Begrippenlijst basiskennis taalonderwijs, hoofdstuk 8, 9
en 10
Hoofdstuk 8 Begrippenlijst
3 functies van schrijven/taal
Communicatieve functie: je gebruikt taal/schrijven om aan iemand anders iets duidelijk te maken.
Je wilt informatie overbrengen, iets uitleggen of je mening geven. Bijpassende tekstsoorten:
krantenartikelen, advertenties en folders.
Conceptualiserende functie: je gebruikt taal/schrijven om grip te krijgen op de werkelijkheid.
Bijpassende tekstsoorten: studieboeken, schema’s en verslagen.
Expressieve functie: je gebruikt taal/schrijven om te experimenteren, om gevoelens te uiten of iets
te zeggen dat anderen niet eerder zo gezegd hebben. Bijpassende tekstsoorten: literaire teksten en
gedichten.
Communicatieve situatie: de situatie die past bij de manier waarop je gaat schrijven. Bijvoorbeeld een
formele brief bij het behandelen van een klacht.
Eigenlijke schrijfproces: het daadwerkelijke schrijfproces dat plaatsvindt in 3 fases: plannen, schrijven en
reviseren.
Flower en Hayes: twee Amerikaanse onderzoekers die en model hebben gepresenteerd waarin de nadruk
ligt op de cognitieve processen die een rol spelen bij het schrijven. Schrijven is een vorm van probleem
oplossen. Zij hebben veel onderzoek gedaan naar denkend schrijven.
Denkend schrijven: De schrijver analyseert eerst de schrijfopdracht, verzamelt ideeën en denkt na
over de inhoud en de opbouw van te tekst, voordat hij of zij gaat schrijven. Tijdens het schrijven
brengt hij veranderingen aan met betrekking tot de inhoud, structuur, taalgebruik en spelling. Het is
een manier van schrijven waarbij er problemen worden opgelost. Ervaren schrijvers maken vaak
gebruik van deze strategie.
Breitner en Scardamalia: twee Amerikaanse onderzoekers die veel onderzoek hebben gedaan naar
vertellend schrijven. Volgens hen maken kinderen een schrijfontwikkeling door waarbij de basis ligt in de
mondelinge taalvaardigheid.
Vertellend schrijven: Schrijven is hierbij vooral praten op papier. De tekst wordt vaak in een keer
geschreven en er worden nauwelijks verbeteringen aangebracht. Basisschool kinderen maken meer
gebruik van deze strategie.
Motorische schrijfvaardigheid: Hier wordt zowel netjes kunnen schrijven op papier als op het typen op de
computer mee bedoeld. Het is de belangrijkste voorwaarden voor het stellen.
Specifieke vaardigheden voor het stellen zijn:
1. Bepalen doel, publiek en tekstsoorten: Hierbij gaat een schrijver van te voren na wat hij met zijn
tekst wil bereiken, voor wie de tekst bestemd is en daar kiest hij een passende tekstsoorten bij.
Tekstdoelen.
Informeren: de schrijver wil informatie geven over een bepaald onderwerp.
Overtuigen: de lezer overhalen tot een mening.
Amuseren: de lezer een bepaalde emotie laten beleven.
Instrueren: de lezer aansporen tot het verrichten van een handeling.
Tekstsoorten.
Verhalende teksten: tekst over verzonnen gebeurtenissen of om een persoonlijke
weergave te geven van de realiteit. Amuseren is het doel (Roman of dagboek)
Informatieve teksten: tekst waarin de werkelijkheid wordt beschreven. Informeren
is het doel (bijsluiter of krant).
Directieve teksten: tekst over hoe je een bepaalde handeling of procedure moet
uitvoeren. Instuderen is het doel (recept of handleiding).
Beschouwende teksten: tekst waarin iemand zijn mening over de werkelijkheid
staat. Overtuigen is het doel (commentaar of recensie).
Argumenteerde teksten: tekst waarin iemand een ander probeert te overtuigen,
beïnvloeden en over te halen van zijn of haar standpunt. (Advertentie of
sollicitatiebrief).
