Inhoud
Literatuur................................................................................................................................................7
H15 relevante psychische stoornissen in de strafrechtspleging.............................................................7
Enkele stoornissen..............................................................................................................................7
Doorwerking psychologische stoornis................................................................................................8
Strafrechtspleging staat centraal....................................................................................................9
H12 Juridische kaders in Nederland.......................................................................................................9
Toerekeningsvatbaarheid...................................................................................................................9
Inleiding..............................................................................................................................................9
Hoofdstuk 1 – Tbs: Niet langer behandelen dan noodzakelijk, niet korter dan nodig............................9
Geschiedenis.......................................................................................................................................9
Voorwaarden voor oplegging.............................................................................................................9
Psychisch gestoord...........................................................................................................................10
Herhalingsdelicten voorkomen.........................................................................................................10
Behandeling......................................................................................................................................10
Duur..................................................................................................................................................10
Rechtsbescherming..........................................................................................................................10
Inleiding............................................................................................................................................11
Hoofdstuk 4 – Risicotaxatie in de tbs....................................................................................................11
De ecologische fout: het individu versus de groep...........................................................................11
Psychometrische eisen aan risicotaxatie-instrumenten...................................................................11
Omissies in risicotaxatie: representativiteit van de steekproef onder de radar...............................11
Een risicotaxatie behelst meer dan het invullen van een instrument...............................................11
Tot besluit.........................................................................................................................................11
Meten van agressie..........................................................................................................................11
Hoofdstuk 5 – Agressie in forensisch psychiatrische instellingen.........................................................11
Prevalentie van agressie...................................................................................................................12
Preventie van agressie......................................................................................................................12
Neurobiologie van agressief gedrag.............................................................................................12
Early recognition model (ERM).........................................................................................................12
Parafilieën.........................................................................................................................................12
Hoofdstuk 8 – Pedofilie, pedoseksualiteit en andere parafilieën.........................................................12
Discussie en stand van zaken............................................................................................................13
Pedofilie en pedoseksualiteit............................................................................................................13
Misbruikpleger..................................................................................................................................13
Kinderporno......................................................................................................................................13
Piramidemodel.................................................................................................................................13
1
, Behandeling......................................................................................................................................13
Preventie..........................................................................................................................................14
Overig:..........................................................................................................................................14
Hoofdstuk 24 – Slachtoffers van misdrijven.........................................................................................14
Wat doet slachtofferschap met mensen?.........................................................................................14
Een slachtoffer-dadercyclus?............................................................................................................14
Spreekrecht......................................................................................................................................14
Mediation in het strafrecht..............................................................................................................14
Ontoerekeningsvatbaarheid.............................................................................................................14
Aard en omvang van psychiatrische stoornissen in detentie............................................................15
Hoofdstuk 26 – Psychiatrische stoornissen en detentie.......................................................................15
Psychotische stoornissen..............................................................................................................15
Depressieve stoornissen...............................................................................................................15
Angststoornissen..........................................................................................................................15
Stoornissen in het gebruik van middelen.....................................................................................15
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD)...........................................................................15
(Antisociale-)persoonlijkheidsstoornissen....................................................................................15
Intellectuele disfuncties................................................................................................................15
Conclusie......................................................................................................................................15
Behandeling (penitentiaire zorg en zorgbehoefte)...........................................................................15
Psychotische stoornissen..............................................................................................................15
Stemmingsstoornissen en angststoornissen.................................................................................16
Stoornissen in het gebruik van middelen.....................................................................................16
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD)...........................................................................16
(Antisociale-)persoonlijkheidsstoornissen....................................................................................16
Intellectuele disfuncties................................................................................................................16
Autismespectrumstoornissen (ASS)..............................................................................................16
Penitentiaire psychiatrische zorg in België.......................................................................................16
Penitentiaire psychiatrische zorg in Nederland................................................................................16
Inleiding............................................................................................................................................17
Hoofdstuk 29 – risicotaxatie in de forensische psychiatrie: fundamenten en praktijk.........................17
Fundamenten...................................................................................................................................17
Methoden van risicotaxatie..........................................................................................................17
Theoretische basis........................................................................................................................17
Actuariële methode......................................................................................................................17
Risicotaxatie volgens het gestructureerd professioneel oordeel..................................................17
2.2 Risicotaxatie-instrumenten volgens SPJ..................................................................................17
Op zoek naar balans: aandacht voor beschermende factoren.........................................................17
