Inhoud
Hoorcollege 1 - Inleiding.........................................................................................................................7
Wat maakt iets een psychiatrische stoornis?.................................................................................7
Psychiatrie en maatschappij...........................................................................................................7
Hoorcollege extra – Inleiding strafrecht voor niet-juristen – wordt niet getoetst..................................7
Het Nederlandse strafrecht................................................................................................................8
De Nederlandse rechtsorde............................................................................................................8
Het Nederlandse strafrecht: wetgeving..............................................................................................8
Het Nederlandse strafrecht: beginselen (een paar)........................................................................8
Het strafproces...................................................................................................................................9
De opsporing..................................................................................................................................9
De vervolging..................................................................................................................................9
Het onderzoek ter terechtzitting....................................................................................................9
Beraadslaging en uitspraak.............................................................................................................9
Hoger beroep................................................................................................................................10
Tenuitvoerlegging.........................................................................................................................10
Samenvatting: het strafproces......................................................................................................10
De beslissing van de strafrechter......................................................................................................10
Formele vragen.............................................................................................................................10
Materiële vragen..........................................................................................................................10
Wat is een strafbaar feit?.............................................................................................................10
Opzet en schuld: subjectieve bestanddelen.................................................................................11
Poging en voorbereiding...............................................................................................................11
Strafrechtelijke causaliteit............................................................................................................11
Materiële vragen..........................................................................................................................11
Casus Thijs H.: 22 jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging...............................................12
Hoorcollege 2 – De psychische stoornis in het strafrecht – Rol van de toerekeningsvatbaarheid........12
Is een psychische stoornis strafrechtelijk relevant?.........................................................................12
In beginsel is een stoornis niet belangrijk, tenzij..........................................................................12
Beoordeling strafrechter – vaste volgorde...................................................................................13
Vraagstelling rapportage pro Justitia................................................................................................13
Wat doet forensische gedragskundige niet?................................................................................13
Artikel 39 Sr......................................................................................................................................13
Vraagstelling PJ-rapportage..........................................................................................................13
Casus John W....................................................................................................................................13
Waarom een college over psychische stoornissen?.........................................................................14
Hoorcollege 3 – Wat is een psychische stoornis?.................................................................................14
, Prevalentie....................................................................................................................................14
Denken over psychische stoornissen anno ooit vergeleken met anno nu........................................14
Griekse oudheid............................................................................................................................14
Middeleeuwen: Exorcisme en heksenvervolging..........................................................................14
Twee gangbare classificatiesystemen (belangrijk voor het tentamen).............................................14
DSM-5...........................................................................................................................................14
Definitie psychische stoornis volgends DSM-5.............................................................................15
En dan nog iets: Culturele achtergronden........................................................................................15
Classificatie (is in de DSM-V).........................................................................................................15
Diagnose (Gaat meer om een specifiek individu).........................................................................15
Voor- en nadelen classificeren......................................................................................................15
International classification of diseases (ICD-11)...............................................................................15
Een derde classificatiesysteem? Hoezo?..........................................................................................16
En dan nog even dit: Verandering van denken over psychische stoornissen....................................16
Diagnostiek.......................................................................................................................................16
Biopsychosociaal model...................................................................................................................16
Hoorcollege 4 – Psychische zorg in detentie.........................................................................................16
Waar vindt psychische zorg plaats?..................................................................................................16
Psychische zorg in detentie..............................................................................................................16
Schema voor aanmelding PMO.....................................................................................................17
Psychomedische basiszorg................................................................................................................17
Hoe gaat een psycholoog te werk in de PI........................................................................................17
Schema voor stepped Care...............................................................................................................18
Van diagnose naar behandeling.......................................................................................................18
