12 APRIL 2022
DIGITAAL PESTEN OP DE
WERKVLOER
ONDERZOEKSVOORSTEL
,Inhoudsopgave
1. Probleemanalyse ................................................................................................................ 2
1.1 Doelstelling .................................................................................................................. 3
1.2 Onderzoeksvraag ........................................................................................................ 3
2. Onderzoeksopzet ................................................................................................................ 3
2.1 Het design .................................................................................................................... 3
2.2 De steekproeftrekking.................................................................................................. 4
2.3 Operationaliseren ........................................................................................................ 5
3. Dataverzameling ................................................................................................................. 6
4. Data-analyse ....................................................................................................................... 7
Literatuurlijst ........................................................................................................................... 9
Bijlage ....................................................................................................................................... 11
Bijlage 1: Topiclijst ................................................................................................................ 11
Bijlage 2: Vragenlijst oefencasus ......................................................................................... 13
Bijlage 3: Toestemmingsverklaring AVG ......................Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
1
, 1. Probleemanalyse
Digitaal pesten op de werkvloer is een maatschappelijk relevant probleem door de
coronacrisis, rapporteert het RTL nieuws (2021). Uit het onderzoek van CNV (2020),
uitgevoerd door Maurice de Hond, is gebleken dat bijna een op de vijf werknemers aangeeft
dat de sfeer op het werk is verslechterd door de coronacrisis en dat 2,3 miljoen werkenden te
maken heeft gehad met pestgedrag. Door de coronacrisis wordt er veel meer thuisgewerkt
vanwege de contactbeperkende maatregelen (Jongen, Verstraten & Zimpelman, 2021). Door
het thuiswerken vallen de grenzen die je in het echt wel hebt weg, zoals een collega die
ernaast staat of de fysieke confrontatie. Ook wordt de drempel door het thuiswerken hoger
voor collega’s om in te grijpen. Het digitaal pesten kan zich bijvoorbeeld uiten door het
buitensluiten of het niet toelaten van collega’s tijdens online vergaderingen (RTL nieuws,
2021).
Cyberpesten wordt beschreven als elk negatief gedrag dat online plaatsvindt en waar het
slachtoffer zich niet makkelijk tegen kan verdedigen (Vranjes et al., 2017). Ongewenst
gedrag kan digitaal gemakkelijker plaatsvinden omdat de dader hier een aantal voordelen bij
heeft. Er is namelijk minder supervisie via de digitale middelen en omdat de dader de reactie
niet kan zien, past hij/zij het gedrag ook niet aan (Van den Heuvel et al., 2021).
Er zijn een aantal eigenschappen dat cyberpesten onderscheidt van face-to-face pesten. Bij
cyberpesten kan de dader anoniem blijven. Dit kan bij het slachtoffer gevoelens van
hulpeloosheid oproepen omdat het niet duidelijk is wie er verantwoordelijk is voor de
pesterijen. Daarnaast kan de dader bij cyberpesten het slachtoffer op elk moment van de
dag bereiken door een breed scala aan middelen; e-mail, social netwerksites en telefoon.
Hierdoor is het voor de slachtoffer moeilijk om te ontsnappen aan cyberpesten (Vranjes et
al., 2017).
Pesten op het werk kan verschillende gevolgen hebben voor het slachtoffer. Slachtoffers
kunnen somatische klachten, zoals rugklachten en maagklachten ervaren. Daarnaast
kunnen slachtoffers ook psychische klachten, zoals slapeloosheid, piekeren en angst
ervaren. Ook zijn er sociale gevolgen voor het slachtoffer. Zo kan het zelfbeeld van het
slachtoffer worden aangetast of kan er sociale isolatie bij het slachtoffer ontstaan (Dieleman,
2016). Daarnaast zijn er ook gevolgen voor de organisatie bij pesten op de werkvloer. Uit
onderzoek is namelijk gebleken dat werknemers die gepest worden meer
gezondheidsklachten zullen hebben en ook meer dagen zullen verzuimen (Dehue et al.,
2009).
Er is onderzocht welke werk gerelateerde factoren gepaard gaan met pesterijen op het werk.
Factoren als; gebrek aan sociale steun van collega’s, vele conflicten in het team of een
gebrek aan een gekend beleid tegen pesten spelen hierbij een grote rol (Neyens, 2007).
Werkgevers kunnen een grote rol spelen in het voorkomen van pesterijen door conflicten te
voorkomen en op te lossen (Neyens, 2007). Ook duurt het vaak lang voordat slachtoffers van
pesten zich melden of hulp zoeken. De twijfel of men het slachtoffer wel serieus neemt speelt
hierbij een grote rol (Dieleman, 2016). Doordat veel slachtoffers zich niet melden of geen
hulp zoeken zullen ze geen sociale steun ontvangen. Dit is wel belangrijk omdat sociale
steun als beschermende factor werkt die de relatie tussen gezondheid en gepest worden op
het werk modereert (Haesevoets, Dehue & Pouwelse, 2012).
