Functionele Neurologische Stoornis
Het hertrainen van bewegen met afgeleide aandacht als interventie voor
het verbeteren van het looppatroon bij een patiënt met een functionele
neurologische stoornis.
Naam: Lizzy kleine Schaars
Studentnummer: 4647164
Opleiding: Bachelor Fysiotherapie
Datum: 01-09-2022
Voorwoord
,Mijn naam is Lizzy kleine Schaars, 30 jaar en woonachtig in Deventer. Ik volg de opleiding
fysiotherapie bij Pro education/NCOI en voor u ligt mijn afstudeeropdracht. Op dit moment ben ik
werkzaam bij Zorggroep Solis in Deventer, waar ik een werk-leer contract heb. Tijdens mijn eerste
stage kwam ik in aanraking met patiënten met een functionele neurologische stoornis (FNS). Dit vond
ik erg interessant en besloot om met mijn afstudeeropdracht mijzelf te verdiepen in dit onderwerp.
Het lastige aan FNS is dat er weinig over bekend is en er ook maar beperkt onderzoek naar gedaan
is. Dit was een enorme uitdaging en vereiste veel overleg met de opdrachtgever en creativiteit van
mijn kant. Ik heb het mijzelf dan ook niet makkelijk gemaakt en ben erg trots op het eindresultaat.
Graag wil ik mijn collega’s bedanken voor de fijne samenwerking en feedback.
Lizzy kleine Schaars
2
,Inhoudsopgave
1. Aandoening…………………………………………………………………………………...4
2. Casus en diagnostisch proces………………………………………………………………5
3. Unieke hulpvraag…………………………………………………………………….……….9
4. Analyse volgens ICF…….……………………………………………………………….…10
5. Critically Appraised Topic ………………………………………………………………….11
6. Interventies…………………………………………………………………………………..14
7. Kosten- baten van herstel……………………………………………………………...…..17
8. Klinimetrie………………………………………..……………………………..……….…..19
9. Shared decision making………………………………………………………………...….20
10. Uitvoering van interventie…………………………………………………………………..22
11. Afsluiting zorg………………………………………………………………………………..27
12. Logboek……………………………………………………………………………………...30
13. Literatuurlijst ………………………………………………………………………………...33
14. Bijlages…………………………..…………………………………………………………..35
3
, 1. Aandoening
Introductie
Jaarlijks stellen neurologen tussen de 4 en 12 op de 100.00 inwoners de diagnose Functioneel
Neurologische Stoornis (FNS) (Hallett et al., 2016). In Nederland gaat het om 85.000 patiënten,
waarvan 3000 er ernstig aan toe zijn(Van de Ree, 2016). Voorheen werd gedacht dat FNS door een
psychisch trauma of stress werd veroorzaakt (Hallett et al., 2016). Tegenwoordig is dit niet meer het
geval en wordt FNS niet meer gezien als een psychiatrische aandoening. De diagnose FNS wordt
steeds meer door neurologen gesteld (Hallett et al., 2016). Zodra de diagnose is gesteld, moet een
duidelijke uitleg aan de patiënt worden gegeven, waarbij de term 'medisch onverklaard' moet worden
vermeden (Aybek & Perez, 2022). De benaming voor de diagnose die momenteel wordt gebruikt is
FNS. Echter wordt in de literatuur nog vaak gesproken over een conversiestoornis (De Schipper et al.,
2014).
FNS is een stoornis die zich kenmerkt door een verandering van de willekeurige motorische of
zintuiglijke functies, die niet verklaard kan worden door een bekende neurologische aandoening of
andere somatische pathologie. De meeste FNS klachten zijn van het motorische type
(Conversiestoornis, 2017), waarbij de symptomen zich kenmerken door motorische en sensorische
symptomen (bijv. tremor, dystonie, zwakte van de ledematen, gevoelloosheid en toevallen) (Pick et al.,
2020). Echter is er geen structurele schade aanwezig in het zenuwstelsel maar is er sprake van een
functionele stoornis. Of terwijl, het onvermogen van de hersenen om signalen op de juiste manier te
verzenden of te ontvangen. Je zou dus kunnen zeggen dat er iets mis is met de software en niet met
de hardware (Van de Ree, 2016).
Eén op de drie FNS- patiënten herstelt uiteindelijk volledig van klachten, mits er na diagnose snel
gestart kan worden met een passende behandeling zodat de behandeleffectiviteit wordt vergroot
(Crimlisk et al., 2000). Wanneer de symptomen onbehandeld blijven, treedt er meestal verergering van
de klachten op (Van de Ree, 2016).
