Samenvatting AK T4
4.1 Dynamische Kusten
Natuurlijke kustprocessen
Kustprocessen zijn exogene processen die opbouw en afbraak van de kust veroorzaken. De
zeestroming wordt grotendeels bepaald door de getijdenstroming, deze stroming is het resultaat
van de vloedstroom en de ebstroom die ontstaan voornamelijk door de invloed van de
aantrekkingskracht van de maan op het zeewater. Wanneer de aantrekkingskracht van de maan
samenvalt met die van de zon is er sprake van springtij. Als de aantrekkingskracht van de maan
wordt tegengewerkt door die van de zon is er sprake van doodtij.
Drie soorten kusten
De Nederlandse kust bestaat uit drie typen kusten: wadden kust, duinenkust en estuariumkust.
Noord-Nederland heeft een waddenkust. Tijdens vloed stroomt water vanuit de Noordzee via de
geulen tussen deze Waddeneilanden de Waddenzee binnen. Bij eb stroomt het water weer terug
naar de Noordzee en valt een gedeelte van de Waddenzee weer droog: de wadden. Aan de landkant
van de Waddenzee wordt de kust beschermd door zeedijken. Deze door de mens aangelegde
waterkeringen langs de kust noem je een harde kust. Vanaf Den Helder tot Hoek van Holland loopt
een vrijwel aaneengesloten rij duinen. De kust ten zuiden van Hoek van Holland bestaat uit estuaria.
Een estuarium is een trechtervormige riviermonding in zee. Die ontstaat doordat de zeestroming
krachtiger is dan de rivierstroming en de rivier te weinig sediment aanvoert.
Ingerepen om de kustlijn in stand te houden
Als duinen niet voldoende bescherming bieden, is een harde kustverdediging door zeedijken een
goede, maar kostbare manier van beveiligen. Om de hoogte van de dijken te bepalen wordt gekeken
naar hoogte van het hoogwater, de wind en het aantal inwoners en de economische waarde van het
gebied achter de dijken. Bolwerkvorming is een proces waarbij de erosiebestendige harde kust
verder in zee komt te liggen dan de omliggende zachte kust die verder geërodeerd is.
, 4.2 De stroomgebieden van de Rijn en de Maas
De stroomgebieden vergeleken
De bronnen van de Rijn liggen ruim boven twee kilometer hoogte in de Zwitserse Alpen. Vanwege de
hoge ligging van deze bronnen is de Rijn een gemengde rivier: een deel van het water komt van
smeltende gletsjers en een deel komt van neerslag en grondwater. De maas is een kleinere rivier.
Omdat er in de bovenloop van de Maas geen gletsjers voorkomen, is de Maas een regenrivier.
Stroomgebieden worden gescheiden door een waterscheiding. Dit zijn hogere delen in het
landschap.
Waterafvoer
Hoeveel water uit een stroomgebied er in rivier terechtkomt, hangt af van verschillende factoren:
1. De neerslag in het stroomgebied
2. De evapotranspiratie in het stroomgebied
3. Hoeveel water er wordt vastgehouden in de ondergrond
4. Hoeveel water er wordt vastgehouden in stilstaand en langzaam stromend water
5. Hoeveel water de natuur en menselijke activiteiten gebruiken
De vertragingstijd is de tijd die de neerslag erover doet om na het vallen in het stroomgebied
uiteindelijk in het stroomstelsel te komen. De hoeveelheid water die een rivier op een bepaald
moment per seconde afvoert, heet het debiet. De wisselvalligheid van deze afvoer is het regiem.
Het profiel van een rivier
De eigenschappen van een rivier kun je weergeven in een lengteprofiel. Een lengteprofiel geeft de
hoogteligging van een rivier weer vanaf de bron tot de monding. Zo kun je het verval en het verhang
van de rivier berekenen. Het begin van de rivier is de bovenloop. Vaak is het verhang hier groter dan
in de benedenloop en daardoor stroomt de rivier daar sneller. In de middenloop neemt verhang
meestal af en bevat de bedding van de rivier meer water. In de benedenloop is het verhang en dus
de stroomsnelheid het laagst en is de rivier meestal het diepst.
Dit is een benedenloop in Nederland
Het stroomgebied van de Rijn en Maas in Nederland
Winterdijken zijn waterkeringen langs de rivier om het omliggende land te beschermen tegen
extreem hoge waterstanden. En zomerdijken zijn kleinere dijken tussen de winterdijken die de
uiterwaarden beschermen tegen overstromingen.