Conflicten krijgen de tijd en ruimte om verder te escaleren in pestgedrag, wanneer leiders
niet ingrijpen op deze conflicten (Neyens, 2007). Uit onderzoek van Maurice de Hond is
gebleken dat 15% aangeeft dat de leidinggevende/werkgever minder optreedt tegen pesten
dan voor de coronacrisis (CNV, 2020). Uit een onderzoek met 240 respondenten is gebleken
dat de meerderheid van mening is dat het de verantwoordelijkheid van de leidinggevende is
2
DIGITAAL PESTEN OP DE
WERKVLOER
ONDERZOEKSVOORSTEL
,Inhoudsopgave
1. Probleemanalyse ................................................................................................................ 2
1.1 Doelstelling .................................................................................................................. 3
1.2 Onderzoeksvraag ........................................................................................................ 3
2. Onderzoeksopzet ................................................................................................................ 3
2.1 Het design .................................................................................................................... 3
2.2 De steekproeftrekking.................................................................................................. 4
2.3 Operationaliseren ........................................................................................................ 5
3. Dataverzameling ................................................................................................................. 6
4. Data-analyse ....................................................................................................................... 7
Literatuurlijst ........................................................................................................................... 9
Bijlage ....................................................................................................................................... 11
Bijlage 1: Topiclijst ................................................................................................................ 11
Bijlage 2: Vragenlijst oefencasus ......................................................................................... 13
Bijlage 3: Toestemmingsverklaring AVG ......................Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
1
, 1. Probleemanalyse
Digitaal pesten op de werkvloer is een maatschappelijk relevant probleem door de
coronacrisis, rapporteert het RTL nieuws (2021). Uit het onderzoek van CNV (2020),
uitgevoerd door Maurice de Hond, is gebleken dat bijna een op de vijf werknemers aangeeft
dat de sfeer op het werk is verslechterd door de coronacrisis en dat 2,3 miljoen werkenden te
maken heeft gehad met pestgedrag. Door de coronacrisis wordt er veel meer thuisgewerkt
vanwege de contactbeperkende maatregelen (Jongen, Verstraten & Zimpelman, 2021). Door
het thuiswerken vallen de grenzen die je in het echt wel hebt weg, zoals een collega die
ernaast staat of de fysieke confrontatie. Ook wordt de drempel door het thuiswerken hoger
voor collega’s om in te grijpen. Het digitaal pesten kan zich bijvoorbeeld uiten door het
buitensluiten of het niet toelaten van collega’s tijdens online vergaderingen (RTL nieuws,
2021).
Cyberpesten wordt beschreven als elk negatief gedrag dat online plaatsvindt en waar het
slachtoffer zich niet makkelijk tegen kan verdedigen (Vranjes et al., 2017). Ongewenst
gedrag kan digitaal gemakkelijker plaatsvinden omdat de dader hier een aantal voordelen bij
heeft. Er is namelijk minder supervisie via de digitale middelen en omdat de dader de reactie
niet kan zien, past hij/zij het gedrag ook niet aan (Van den Heuvel et al., 2021).
Er zijn een aantal eigenschappen dat cyberpesten onderscheidt van face-to-face pesten. Bij
cyberpesten kan de dader anoniem blijven. Dit kan bij het slachtoffer gevoelens van
hulpeloosheid oproepen omdat het niet duidelijk is wie er verantwoordelijk is voor de
pesterijen. Daarnaast kan de dader bij cyberpesten het slachtoffer op elk moment van de
dag bereiken door een breed scala aan middelen; e-mail, social netwerksites en telefoon.
Hierdoor is het voor de slachtoffer moeilijk om te ontsnappen aan cyberpesten (Vranjes et
al., 2017).
Pesten op het werk kan verschillende gevolgen hebben voor het slachtoffer. Slachtoffers
kunnen somatische klachten, zoals rugklachten en maagklachten ervaren. Daarnaast
kunnen slachtoffers ook psychische klachten, zoals slapeloosheid, piekeren en angst
ervaren. Ook zijn er sociale gevolgen voor het slachtoffer. Zo kan het zelfbeeld van het
slachtoffer worden aangetast of kan er sociale isolatie bij het slachtoffer ontstaan (Dieleman,
2016). Daarnaast zijn er ook gevolgen voor de organisatie bij pesten op de werkvloer. Uit
onderzoek is namelijk gebleken dat werknemers die gepest worden meer
gezondheidsklachten zullen hebben en ook meer dagen zullen verzuimen (Dehue et al.,
2009).
Er is onderzocht welke werk gerelateerde factoren gepaard gaan met pesterijen op het werk.
Factoren als; gebrek aan sociale steun van collega’s, vele conflicten in het team of een
gebrek aan een gekend beleid tegen pesten spelen hierbij een grote rol (Neyens, 2007).
Werkgevers kunnen een grote rol spelen in het voorkomen van pesterijen door conflicten te
voorkomen en op te lossen (Neyens, 2007). Ook duurt het vaak lang voordat slachtoffers van
pesten zich melden of hulp zoeken. De twijfel of men het slachtoffer wel serieus neemt speelt
hierbij een grote rol (Dieleman, 2016). Doordat veel slachtoffers zich niet melden of geen
hulp zoeken zullen ze geen sociale steun ontvangen. Dit is wel belangrijk omdat sociale
steun als beschermende factor werkt die de relatie tussen gezondheid en gepest worden op
het werk modereert (Haesevoets, Dehue & Pouwelse, 2012).
Conflicten krijgen de tijd en ruimte om verder te escaleren in pestgedrag, wanneer leiders
niet ingrijpen op deze conflicten (Neyens, 2007). Uit onderzoek van Maurice de Hond is
gebleken dat 15% aangeeft dat de leidinggevende/werkgever minder optreedt tegen pesten
dan voor de coronacrisis (CNV, 2020). Uit een onderzoek met 240 respondenten is gebleken
dat de meerderheid van mening is dat het de verantwoordelijkheid van de leidinggevende is
2
