Fiscaliteit
DEEL 1: ALGEMENE PRINCIPES VAN HET BELGISCH BELASTINGRECHT
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Inhoud en voorwerp van het belastingrecht
Het fiscaal recht behoort tot het publiek recht
= rechtstak waarin is vastgelegd welke financiële prestaties de overheid kan vragen van de
individuele deelnemers aan onze samenleving.
Het belastingrecht regelt de wijze waarop de overheid een financiële prestatie kan vorderen van de
rechtssubjecten.
Fiscaal recht bevat de rechtsvoorschriften m.b.t. volgende punten:
- Rechtsgronden van de belastingbevoegdheid: onder welke voorwaarden en binnen welke
perken kan de overheid een belasting opleggen?
- Toepassingsgebied van de belasting:
Ratione personae: vraag naar het subject, de belastingplichtige
Ratione materia: vraag naar het object vb. inkomen, rechtshandeling
Ratione tempore: wanneer ontstaat de belastingschuld? Wanneer moet zij voldaan
worden?
- Dwangmaatregelen van de overheid: effectieve betaling van de belasting bewerkstelligen
(waarborgen zoals hypotheek, voorrecht, sancties…)
- Fiscale geschillenbeslechting en rechtsmiddelen belastingplichtige: wanneer de
belastingplichtige niet akkoord is met de wijze van belasting
Belastingplichtige hebben vaak de neiging het bedrag van de door hen te betalen belasting zo klein
mogelijk te maken via:
- Geoorloofde middelen: technieken van belastingvermijding (= de keuze van de minst
belaste weg)
- Ongeoorloofde middelen: illegale praktijken. Dit is een misdrijf.
1.2 Wordingsgeschiedenis van de belasting
Belastingen die na de Franse en de Hollandse tijd in België overbleven, worden onderverdeeld in drie
types:
1. Belasting op het kapitaal of vermogen zoals de registratie- en successierechten
2. Belastingen op het verbruik: accijnzen, invoer- en douanerechten
3. Belastingen op inkomen of uitwendige tekenen van inkomen: grondbelasting, belasting op
huurwaarde, aantal deuren en vensters, en op meubelen, paarden en zelfs dienstboden.
Tot de belangrijkste ontwikkelingen van de jongste jaren behoort ongetwijfeld ook de mogelijkheid
voor de supranationale instellingen om belastingbevoegdheid uit te oefenen. Daartoe is de grondwet
gewijzigd aangezien tot dan toe de belastingheffing exclusieve bevoegdheid was van de nationale
overheden. Douanerechten en de btw werden grotendeels Europees gereglementeerd.
Belastingen kunnen op drie beleidsniveaus tot stand komen:
1. Federale belastingen:
De inkomstenbelastingen
De met de inkomstenbelastingen gelijkgestelde belastingen
De belasting over de toegevoegde waarde
1
DEEL 1: ALGEMENE PRINCIPES VAN HET BELGISCH BELASTINGRECHT
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Inhoud en voorwerp van het belastingrecht
Het fiscaal recht behoort tot het publiek recht
= rechtstak waarin is vastgelegd welke financiële prestaties de overheid kan vragen van de
individuele deelnemers aan onze samenleving.
Het belastingrecht regelt de wijze waarop de overheid een financiële prestatie kan vorderen van de
rechtssubjecten.
Fiscaal recht bevat de rechtsvoorschriften m.b.t. volgende punten:
- Rechtsgronden van de belastingbevoegdheid: onder welke voorwaarden en binnen welke
perken kan de overheid een belasting opleggen?
- Toepassingsgebied van de belasting:
Ratione personae: vraag naar het subject, de belastingplichtige
Ratione materia: vraag naar het object vb. inkomen, rechtshandeling
Ratione tempore: wanneer ontstaat de belastingschuld? Wanneer moet zij voldaan
worden?
- Dwangmaatregelen van de overheid: effectieve betaling van de belasting bewerkstelligen
(waarborgen zoals hypotheek, voorrecht, sancties…)
- Fiscale geschillenbeslechting en rechtsmiddelen belastingplichtige: wanneer de
belastingplichtige niet akkoord is met de wijze van belasting
Belastingplichtige hebben vaak de neiging het bedrag van de door hen te betalen belasting zo klein
mogelijk te maken via:
- Geoorloofde middelen: technieken van belastingvermijding (= de keuze van de minst
belaste weg)
- Ongeoorloofde middelen: illegale praktijken. Dit is een misdrijf.
1.2 Wordingsgeschiedenis van de belasting
Belastingen die na de Franse en de Hollandse tijd in België overbleven, worden onderverdeeld in drie
types:
1. Belasting op het kapitaal of vermogen zoals de registratie- en successierechten
2. Belastingen op het verbruik: accijnzen, invoer- en douanerechten
3. Belastingen op inkomen of uitwendige tekenen van inkomen: grondbelasting, belasting op
huurwaarde, aantal deuren en vensters, en op meubelen, paarden en zelfs dienstboden.
Tot de belangrijkste ontwikkelingen van de jongste jaren behoort ongetwijfeld ook de mogelijkheid
voor de supranationale instellingen om belastingbevoegdheid uit te oefenen. Daartoe is de grondwet
gewijzigd aangezien tot dan toe de belastingheffing exclusieve bevoegdheid was van de nationale
overheden. Douanerechten en de btw werden grotendeels Europees gereglementeerd.
Belastingen kunnen op drie beleidsniveaus tot stand komen:
1. Federale belastingen:
De inkomstenbelastingen
De met de inkomstenbelastingen gelijkgestelde belastingen
De belasting over de toegevoegde waarde
1