Volgens de Zorgstandaard Conversiestoornis (2017) is de wetenschappelijke literatuur over
behandeling van FNS echter beperkt en van matige kwaliteit. Fysiotherapie is een belangrijke
therapeutische modaliteit voor patiënten met motorische FNS, echter geeft de literatuur nog weinig
praktisch advies voor fysiotherapie in de eerste lijn (Maggio et al., 2020)..
Disclaimer
Het betreft een N=1 onderzoek, wat niet valt onder de reikwijdte van de Wet Medisch-
Wetenschappelijk Onderzoek(WMO) omdat er geen sprake is van medisch wetenschappelijk
onderzoek. Het dient ter verbetering van het behandeltraject voor deze unieke patiënt. Er is uitleg
verschaft omtrent de plichten en rechten op basis van de Wet van Geneeskundige
Behandelingsovereenkomst(WGBO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming(AVG)
waarna het Informed Consent is getekend, zie bijlage 1 (Autoriteit persoonsgegevens, 2021).
Organisatie
Zorggroep Solis in Deventer is een grote zorginstelling waar ik stage loop. Solis heeft 6 paramedische
centrums, 5 woonzorg instellingen, thuiszorg en een hospice. In een paramedische centrum zitten de
eerstelijns fysiotherapie, ergotherapie, logopedie en diëtiek onder één dak waardoor de lijntjes kort zijn
en er een goede multidisciplinaire samenwerking mogelijk is.
Daarnaast is er een samenwerkingsverband met het derde lijns specialistisch centrum voor SOLK &
somatische symptoomstoornissen. Een centrum van Dimence, waar psychologen, verpleegkundigen,
fysiotherapeuten, psychomotorische therapeuten, een systeemtherapeut, een psychiater en een
huisarts in opleiding multidisciplinair samenwerken. Hier kunnen patiënten zich met somatisch
onverklaarbare lichamelijke klachten aanmelden, waaronder ook FNS. Echter is de wachtlijst voor het
specialistisch centrum lang, waardoor patiënten zich na diagnose van de neuroloog met FNS vaak
melden bij de eerste lijn om al te starten met fysiotherapie. Dit is volgens het Stepped Care-model, dat
patiënten zo snel mogelijk na diagnose starten met fysiotherapie(Van de Ree, 2016). Onderstaande
patiënt staat op de wachtlijst voor SOLK en heeft in verband met de vele lichamelijke klachten, voor
gekozen om te starten met fysiotherapie in de eerste lijn.
2. Casus en diagnostisch proces
4
Het hertrainen van bewegen met afgeleide aandacht als interventie voor
het verbeteren van het looppatroon bij een patiënt met een functionele
neurologische stoornis.
Naam: Lizzy kleine Schaars
Studentnummer: 4647164
Opleiding: Bachelor Fysiotherapie
Datum: 01-09-2022
Voorwoord
,Mijn naam is Lizzy kleine Schaars, 30 jaar en woonachtig in Deventer. Ik volg de opleiding
fysiotherapie bij Pro education/NCOI en voor u ligt mijn afstudeeropdracht. Op dit moment ben ik
werkzaam bij Zorggroep Solis in Deventer, waar ik een werk-leer contract heb. Tijdens mijn eerste
stage kwam ik in aanraking met patiënten met een functionele neurologische stoornis (FNS). Dit vond
ik erg interessant en besloot om met mijn afstudeeropdracht mijzelf te verdiepen in dit onderwerp.
Het lastige aan FNS is dat er weinig over bekend is en er ook maar beperkt onderzoek naar gedaan
is. Dit was een enorme uitdaging en vereiste veel overleg met de opdrachtgever en creativiteit van
mijn kant. Ik heb het mijzelf dan ook niet makkelijk gemaakt en ben erg trots op het eindresultaat.
Graag wil ik mijn collega’s bedanken voor de fijne samenwerking en feedback.