2
, SAPROF.........................................................................................................................................17
Eindconclusie uit de risicotaxatie.....................................................................................................17
Risicotaxatie bij specifieke groepen..................................................................................................18
Risicotaxatie bij vrouwen..............................................................................................................18
Risicotaxatie bij seksueel delinquenten........................................................................................18
Risicotaxatie bij etnische minderheden........................................................................................18
Risicotaxatie bij lvb’ers.................................................................................................................18
Risicotaxatie bij kinderen en adolescenten..................................................................................18
Praktijk..............................................................................................................................................18
Implementatie van gestructureerde risicotaxatie in de Nederlandse forensische praktijk...........18
Aanbevelingen voor implementatie en gebruik van risicotaxatie in de dagelijkse praktijk..........18
Communicatie van de risicotaxatie en het risicomanagement.....................................................18
Tot besluit.........................................................................................................................................19
Inleiding............................................................................................................................................19
Kronenberg (2018) – Hoofdstuk 4: Strafuitsluitingsgronden................................................................19
Twee soorten strafuitsluitingsgronden:........................................................................................19
Wettelijke strafuitsluitingsgronden..................................................................................................19
Noodweer - rechtvaardigingsgronden..........................................................................................19
Noodweerexces - schulduitsluitingsgronden................................................................................20
Psychische overmacht – schulduitsluitingsgronden......................................................................20
Overmacht als noodtoestand (rechtvaardigingsgrond)................................................................20
Bevoegd en onbevoegd gegeven ambtelijk bevel.........................................................................20
Wettelijk voorschrift.....................................................................................................................20
Ontoerekeningsvatbaarheid.........................................................................................................20
Ongeschreven strafuitsluitingsgronden............................................................................................20
Inleiding........................................................................................................................................20
Afwezigheid van alle schuld..........................................................................................................21
Ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid........................................................................21
Inleiding............................................................................................................................................21
Kronenberg Hoofdstuk 11 – Het rechterlijk beslissingsschema............................................................21
De vragen van de artikelen 348 en 350 Sv....................................................................................21
Het onderscheid tussen de formele en materiële vragen.............................................................21
De grondslagleer...........................................................................................................................21
De formele vragen............................................................................................................................21
Inleiding........................................................................................................................................21
De eerste vraag: geldigheid van de dagvaarding..........................................................................21
De tweede vraag: de bevoegdheid van de rechter.......................................................................21
De derde vraag: ontvankelijkheid van de officier van justitie.......................................................21
3
, De vierde vraag: schorsing der vervolging....................................................................................21
De materiële vragen.........................................................................................................................22
Inleiding........................................................................................................................................22
De eerste vraag: bewezenverklaring.............................................................................................22
De tweede vraag: kwalificatie.......................................................................................................22
De derde vraag: wederrechtelijkheid...........................................................................................22
De vierde vraag: verwijtbaarheid..................................................................................................22
Complicaties.....................................................................................................................................22
Hoofdregels......................................................................................................................................22
Beslissen en motiveren.....................................................................................................................22
Artikel Doorwerking Stoornis in toerekeningsvatbaarheid en gevaar predictie, Mooij........................22
In hoeverre is de verdachte toerekeningsvatbaar?......................................................................23
Artikel Toerekening in Tweedracht, den Boer en Mulbregt.................................................................23
Inleiding............................................................................................................................................24
Artikel Meynen: Zeven visies op een psychiatrische stoornis...............................................................24
Een pathofysiologische afwijking......................................................................................................24
Verlies van betekenis........................................................................................................................24
Schadelijke disfunctie.......................................................................................................................24
Sociaal construct - constructivisme..................................................................................................24
Onvermogen om het ‘goede leven’ te leiden...................................................................................24
Leed en beperkingen waar mensen zelf niet mee kunnen omgaan.................................................25
Familiegelijkenis...............................................................................................................................25
Besluit...............................................................................................................................................25
Artikel Het psychiatrisch onderzoek, De rapportage PJ vanuit het PB centrum, Timon den Boer........25
Vaste structuur van een onderzoek..................................................................................................25
Context Onderzoek:..........................................................................................................................25
Taken van de psychiater...............................................................................................................25
Artikel Specifieke kennis, vaardigheden en attitudes, Drost.................................................................26
In forensisch psychiatrische voorzieningen:.....................................................................................26
Vaardigheden en attitude behandelaar:...........................................................................................26
De domeinen gezondheidszorg en strafrecht...................................................................................26
NIFP - Forensisch psychologisch onderzoek en rapportage in het strafrecht volwassenen en jeugdigen
..............................................................................................................................................................26
Hoofdstuk 1 NIFP – Context van het gedragsdeskundig pro Justitia-onderzoek...................................26
Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD)...................................................................27
Nederlands instituut voor forensische psychiatrie en psychologie (NIFP)........................................27
Adolescentenstrafrecht....................................................................................................................27
Gedrag beïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel (GVM)..................................................27