1
en 10
Hoofdstuk 8 Begrippenlijst
3 functies van schrijven/taal
Communicatieve functie: je gebruikt taal/schrijven om aan iemand anders iets duidelijk te maken.
Je wilt informatie overbrengen, iets uitleggen of je mening geven. Bijpassende tekstsoorten:
krantenartikelen, advertenties en folders.
Conceptualiserende functie: je gebruikt taal/schrijven om grip te krijgen op de werkelijkheid.
Bijpassende tekstsoorten: studieboeken, schema’s en verslagen.
Expressieve functie: je gebruikt taal/schrijven om te experimenteren, om gevoelens te uiten of iets
te zeggen dat anderen niet eerder zo gezegd hebben. Bijpassende tekstsoorten: literaire teksten en
gedichten.
Communicatieve situatie: de situatie die past bij de manier waarop je gaat schrijven. Bijvoorbeeld een
formele brief bij het behandelen van een klacht.
Eigenlijke schrijfproces: het daadwerkelijke schrijfproces dat plaatsvindt in 3 fases: plannen, schrijven en
reviseren.
Flower en Hayes: twee Amerikaanse onderzoekers die en model hebben gepresenteerd waarin de nadruk
ligt op de cognitieve processen die een rol spelen bij het schrijven. Schrijven is een vorm van probleem
oplossen. Zij hebben veel onderzoek gedaan naar denkend schrijven.
Denkend schrijven: De schrijver analyseert eerst de schrijfopdracht, verzamelt ideeën en denkt na
over de inhoud en de opbouw van te tekst, voordat hij of zij gaat schrijven. Tijdens het schrijven
brengt hij veranderingen aan met betrekking tot de inhoud, structuur, taalgebruik en spelling. Het is
een manier van schrijven waarbij er problemen worden opgelost. Ervaren schrijvers maken vaak
gebruik van deze strategie.
Breitner en Scardamalia: twee Amerikaanse onderzoekers die veel onderzoek hebben gedaan naar
vertellend schrijven. Volgens hen maken kinderen een schrijfontwikkeling door waarbij de basis ligt in de
mondelinge taalvaardigheid.
Vertellend schrijven: Schrijven is hierbij vooral praten op papier. De tekst wordt vaak in een keer
geschreven en er worden nauwelijks verbeteringen aangebracht. Basisschool kinderen maken meer
gebruik van deze strategie.
Motorische schrijfvaardigheid: Hier wordt zowel netjes kunnen schrijven op papier als op het typen op de
computer mee bedoeld. Het is de belangrijkste voorwaarden voor het stellen.
Specifieke vaardigheden voor het stellen zijn:
1. Bepalen doel, publiek en tekstsoorten: Hierbij gaat een schrijver van te voren na wat hij met zijn
tekst wil bereiken, voor wie de tekst bestemd is en daar kiest hij een passende tekstsoorten bij.
Tekstdoelen.
Informeren: de schrijver wil informatie geven over een bepaald onderwerp.
Overtuigen: de lezer overhalen tot een mening.
Amuseren: de lezer een bepaalde emotie laten beleven.
Instrueren: de lezer aansporen tot het verrichten van een handeling.
Tekstsoorten.
Verhalende teksten: tekst over verzonnen gebeurtenissen of om een persoonlijke
weergave te geven van de realiteit. Amuseren is het doel (Roman of dagboek)
Informatieve teksten: tekst waarin de werkelijkheid wordt beschreven. Informeren
is het doel (bijsluiter of krant).
Directieve teksten: tekst over hoe je een bepaalde handeling of procedure moet
uitvoeren. Instuderen is het doel (recept of handleiding).
Beschouwende teksten: tekst waarin iemand zijn mening over de werkelijkheid
staat. Overtuigen is het doel (commentaar of recensie).
Argumenteerde teksten: tekst waarin iemand een ander probeert te overtuigen,
beïnvloeden en over te halen van zijn of haar standpunt. (Advertentie of
sollicitatiebrief).
1