Lizzy kleine Schaars
2
,Inhoudsopgave
1. Aandoening…………………………………………………………………………………...4
2. Casus en diagnostisch proces………………………………………………………………5
3. Unieke hulpvraag…………………………………………………………………….……….9
4. Analyse volgens ICF…….……………………………………………………………….…10
5. Critically Appraised Topic ………………………………………………………………….11
6. Interventies…………………………………………………………………………………..14
7. Kosten- baten van herstel……………………………………………………………...…..17
8. Klinimetrie………………………………………..……………………………..……….…..19
9. Shared decision making………………………………………………………………...….20
10. Uitvoering van interventie…………………………………………………………………..22
11. Afsluiting zorg………………………………………………………………………………..27
12. Logboek……………………………………………………………………………………...30
13. Literatuurlijst ………………………………………………………………………………...33
14. Bijlages…………………………..…………………………………………………………..35
3
, 1. Aandoening
Introductie
Jaarlijks stellen neurologen tussen de 4 en 12 op de 100.00 inwoners de diagnose Functioneel
Neurologische Stoornis (FNS) (Hallett et al., 2016). In Nederland gaat het om 85.000 patiënten,
waarvan 3000 er ernstig aan toe zijn(Van de Ree, 2016). Voorheen werd gedacht dat FNS door een
psychisch trauma of stress werd veroorzaakt (Hallett et al., 2016). Tegenwoordig is dit niet meer het
geval en wordt FNS niet meer gezien als een psychiatrische aandoening. De diagnose FNS wordt
steeds meer door neurologen gesteld (Hallett et al., 2016). Zodra de diagnose is gesteld, moet een
duidelijke uitleg aan de patiënt worden gegeven, waarbij de term 'medisch onverklaard' moet worden
vermeden (Aybek & Perez, 2022). De benaming voor de diagnose die momenteel wordt gebruikt is
FNS. Echter wordt in de literatuur nog vaak gesproken over een conversiestoornis (De Schipper et al.,
2014).
FNS is een stoornis die zich kenmerkt door een verandering van de willekeurige motorische of
zintuiglijke functies, die niet verklaard kan worden door een bekende neurologische aandoening of
andere somatische pathologie. De meeste FNS klachten zijn van het motorische type
(Conversiestoornis, 2017), waarbij de symptomen zich kenmerken door motorische en sensorische
symptomen (bijv. tremor, dystonie, zwakte van de ledematen, gevoelloosheid en toevallen) (Pick et al.,
2020). Echter is er geen structurele schade aanwezig in het zenuwstelsel maar is er sprake van een
functionele stoornis. Of terwijl, het onvermogen van de hersenen om signalen op de juiste manier te
verzenden of te ontvangen. Je zou dus kunnen zeggen dat er iets mis is met de software en niet met
de hardware (Van de Ree, 2016).
Eén op de drie FNS- patiënten herstelt uiteindelijk volledig van klachten, mits er na diagnose snel
gestart kan worden met een passende behandeling zodat de behandeleffectiviteit wordt vergroot
(Crimlisk et al., 2000). Wanneer de symptomen onbehandeld blijven, treedt er meestal verergering van
de klachten op (Van de Ree, 2016).
Volgens de Zorgstandaard Conversiestoornis (2017) is de wetenschappelijke literatuur over
behandeling van FNS echter beperkt en van matige kwaliteit. Fysiotherapie is een belangrijke
therapeutische modaliteit voor patiënten met motorische FNS, echter geeft de literatuur nog weinig
praktisch advies voor fysiotherapie in de eerste lijn (Maggio et al., 2020)..
Disclaimer
Het betreft een N=1 onderzoek, wat niet valt onder de reikwijdte van de Wet Medisch-
Wetenschappelijk Onderzoek(WMO) omdat er geen sprake is van medisch wetenschappelijk
onderzoek. Het dient ter verbetering van het behandeltraject voor deze unieke patiënt. Er is uitleg
verschaft omtrent de plichten en rechten op basis van de Wet van Geneeskundige
Behandelingsovereenkomst(WGBO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming(AVG)
waarna het Informed Consent is getekend, zie bijlage 1 (Autoriteit persoonsgegevens, 2021).
Organisatie
Zorggroep Solis in Deventer is een grote zorginstelling waar ik stage loop. Solis heeft 6 paramedische
centrums, 5 woonzorg instellingen, thuiszorg en een hospice. In een paramedische centrum zitten de
eerstelijns fysiotherapie, ergotherapie, logopedie en diëtiek onder één dak waardoor de lijntjes kort zijn
en er een goede multidisciplinaire samenwerking mogelijk is.
Daarnaast is er een samenwerkingsverband met het derde lijns specialistisch centrum voor SOLK &
somatische symptoomstoornissen. Een centrum van Dimence, waar psychologen, verpleegkundigen,
fysiotherapeuten, psychomotorische therapeuten, een systeemtherapeut, een psychiater en een
huisarts in opleiding multidisciplinair samenwerken. Hier kunnen patiënten zich met somatisch
onverklaarbare lichamelijke klachten aanmelden, waaronder ook FNS. Echter is de wachtlijst voor het
specialistisch centrum lang, waardoor patiënten zich na diagnose van de neuroloog met FNS vaak
melden bij de eerste lijn om al te starten met fysiotherapie. Dit is volgens het Stepped Care-model, dat
patiënten zo snel mogelijk na diagnose starten met fysiotherapie(Van de Ree, 2016). Onderstaande
patiënt staat op de wachtlijst voor SOLK en heeft in verband met de vele lichamelijke klachten, voor
gekozen om te starten met fysiotherapie in de eerste lijn.
2. Casus en diagnostisch proces
4
