Samenvatting psychologie
Tentamenstof
Boek: Psychologie een praktijkgerichte benadering voor sociaal werk
- Hoofdstuk 1 (paragraaf 1.1)
- Hoofdstuk 2 (alles)
- Hoofdstuk 3 (Paragraaf 3.1)
- Hoofdstuk 4 (alles)
- Hoofdstuk 5 (Paragraaf 5.1, 5.6 en 5.8)
- Hoofdstuk 6 (Paragraaf 6.1)
- Hoofdstuk 7 (Paragraaf 7.1 t/m 7.6)
- Hoofdstuk 9 (Paragraaf 9.7 t/m 9.9)
Boek: Basisboek sociaal werk
- Hoofdstuk 5 (alles)
1
, Hoofdstuk 1: Geschiedenis en onderzoeksmethoden van de psychologie
Psychologie
De wetenschap waarbij het zich verplaatst in een ander een belangrijke rol speelt.
Psychologie werd in 1879 officieel erkend als wetenschap en ontwikkelde zich in een kort
tijdsbestek tot een zeer populaire studie.
Drie thema’s van de psychologie
1. Onze gedachten
2. Onze emoties
3. Onze gedrag
Klinische psychologie
Hier ligt de focus op stoornissen en wordt bekeken hoe emoties, gedachten en gedrag
afwijken van wat normaal is.
Grondleggers Psychologie
Wilhelm Wundt en William James
Hoofdstuk 2: Psychologische stromingen en hun toepassing in de praktijk
Psychoanalyse
De grondlegger Sigmund Freud (1856-1939).
Hysterie
Sommige patiënten vertoonde lichamelijke klachten waarvoor geen biologische oorzaak
te vinden was.
Driften
Innerlijke krachten die het individu aanzetten tot gedrag.
Id
Behoeftes driften: innerlijke krachten die het individu aanzetten tot gedrag. Het
onderdeel van de psyche waarin de driften gehuisvest zijn.
Superego
Het geweten: daarin zijn alle aangeleerde normen en regels opgenomen.
2
,Ego
De ondankbare taak om een soort middenweg te vinden tussen de tegengestelde eisen
die het id (onze behoeftes) en het superego (het geweten) aan ons stellen.
Afweermechanisme
Hiermee kan je met je behoeftes omgaan zodat je een positief beeld van jezelf kan zien.
Verdringing
Het niet tot het bewust toelaten van verontrustende gedachten of behoeftes.
Rationalisatie
Het verzinnen van een plausibele onzinverklaring voor het eigen gedrag.
Verplaatsing
Behoeftes in afgezakte vorm op een manier die maatschappelijk geaccepteerd wordt.
Sublimatie
Het uiten van behoeftes op een manier die de maatschappij toejuicht en zelfs beloont.
Projectie
Het waarnemen van de eigen negatieve eigenschappen in iets of iemand anders.
Reactieformatie
Precies het tegenovergestelde te doen van wat iemand (onbewust) werkelijk wil.
Overdracht
Heeft betrekking op de onbewuste manier waarop een cliënt op mijn hulpverlener
reageert.
Tegenoverdracht
Heeft betrekking op onbewuste reactiepatronen van de hulpverlener ten opzichte van zijn
cliënt.
3
,Behaviorisme
Is een stroming die ongeveer gelijktijdig met de psychoanalyse ontstond (rond 1900).
Het behaviorisme is in alles de complete tegenpool van Freuds theorie. Terwijl de
psychoanalyse uitgaat van een rijk mentaal leven en behoeftes en onbewuste gedachten
die gedrag aansturen, probeert het behaviorisme alles te herleiden tot prikkels in de
omgeving. Deze stroming wordt ook wel de black-box stroming genoemd. de menselijke
geest wordt gezien als een black box waarvan de inhoud er niet zoveel toe doet.
Behaviorisme
Een stroming die ongeveer gelijk met de psychoanalyse ontstond (rond 1900). Het
behaviorisme is in alles de complete tegenpool van Freuds theorie. Terwijl de
psychoanalyse uitgaat van een rijk mentaal leven en behoeftes en onbewuste gedachten
die gedrag aanstuurt, probeert het behaviorisme te herleiden tot prikkels in de
omgeving. Deze stroming wordt ook wel de black- box genoemd.
Introspectie
Proefpersonen moesten zo veel mogelijk reflecteren over hun emoties en gevoelens.
Shaping
Het gewenste gedrag in kleine stapjes aan te leren.