4
Literatuur................................................................................................................................................7
H15 relevante psychische stoornissen in de strafrechtspleging.............................................................7
Enkele stoornissen..............................................................................................................................7
Doorwerking psychologische stoornis................................................................................................8
Strafrechtspleging staat centraal....................................................................................................9
H12 Juridische kaders in Nederland.......................................................................................................9
Toerekeningsvatbaarheid...................................................................................................................9
Inleiding..............................................................................................................................................9
Hoofdstuk 1 – Tbs: Niet langer behandelen dan noodzakelijk, niet korter dan nodig............................9
Geschiedenis.......................................................................................................................................9
Voorwaarden voor oplegging.............................................................................................................9
Psychisch gestoord...........................................................................................................................10
Herhalingsdelicten voorkomen.........................................................................................................10
Behandeling......................................................................................................................................10
Duur..................................................................................................................................................10
Rechtsbescherming..........................................................................................................................10
Inleiding............................................................................................................................................11
Hoofdstuk 4 – Risicotaxatie in de tbs....................................................................................................11
De ecologische fout: het individu versus de groep...........................................................................11
Psychometrische eisen aan risicotaxatie-instrumenten...................................................................11
Omissies in risicotaxatie: representativiteit van de steekproef onder de radar...............................11
Een risicotaxatie behelst meer dan het invullen van een instrument...............................................11
Tot besluit.........................................................................................................................................11
Meten van agressie..........................................................................................................................11
Hoofdstuk 5 – Agressie in forensisch psychiatrische instellingen.........................................................11
Prevalentie van agressie...................................................................................................................12
Preventie van agressie......................................................................................................................12
Neurobiologie van agressief gedrag.............................................................................................12
Early recognition model (ERM).........................................................................................................12
Parafilieën.........................................................................................................................................12
Hoofdstuk 8 – Pedofilie, pedoseksualiteit en andere parafilieën.........................................................12
Discussie en stand van zaken............................................................................................................13
Pedofilie en pedoseksualiteit............................................................................................................13
Misbruikpleger..................................................................................................................................13
Kinderporno......................................................................................................................................13
Piramidemodel.................................................................................................................................13
1
, Behandeling......................................................................................................................................13
Preventie..........................................................................................................................................14
Overig:..........................................................................................................................................14
Hoofdstuk 24 – Slachtoffers van misdrijven.........................................................................................14
Wat doet slachtofferschap met mensen?.........................................................................................14
Een slachtoffer-dadercyclus?............................................................................................................14
Spreekrecht......................................................................................................................................14
Mediation in het strafrecht..............................................................................................................14
Ontoerekeningsvatbaarheid.............................................................................................................14
Aard en omvang van psychiatrische stoornissen in detentie............................................................15
Hoofdstuk 26 – Psychiatrische stoornissen en detentie.......................................................................15
Psychotische stoornissen..............................................................................................................15
Depressieve stoornissen...............................................................................................................15
Angststoornissen..........................................................................................................................15
Stoornissen in het gebruik van middelen.....................................................................................15
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD)...........................................................................15
(Antisociale-)persoonlijkheidsstoornissen....................................................................................15
Intellectuele disfuncties................................................................................................................15
Conclusie......................................................................................................................................15
Behandeling (penitentiaire zorg en zorgbehoefte)...........................................................................15
Psychotische stoornissen..............................................................................................................15
Stemmingsstoornissen en angststoornissen.................................................................................16
Stoornissen in het gebruik van middelen.....................................................................................16
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD)...........................................................................16
(Antisociale-)persoonlijkheidsstoornissen....................................................................................16
Intellectuele disfuncties................................................................................................................16
Autismespectrumstoornissen (ASS)..............................................................................................16
Penitentiaire psychiatrische zorg in België.......................................................................................16
Penitentiaire psychiatrische zorg in Nederland................................................................................16
Inleiding............................................................................................................................................17
Hoofdstuk 29 – risicotaxatie in de forensische psychiatrie: fundamenten en praktijk.........................17
Fundamenten...................................................................................................................................17
Methoden van risicotaxatie..........................................................................................................17
Theoretische basis........................................................................................................................17
Actuariële methode......................................................................................................................17
Risicotaxatie volgens het gestructureerd professioneel oordeel..................................................17
2.2 Risicotaxatie-instrumenten volgens SPJ..................................................................................17
Op zoek naar balans: aandacht voor beschermende factoren.........................................................17
