1. Diversiteit
1.1.
Belangrijk is dat we eerst een goed zicht krijgen op het begrip diversiteit.
Definitie: alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij
samenleven, op het vlak van gender, huidskleur, sociale achtergrond, seksuele geaardheid,
lichamelijke en verstandelijke mogelijkheden, religie, levensbeschouwing, leeftijd, etniciteit,
2. Een kettingreactie vertrekkend bij stereotypen
stereotypen vooroordelen discriminatie conflicten
2.1. Stereotypen
2.1.1. Wat zijn stereotypen?
Definitie: een vaststaand beeld van bijvoorbeeld een groep mensen dat niet (volledig)
overeenkomt met de werkelijkheid, of een deel van de werkelijkheid.
Mensen worden gecategoriseerd. Deze categoriseren kan gebaseerd zijn op uiterlijke
eigenschappen, karaktereigenschappen, gedrag, etniciteit, religie of levensbeschouwing.
Sommige karaktereigenschappen van één individu worden dus veralgemeend voor een
grotere groep. Dit kan zowel positief als negatief zijn.
Stereotypen veralgemenen altijd individuen die gecategoriseerd zijn in een bepaalde groep
en zijn daarom de eerste stap naar een vooroordeel.
2.1.2. Waar en hoe doen we stereotypen op?
De invloed van de ouders primaire socialisatie
Belangrijke invloed: de opvoeding die je meekrijgt van je ouders.
= belangrijkste opvoeders
Ouders blijken de belangrijkste socialisatoren bij jonge kinderen te zijn: ze zijn in het begin letterlijk en
figuurlijk je grote voorbeeld. Je bent van hen afhankelijk voor veiligheid, comfort, voeding en goedkeuring.
samenvatting diversiteitscoach 1
,Al snel leer je thuis welke gedragingen, attitudes en waarden leiden tot goedkeuring of afkeuring en leer je
Stereotypen zijn dus niet aangeboren, maar aangeleerd. Vaak al tijdens het eerste socialiseringsproces dat
je aangaat bij je ouders.
Voorbeelden van ouderlijk gedrag dat het ontwikkelen van negatieve vooroordelen tegenover minderheden
kan bevorderen:
- Het niet bespreken van etnische kwesties in de thuissituatie
- De ouders hebben geen culturele diversiteit binnen hun vriendenkring
- Het niet reageren op stereotyperende en veralgemenende uitspraken die ze horen in aanwezigheid
van hun kinderen
- Je kinderen toestaan om te functioneren in gescheiden omgevingen
- Het niet benadrukken van positieve aspecten en sterktes van andere culturen
De invloed van de vrienden en leeftijdsgenoten secundaire socialisatie
normen over van je vriendengroep.
Je vriendengroep geeft een weerspiegeling van hoe jij in het leven staat en de dingen ziet. Je zoekt vrienden
op met herkenbare categorieringen omdat dit je een veilig en vertrouwd gevoel geeft, je voelt je verbonden
met elkaar.
= ervaren
Mensen met andere eigens
-
secundaire socialisatie
De school(omgeving) heeft ook een krachtige invloed op de houding van jonge kinderen. De school heeft
bepaalde verwachtingen, regels, visies op wat goed en fout is, enzovoort. Je moet je gedrag aanpassen aan
de verwachtingen van de school.
Op school wordt je blik op de wereld verruimd. Je leert dat er andere zienswijzen en waardesystemen
bestaan, naast die van je eigen gezin. Dit kan verrijkend werken voor jezelf en vanaf een bepaalde leeftijd
wordt het mogelijk om de inzichten die je van thuis uit hebt meegekregen aan een kritische blik te
onderwerpen.
Niet alleen goed nieuws: je leert op school ook vaak veel stereotypen aan.
De schoolcultuur, de houding van de leerkracht, de lesmethoden, zijn vaak
overladen van stereotypen en vooroordelen. Eén van de valkuilen is dat de
meeste scholen en leraren zich richten op en handelen vanuit een erg
eenzijdige blik op cultuur.
De lesinhouden zijn vaak weinig cultureel divers en de
waardensystemen uitsluitend westers.
samenvatting diversiteitscoach 2
, De invloed van de media tertiaire socialisatie
De andere belangrijke invloed op stereotyperende beeldvorming vinden we terug bij de media (denk aan
de attitudes van kinderen en jongeren beïnvloeden, maar ook die van de meeste volwassenen.
een gedragscode voor journalisten
Vuistregel is dat iemands etnische afkomt alleen vermeld wordt als dat voor het bericht van belang is of tot
beter begrip dient. De kwaliteit van de berichtgeving zou voorop moeten staan.