Modeling
Als hulpverlener een voorbeeldfunctie vervullen.
Humanisme
Volgens het humanisme wordt ieder mens geboren met wensen en behoeftes en bepalen
onze wensen ons gedrag. Dit lijkt op de psychoanalyse, maar het mensbeeld van het
humanisme is veel positiever.
Organisme
Nieuwsgierigheid en het willen verkennen van de omgeving aangeboren eigenschappen.
Positieve psychologie
Ieder mens wordt geboren met unieke kwaliteiten en zelf het beste weet wat goed voor
hem is. Kenmerkend is dat de onderzoeksthema’s niet zozeer betrekking hebben op
stoornissen en klachten, maar juist op positieve zaken, zoals arbeidstevredenheid.
4
, Oplossingsgericht werken
De werkelijkheid wordt bepaald door de manier waarop mensen naar een situatie kijken:
de objectieve werkelijkheid doet er minder toe dan de eigen interpretaties. Er worden
bepaalde technieken toegepast om aan een probleem te werken:
1. Het stellen van schaalvragen
2. Het vragen naar uitzonderingen
3. Het stellen van de wondervraag
Cognitivisme
Binnen deze stroming staan gedachten en denkpatronen centraal. De cognitieve stroming
richt zich op mentale processen om gedrag te verklaren. onze emoties en gedrag wordt
bepaald door onze interpretaties van een situatie.
Universele
Het komt voor bij mensen over de hele wereld.
Biologische benadering
Het werd gestart door de arts Hippocrates. De oudste en meest moderne invalshoek in de
psychologie.
Frontale cortex
Het hersendeel dat beschadigd is (Phineas Gage).
Neuron
Het brein bestaat uit cellen. Een hersencel wordt neuron genoemd. Een mens wordt
geboren met circa 100 miljard neuronen. Er komen tijdens de ontwikkeling geen nieuwe
hersencellen meer bij. Maar wel gaan deze neuronen nieuwe verbindingen met elkaar
aan en dat andere verbindingen afsterven.
Nature – Nurture
Nature zijn eigenschappen vooral aangeboren, nurture zijn eigenschappen vooral
aangeleerd.
Empathie
Het vermogen om je te verplaatsen in de emoties van iemand anders.
5
Tentamenstof
Boek: Psychologie een praktijkgerichte benadering voor sociaal werk
- Hoofdstuk 1 (paragraaf 1.1)
- Hoofdstuk 2 (alles)
- Hoofdstuk 3 (Paragraaf 3.1)
- Hoofdstuk 4 (alles)
- Hoofdstuk 5 (Paragraaf 5.1, 5.6 en 5.8)
- Hoofdstuk 6 (Paragraaf 6.1)
- Hoofdstuk 7 (Paragraaf 7.1 t/m 7.6)
- Hoofdstuk 9 (Paragraaf 9.7 t/m 9.9)
Boek: Basisboek sociaal werk
- Hoofdstuk 5 (alles)
1
, Hoofdstuk 1: Geschiedenis en onderzoeksmethoden van de psychologie
Psychologie
De wetenschap waarbij het zich verplaatst in een ander een belangrijke rol speelt.
Psychologie werd in 1879 officieel erkend als wetenschap en ontwikkelde zich in een kort
tijdsbestek tot een zeer populaire studie.
Drie thema’s van de psychologie
1. Onze gedachten
2. Onze emoties
3. Onze gedrag
Klinische psychologie
Hier ligt de focus op stoornissen en wordt bekeken hoe emoties, gedachten en gedrag
afwijken van wat normaal is.
Grondleggers Psychologie
Wilhelm Wundt en William James
Hoofdstuk 2: Psychologische stromingen en hun toepassing in de praktijk
Psychoanalyse
De grondlegger Sigmund Freud (1856-1939).
Hysterie
Sommige patiënten vertoonde lichamelijke klachten waarvoor geen biologische oorzaak
te vinden was.
Driften
Innerlijke krachten die het individu aanzetten tot gedrag.
Id
Behoeftes driften: innerlijke krachten die het individu aanzetten tot gedrag. Het
onderdeel van de psyche waarin de driften gehuisvest zijn.
Superego
Het geweten: daarin zijn alle aangeleerde normen en regels opgenomen.
2
,Ego
De ondankbare taak om een soort middenweg te vinden tussen de tegengestelde eisen
die het id (onze behoeftes) en het superego (het geweten) aan ons stellen.