2
, SAPROF.........................................................................................................................................17
Eindconclusie uit de risicotaxatie.....................................................................................................17
Risicotaxatie bij specifieke groepen..................................................................................................18
Risicotaxatie bij vrouwen..............................................................................................................18
Risicotaxatie bij seksueel delinquenten........................................................................................18
Risicotaxatie bij etnische minderheden........................................................................................18
Risicotaxatie bij lvb’ers.................................................................................................................18
Risicotaxatie bij kinderen en adolescenten..................................................................................18
Praktijk..............................................................................................................................................18
Implementatie van gestructureerde risicotaxatie in de Nederlandse forensische praktijk...........18
Aanbevelingen voor implementatie en gebruik van risicotaxatie in de dagelijkse praktijk..........18
Communicatie van de risicotaxatie en het risicomanagement.....................................................18
Tot besluit.........................................................................................................................................19
Inleiding............................................................................................................................................19
Kronenberg (2018) – Hoofdstuk 4: Strafuitsluitingsgronden................................................................19
Twee soorten strafuitsluitingsgronden:........................................................................................19
Wettelijke strafuitsluitingsgronden..................................................................................................19
Noodweer - rechtvaardigingsgronden..........................................................................................19
Noodweerexces - schulduitsluitingsgronden................................................................................20
Psychische overmacht – schulduitsluitingsgronden......................................................................20
Overmacht als noodtoestand (rechtvaardigingsgrond)................................................................20
Bevoegd en onbevoegd gegeven ambtelijk bevel.........................................................................20
Wettelijk voorschrift.....................................................................................................................20
Ontoerekeningsvatbaarheid.........................................................................................................20
Ongeschreven strafuitsluitingsgronden............................................................................................20
Inleiding........................................................................................................................................20
Afwezigheid van alle schuld..........................................................................................................21
Ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid........................................................................21
Inleiding............................................................................................................................................21
Kronenberg Hoofdstuk 11 – Het rechterlijk beslissingsschema............................................................21
De vragen van de artikelen 348 en 350 Sv....................................................................................21
Het onderscheid tussen de formele en materiële vragen.............................................................21
De grondslagleer...........................................................................................................................21
De formele vragen............................................................................................................................21
Inleiding........................................................................................................................................21
De eerste vraag: geldigheid van de dagvaarding..........................................................................21
De tweede vraag: de bevoegdheid van de rechter.......................................................................21
De derde vraag: ontvankelijkheid van de officier van justitie.......................................................21
3
, De vierde vraag: schorsing der vervolging....................................................................................21
De materiële vragen.........................................................................................................................22
Inleiding........................................................................................................................................22
De eerste vraag: bewezenverklaring.............................................................................................22
De tweede vraag: kwalificatie.......................................................................................................22
De derde vraag: wederrechtelijkheid...........................................................................................22
De vierde vraag: verwijtbaarheid..................................................................................................22
Complicaties.....................................................................................................................................22
Hoofdregels......................................................................................................................................22
Beslissen en motiveren.....................................................................................................................22
Artikel Doorwerking Stoornis in toerekeningsvatbaarheid en gevaar predictie, Mooij........................22
In hoeverre is de verdachte toerekeningsvatbaar?......................................................................23
Artikel Toerekening in Tweedracht, den Boer en Mulbregt.................................................................23
Inleiding............................................................................................................................................24
Artikel Meynen: Zeven visies op een psychiatrische stoornis...............................................................24
Een pathofysiologische afwijking......................................................................................................24
Verlies van betekenis........................................................................................................................24
Schadelijke disfunctie.......................................................................................................................24
Sociaal construct - constructivisme..................................................................................................24
Onvermogen om het ‘goede leven’ te leiden...................................................................................24
Leed en beperkingen waar mensen zelf niet mee kunnen omgaan.................................................25
Familiegelijkenis...............................................................................................................................25
Besluit...............................................................................................................................................25
Artikel Het psychiatrisch onderzoek, De rapportage PJ vanuit het PB centrum, Timon den Boer........25
Vaste structuur van een onderzoek..................................................................................................25
Context Onderzoek:..........................................................................................................................25
Taken van de psychiater...............................................................................................................25
Artikel Specifieke kennis, vaardigheden en attitudes, Drost.................................................................26
In forensisch psychiatrische voorzieningen:.....................................................................................26
Vaardigheden en attitude behandelaar:...........................................................................................26
De domeinen gezondheidszorg en strafrecht...................................................................................26
NIFP - Forensisch psychologisch onderzoek en rapportage in het strafrecht volwassenen en jeugdigen
..............................................................................................................................................................26
Hoofdstuk 1 NIFP – Context van het gedragsdeskundig pro Justitia-onderzoek...................................26
Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD)...................................................................27
Nederlands instituut voor forensische psychiatrie en psychologie (NIFP)........................................27
Adolescentenstrafrecht....................................................................................................................27
Gedrag beïnvloedende en vrijheidsbeperkende maatregel (GVM)..................................................27
4