Hoe zit het dan in de realiteit?
= proces waarbij bepaalde kenmerken toegekend worden aan
een bepaalde persoon of groep, dit met een negatieve ondertoon
Belgische media stigmatiseert immigranten als criminelen. De immigranten (vooral Turken en Marokkanen)
worden voorgesteld als een homogene groep en wanneer de media-artikelen over enkele personen gaan, zij
geregeld als leden van groepen worden gepresenteerd en niet als zelfstandige individuen.
2.2. Vooroordelen
2.2.1. Wat zijn vooroordelen?
Veel mensen denken te weten wat vooroordelen zijn en wat het begrip precies inhoudt. In de realiteit en in
de praktijk is het een term met een veelzijdige betekenis.
= Amerikaanse psycholoog die zich concentreerde op de studie van de persoonlijkheid en daarom ook aangeduid
als een van de grondleggers van de persoonlijkheidspsychologie.
Definitie Allport: Een vooroordeel is een antipathie gebaseerd op foutieve en inflexibele generalisaties.
= tegengestelde van sympathie
Het kan worden gevoeld of uitgedrukt. Het kan gericht zijn op een groep of een
individu van die groep.
Volgens Allport beïnvloeden vooroordelen onze houding ten opzichte van een
bepaalde groep en/of persoon. Onze houding beïnvloedt vervolgens ons gedrag naar
die groep of persoon.
LET WEL: dit gedrag kan heel goed verborgen of gecamoufleerd worden waardoor enkel
de persoon, waartoe dit gedrag gericht is, het vooroordeel kan detecteren.
Een vooroordeel bevat dus veralgemeningen gebaseerd op stereotypen: men oordeelt zonder echt te weten.
Wanneer een individu of een groep van mensen beoordeeld wordt aan de hand van stereotypen en niet als
individuen, dan zijn er vooroordelen bij betrokken.
Vooroordelen in de geest van mensen zijn meestal de stap voor discriminatie, en dus discriminerend gedrag.
samenvatting diversiteitscoach 3
1.1.
Belangrijk is dat we eerst een goed zicht krijgen op het begrip diversiteit.
Definitie: alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in onze maatschappij
samenleven, op het vlak van gender, huidskleur, sociale achtergrond, seksuele geaardheid,
lichamelijke en verstandelijke mogelijkheden, religie, levensbeschouwing, leeftijd, etniciteit,
2. Een kettingreactie vertrekkend bij stereotypen
stereotypen vooroordelen discriminatie conflicten
2.1. Stereotypen
2.1.1. Wat zijn stereotypen?
Definitie: een vaststaand beeld van bijvoorbeeld een groep mensen dat niet (volledig)
overeenkomt met de werkelijkheid, of een deel van de werkelijkheid.
Mensen worden gecategoriseerd. Deze categoriseren kan gebaseerd zijn op uiterlijke
eigenschappen, karaktereigenschappen, gedrag, etniciteit, religie of levensbeschouwing.
Sommige karaktereigenschappen van één individu worden dus veralgemeend voor een
grotere groep. Dit kan zowel positief als negatief zijn.
Stereotypen veralgemenen altijd individuen die gecategoriseerd zijn in een bepaalde groep
en zijn daarom de eerste stap naar een vooroordeel.
2.1.2. Waar en hoe doen we stereotypen op?
De invloed van de ouders primaire socialisatie
Belangrijke invloed: de opvoeding die je meekrijgt van je ouders.
= belangrijkste opvoeders
Ouders blijken de belangrijkste socialisatoren bij jonge kinderen te zijn: ze zijn in het begin letterlijk en
figuurlijk je grote voorbeeld. Je bent van hen afhankelijk voor veiligheid, comfort, voeding en goedkeuring.
samenvatting diversiteitscoach 1
,Al snel leer je thuis welke gedragingen, attitudes en waarden leiden tot goedkeuring of afkeuring en leer je
Stereotypen zijn dus niet aangeboren, maar aangeleerd. Vaak al tijdens het eerste socialiseringsproces dat
je aangaat bij je ouders.