Afweermechanisme
Hiermee kan je met je behoeftes omgaan zodat je een positief beeld van jezelf kan zien.
Verdringing
Het niet tot het bewust toelaten van verontrustende gedachten of behoeftes.
Rationalisatie
Het verzinnen van een plausibele onzinverklaring voor het eigen gedrag.
Verplaatsing
Behoeftes in afgezakte vorm op een manier die maatschappelijk geaccepteerd wordt.
Sublimatie
Het uiten van behoeftes op een manier die de maatschappij toejuicht en zelfs beloont.
Projectie
Het waarnemen van de eigen negatieve eigenschappen in iets of iemand anders.
Reactieformatie
Precies het tegenovergestelde te doen van wat iemand (onbewust) werkelijk wil.
Overdracht
Heeft betrekking op de onbewuste manier waarop een cliënt op mijn hulpverlener
reageert.
Tegenoverdracht
Heeft betrekking op onbewuste reactiepatronen van de hulpverlener ten opzichte van zijn
cliënt.
3
,Behaviorisme
Is een stroming die ongeveer gelijktijdig met de psychoanalyse ontstond (rond 1900).
Het behaviorisme is in alles de complete tegenpool van Freuds theorie. Terwijl de
psychoanalyse uitgaat van een rijk mentaal leven en behoeftes en onbewuste gedachten
die gedrag aansturen, probeert het behaviorisme alles te herleiden tot prikkels in de
omgeving. Deze stroming wordt ook wel de black-box stroming genoemd. de menselijke
geest wordt gezien als een black box waarvan de inhoud er niet zoveel toe doet.
Behaviorisme
Een stroming die ongeveer gelijk met de psychoanalyse ontstond (rond 1900). Het
behaviorisme is in alles de complete tegenpool van Freuds theorie. Terwijl de
psychoanalyse uitgaat van een rijk mentaal leven en behoeftes en onbewuste gedachten
die gedrag aanstuurt, probeert het behaviorisme te herleiden tot prikkels in de
omgeving. Deze stroming wordt ook wel de black- box genoemd.
Introspectie
Proefpersonen moesten zo veel mogelijk reflecteren over hun emoties en gevoelens.
Shaping
Het gewenste gedrag in kleine stapjes aan te leren.
Modeling
Als hulpverlener een voorbeeldfunctie vervullen.
Humanisme
Volgens het humanisme wordt ieder mens geboren met wensen en behoeftes en bepalen
onze wensen ons gedrag. Dit lijkt op de psychoanalyse, maar het mensbeeld van het
humanisme is veel positiever.
Organisme
Nieuwsgierigheid en het willen verkennen van de omgeving aangeboren eigenschappen.
Positieve psychologie
Ieder mens wordt geboren met unieke kwaliteiten en zelf het beste weet wat goed voor
hem is. Kenmerkend is dat de onderzoeksthema’s niet zozeer betrekking hebben op
stoornissen en klachten, maar juist op positieve zaken, zoals arbeidstevredenheid.
4
, Oplossingsgericht werken
De werkelijkheid wordt bepaald door de manier waarop mensen naar een situatie kijken:
de objectieve werkelijkheid doet er minder toe dan de eigen interpretaties. Er worden
bepaalde technieken toegepast om aan een probleem te werken:
1. Het stellen van schaalvragen
2. Het vragen naar uitzonderingen
3. Het stellen van de wondervraag
Cognitivisme
Binnen deze stroming staan gedachten en denkpatronen centraal. De cognitieve stroming
richt zich op mentale processen om gedrag te verklaren. onze emoties en gedrag wordt
bepaald door onze interpretaties van een situatie.
Universele
Het komt voor bij mensen over de hele wereld.
Biologische benadering
Het werd gestart door de arts Hippocrates. De oudste en meest moderne invalshoek in de
psychologie.
Frontale cortex
Het hersendeel dat beschadigd is (Phineas Gage).
Neuron
Het brein bestaat uit cellen. Een hersencel wordt neuron genoemd. Een mens wordt
geboren met circa 100 miljard neuronen. Er komen tijdens de ontwikkeling geen nieuwe
hersencellen meer bij. Maar wel gaan deze neuronen nieuwe verbindingen met elkaar
aan en dat andere verbindingen afsterven.
Nature – Nurture
Nature zijn eigenschappen vooral aangeboren, nurture zijn eigenschappen vooral
aangeleerd.
Empathie
Het vermogen om je te verplaatsen in de emoties van iemand anders.
5
