een unwitting testimony
- een ongewilde getuigenis
- hij wou deze moord helemaal niet filmen
- bv. gewapende staatsgreep gepland Spaans parlement 1981 → er waren
camera’s in het parlement voor een aangekondigd debat → de Putschisten
(=mensen die staatsgreep pleegden) wisten niet dat hun acties gefilmd
werden
- in onze eigen tijd: beelden worden zonder problemen op mondiale wijze verspreid
- leidt soms tot algemeen gevormde opinies/self made facts
- slecht nieuws voor mensen die zaken willen verbergen
