Samenvatting Hoorcolleges Normatieve Professionaliteit

Werken aan Normatieve Professionaliteit Hoorcollege I.
Introductie & Argumentatieleer

Wat is filosofie?

Dimensies:
- Logica  o.a. argumentatieleer

- ethiek  wat is goed/verantwoord/juist etc. in bepaalde situaties? (hierover nadenken)

- wijsgerige Antropologie  wat is de mens? Hoe leert/ontwikkelt de mens? Hoe
onderscheidt de mens zich van andere wezens? Ieder heeft een mensbeeld, beïnvloedt de
manier waarop je handelt en denkt (van belang in de maatschappij)

- Epistemologie (=kennisleer) & Wetenschapsfilosofie  hoe ontwikkelt wetenschap zich?

Wat heeft een pedagoog aan filosofie?

Kritisch reflecteren op (eigen) denken en handelen  pedagogen moeten dit leren

- Doordenking van grondslagen en vooronderstellingen (twijfel bij vanzelfsprekendheid)

- Mogelijkheid versus wenselijkheid

- Pedagogische prudentie= Heb ik het goed gedaan (effectiviteit) versus heb ik er goed aan
gedaan (normativiteit)  wenselijkheid van je handelen

Argumentatieleer

1. Meningsverschillen  oplossen van meningsverschillen staat centraal
2. Regels van de kritische discussie
3. Dialectische argumentatie
4. Argumentatieschema
5. De grenzen aan de kritische discussie

Meningsverschillen

- Gemengd versus niet-gemend
- Gemengd= beiden partijen nemen een positie in (standpunt), beiden partijen
hebben een mening

- Niet-gemengd= ene partij neemt een positie in, andere partij is kritisch naar het
standpunt van de ander en heeft dus geen eigen mening  de ander zijn of haar
standpunt moet onderbouwen en verantwoorden

↳ regels van de kritische discussie: meningen/standpunten onderbouwen &
verantwoorden  het gebruiken van drogredenen gaat in tegen de regels van de
kritische discussie


1

, ↳ voorbeeld van een drogreden (ontduiken van de bewijslast): “Ik vind dat
gewoon/omdat ik dat zeg”  gaat in tegen de regels van de kritische discussie

Ander voorbeeld van een drogreden in een kritische discussie is beroepen op
autoriteit  “het is zo omdat het hier (verwijzen naar bron) staat”  niet geldig
in een kritische discussie

- Enkelvoudig versus meervoudig
- Enkelvoudig= er is een discussiepunt  dus het is waar of het is onwaar

- Meervoudig= er zijn meerdere discussiepunten

Strijdige proposities  opname terugkijken
- Tegengesteld= niet beiden waar, niet beiden onwaar  enkelvoudig verschilpunt, er is
maar een discussiepunt

↳ Voorbeeld: het gaat vandaag regenen versus het gaan vandaag niet regenen  een van
de standpunten is waar en de ander is onwaar

- Contrair= niet beiden waar, wel beiden onwaar  meervoudige verschilpunten, er zijn
meerdere discussiepunten

↳ er is een standpunten waar, en de andere standpunten zijn onwaar

Dialectische argumentatie

Dialectische argumentatie= Een meningsverschil kan ook schriftelijk verwoord worden door een
auteur zonder dat deze tegen wordt gesproken door een ander  bijvoorbeeld in een artikel waar
een auteur meerdere meningen/standpunten etc. bespreekt en deze onderbouwd om zo de lezer
te overtuigen

↳ op deze manier maakt de auteur zijn standpunten/meningen plausibel= gegeven de
beschikbare feiten en omstandigheden krijgt een standpunt/mening een of een combinatie van de
volgende eigenschappen toebedacht: aannemelijk, redelijk, waarschijnlijk, begrijpelijk, logisch,
overtuigend, geloofwaardig of steekhoudend

Pedagogische vragen

Maatschappelijke debatten, zoals het slavernij debat  welke voor opvoeding, onderwijs en
ontwikkeling van kinderen en jeugdigen vragen roept dit debat op?
↳ welke mogelijke consequenties en/of belemmeringen zie je voor het opgroeien van kinderen?

Voorbeeld van een vraag die aansluit bij het slavernij debat: sluit het curriculum wel aan bij wat
wij kinderen en jeugdigen willen leren/meebrengen?

Grenzen aan de kritische discussie

Een vorm van een kritische discussie is het wetenschappelijke debat



2

, Kritische houding en het deelnemen aan de kritische discussie is een principiële houding die je in
moet nemen  maar de pedagogiek is een handelingswetenschap waardoor er een praktische
grens is aan de kritische discussie

Als pedagoog handel je op basis van de kennis die er op dat moment beschikbaar is, op basis van
de beste kennis  je kan het niet permitteren te blijven discussiëren want je moet handelen en
dus is er een praktische grens

↳ Je moet dus handelen naar de best beschikbare kennis. En gaat uit van het (voorlopig) beste
antwoord/advies/interventie

Maar er is geen principiële grens  dus je moet altijd, wanneer mogelijk, bereid zijn je handelen
en kennis kritisch ter discussie kunnen stellen




3