Voorbeelden van ouderlijk gedrag dat het ontwikkelen van negatieve vooroordelen tegenover minderheden
kan bevorderen:
- Het niet bespreken van etnische kwesties in de thuissituatie
- De ouders hebben geen culturele diversiteit binnen hun vriendenkring
- Het niet reageren op stereotyperende en veralgemenende uitspraken die ze horen in aanwezigheid
van hun kinderen
- Je kinderen toestaan om te functioneren in gescheiden omgevingen
- Het niet benadrukken van positieve aspecten en sterktes van andere culturen
De invloed van de vrienden en leeftijdsgenoten secundaire socialisatie
normen over van je vriendengroep.
Je vriendengroep geeft een weerspiegeling van hoe jij in het leven staat en de dingen ziet. Je zoekt vrienden
op met herkenbare categorieringen omdat dit je een veilig en vertrouwd gevoel geeft, je voelt je verbonden
met elkaar.
= ervaren
Mensen met andere eigens
-
secundaire socialisatie
De school(omgeving) heeft ook een krachtige invloed op de houding van jonge kinderen. De school heeft
bepaalde verwachtingen, regels, visies op wat goed en fout is, enzovoort. Je moet je gedrag aanpassen aan
de verwachtingen van de school.
Op school wordt je blik op de wereld verruimd. Je leert dat er andere zienswijzen en waardesystemen
bestaan, naast die van je eigen gezin. Dit kan verrijkend werken voor jezelf en vanaf een bepaalde leeftijd
wordt het mogelijk om de inzichten die je van thuis uit hebt meegekregen aan een kritische blik te
onderwerpen.
Niet alleen goed nieuws: je leert op school ook vaak veel stereotypen aan.
De schoolcultuur, de houding van de leerkracht, de lesmethoden, zijn vaak
overladen van stereotypen en vooroordelen. Eén van de valkuilen is dat de
meeste scholen en leraren zich richten op en handelen vanuit een erg
eenzijdige blik op cultuur.
De lesinhouden zijn vaak weinig cultureel divers en de
waardensystemen uitsluitend westers.
samenvatting diversiteitscoach 2
, De invloed van de media tertiaire socialisatie
De andere belangrijke invloed op stereotyperende beeldvorming vinden we terug bij de media (denk aan
de attitudes van kinderen en jongeren beïnvloeden, maar ook die van de meeste volwassenen.
een gedragscode voor journalisten
Vuistregel is dat iemands etnische afkomt alleen vermeld wordt als dat voor het bericht van belang is of tot
beter begrip dient. De kwaliteit van de berichtgeving zou voorop moeten staan.
Hoe zit het dan in de realiteit?
= proces waarbij bepaalde kenmerken toegekend worden aan
een bepaalde persoon of groep, dit met een negatieve ondertoon
Belgische media stigmatiseert immigranten als criminelen. De immigranten (vooral Turken en Marokkanen)
worden voorgesteld als een homogene groep en wanneer de media-artikelen over enkele personen gaan, zij
geregeld als leden van groepen worden gepresenteerd en niet als zelfstandige individuen.
2.2. Vooroordelen
2.2.1. Wat zijn vooroordelen?
Veel mensen denken te weten wat vooroordelen zijn en wat het begrip precies inhoudt. In de realiteit en in
de praktijk is het een term met een veelzijdige betekenis.
= Amerikaanse psycholoog die zich concentreerde op de studie van de persoonlijkheid en daarom ook aangeduid
als een van de grondleggers van de persoonlijkheidspsychologie.
Definitie Allport: Een vooroordeel is een antipathie gebaseerd op foutieve en inflexibele generalisaties.
= tegengestelde van sympathie
Het kan worden gevoeld of uitgedrukt. Het kan gericht zijn op een groep of een
individu van die groep.
Volgens Allport beïnvloeden vooroordelen onze houding ten opzichte van een
bepaalde groep en/of persoon. Onze houding beïnvloedt vervolgens ons gedrag naar
die groep of persoon.
LET WEL: dit gedrag kan heel goed verborgen of gecamoufleerd worden waardoor enkel
de persoon, waartoe dit gedrag gericht is, het vooroordeel kan detecteren.
Een vooroordeel bevat dus veralgemeningen gebaseerd op stereotypen: men oordeelt zonder echt te weten.
Wanneer een individu of een groep van mensen beoordeeld wordt aan de hand van stereotypen en niet als
individuen, dan zijn er vooroordelen bij betrokken.
Vooroordelen in de geest van mensen zijn meestal de stap voor discriminatie, en dus discriminerend gedrag.
samenvatting diversiteitscoach 3