4.1 Dynamische Kusten
Natuurlijke kustprocessen
Kustprocessen zijn exogene processen die opbouw en afbraak van de kust veroorzaken. De
zeestroming wordt grotendeels bepaald door de getijdenstroming, deze stroming is het resultaat
van de vloedstroom en de ebstroom die ontstaan voornamelijk door de invloed van de
aantrekkingskracht van de maan op het zeewater. Wanneer de aantrekkingskracht van de maan
samenvalt met die van de zon is er sprake van springtij. Als de aantrekkingskracht van de maan
wordt tegengewerkt door die van de zon is er sprake van doodtij.
Drie soorten kusten
De Nederlandse kust bestaat uit drie typen kusten: wadden kust, duinenkust en estuariumkust.
Noord-Nederland heeft een waddenkust. Tijdens vloed stroomt water vanuit de Noordzee via de
geulen tussen deze Waddeneilanden de Waddenzee binnen. Bij eb stroomt het water weer terug
naar de Noordzee en valt een gedeelte van de Waddenzee weer droog: de wadden. Aan de landkant
van de Waddenzee wordt de kust beschermd door zeedijken. Deze door de mens aangelegde
waterkeringen langs de kust noem je een harde kust. Vanaf Den Helder tot Hoek van Holland loopt
een vrijwel aaneengesloten rij duinen. De kust ten zuiden van Hoek van Holland bestaat uit estuaria.
Een estuarium is een trechtervormige riviermonding in zee. Die ontstaat doordat de zeestroming
krachtiger is dan de rivierstroming en de rivier te weinig sediment aanvoert.
Ingerepen om de kustlijn in stand te houden
Als duinen niet voldoende bescherming bieden, is een harde kustverdediging door zeedijken een
goede, maar kostbare manier van beveiligen. Om de hoogte van de dijken te bepalen wordt gekeken
naar hoogte van het hoogwater, de wind en het aantal inwoners en de economische waarde van het
gebied achter de dijken. Bolwerkvorming is een proces waarbij de erosiebestendige harde kust
verder in zee komt te liggen dan de omliggende zachte kust die verder geërodeerd is.
, 4.2 De stroomgebieden van de Rijn en de Maas
De stroomgebieden vergeleken
De bronnen van de Rijn liggen ruim boven twee kilometer hoogte in de Zwitserse Alpen. Vanwege de
hoge ligging van deze bronnen is de Rijn een gemengde rivier: een deel van het water komt van
smeltende gletsjers en een deel komt van neerslag en grondwater. De maas is een kleinere rivier.
Omdat er in de bovenloop van de Maas geen gletsjers voorkomen, is de Maas een regenrivier.
Stroomgebieden worden gescheiden door een waterscheiding. Dit zijn hogere delen in het
landschap.
Waterafvoer
Hoeveel water uit een stroomgebied er in rivier terechtkomt, hangt af van verschillende factoren:
1. De neerslag in het stroomgebied
2. De evapotranspiratie in het stroomgebied
3. Hoeveel water er wordt vastgehouden in de ondergrond
4. Hoeveel water er wordt vastgehouden in stilstaand en langzaam stromend water
5. Hoeveel water de natuur en menselijke activiteiten gebruiken
De vertragingstijd is de tijd die de neerslag erover doet om na het vallen in het stroomgebied
uiteindelijk in het stroomstelsel te komen. De hoeveelheid water die een rivier op een bepaald
moment per seconde afvoert, heet het debiet. De wisselvalligheid van deze afvoer is het regiem.
Het profiel van een rivier
De eigenschappen van een rivier kun je weergeven in een lengteprofiel. Een lengteprofiel geeft de
hoogteligging van een rivier weer vanaf de bron tot de monding. Zo kun je het verval en het verhang
van de rivier berekenen. Het begin van de rivier is de bovenloop. Vaak is het verhang hier groter dan
in de benedenloop en daardoor stroomt de rivier daar sneller. In de middenloop neemt verhang
meestal af en bevat de bedding van de rivier meer water. In de benedenloop is het verhang en dus
de stroomsnelheid het laagst en is de rivier meestal het diepst.
Dit is een benedenloop in Nederland
Het stroomgebied van de Rijn en Maas in Nederland
Winterdijken zijn waterkeringen langs de rivier om het omliggende land te beschermen tegen
extreem hoge waterstanden. En zomerdijken zijn kleinere dijken tussen de winterdijken die de
uiterwaarden beschermen tegen overstromingen.