Behandelen in een forensische setting.............................................................................................18
Mogelijkheden..................................................................................................................................18
Psychische zorg in de PPC’s..............................................................................................................19
Behandelplan....................................................................................................................................19
Dwang A.......................................................................................................................................19
Dwang B........................................................................................................................................19
Hoorcollege 5 – Forensisch gedragskundig onderzoek pro Justitia......................................................20
Ambulant gedragskundig onderzoek Pro Justitia..............................................................................20
Wat er gebeurd als je wordt aangehouden in dagen....................................................................20
Voorgeleidings- of trajectconsult NIFP – Nederlands instituut voor Forensische Psychiatrie en
Psychologie.......................................................................................................................................20
Werken als ambulante forensische gedragsdeskundige...............................................................22
Context van het ambulante onderzoek............................................................................................22
Bronnen voor het onderzoek............................................................................................................22
, Informatiebron strafdossier..........................................................................................................22
Observatie....................................................................................................................................22
Informatiebron gespreksinformatie..............................................................................................22
Informatiebron: gerichte (psychiatrische) observatie...................................................................22
Informatiebron: psychologisch testonderzoek.............................................................................23
Informatiebron: Informatie van referenten – milieuonderzoek...................................................23
Beantwoording van de vragen Diagnostiek..................................................................................23
Beantwoording van de vragen (2) rol van stoornis in delict.........................................................23
Beantwoording van de vragen (3) risicoanalyse...........................................................................23
Beantwoording van de vragen (4) Jeugdstrafrecht interventieadvies volwassenen.....................23
Beantwoording van de vragen (5) Interventieadvies Jeugd..........................................................23
Beantwoording van de vragen (6) Interventieadvies Jeugd..........................................................24
Gebruik van het rapport...................................................................................................................24
Standaard vraagstelling rapportage pro Justitia:..............................................................................24
Hoorcollege 6 – Testdiagnostiek en risicotaxatie.................................................................................24
Diagnostisch proces klinische praktijk..............................................................................................24
Inhoudsopgave PJ enkel...................................................................................................................25
Differentiaal diagnostische overwegingen........................................................................................25
Doelen van testdiagnostiek binnen de PJ.....................................................................................25
Wat is een psychologische test eigenlijk?.........................................................................................25
Soorten tests....................................................................................................................................26
Samenstellen testbatterij en testomstandigheden...........................................................................26
Test afname......................................................................................................................................26
Beschrijving resultaten en interpretatie.......................................................................................26
Risicotaxatie.....................................................................................................................................26
Korte inleiding op risicotaxatie.....................................................................................................27
Soorten risicotaxatie.....................................................................................................................27
HKT-R............................................................................................................................................27
Zelf-taxatie....................................................................................................................................27
Wetgeving en strafrechtwetenschappen..........................................................................................27
Hoorcollege 7 – Ter observatie opgenomen – klinisch onderzoek pro Justitia in het Pieter Baan
Centrum................................................................................................................................................27
Ontwikkelingen in psychiatrie en strafrecht, voorafgaan aan de oprichting van de P.O.K./PBC...27
Psychiatrie....................................................................................................................................27
De psychiatrische Observatiekliniek, 1949.......................................................................................28
Cijfers................................................................................................................................................28
Vraagstelling van de rechtbank (deel 1)...........................................................................................29
1e vragen aan de gedragskundige: Over diagnostiek....................................................................29
, Het observatieonderzoek: een multidisciplinaire samenwerking.....................................................29
Diagnostiek (1) observatie............................................................................................................29
Diagnostiek (2) milieuonderzoek..................................................................................................29
Diagnostiek (3) Psychologisch onderzoek.....................................................................................29
Diagnostiek (4) Psychiatrisch onderzoek......................................................................................29
Diagnostische conclusies: een geïntegreerd verhaal....................................................................29
Vraagstelling van de rechtbank: deel 2 rol van stoornis in delict .....................................................29
Vraagstelling van de rechtbank: deel 3 Risicoanalyse en behandeladvies .......................................30
Inhoud..............................................................................................................................................30
Hoorcollege 8 – Behandeling binnen het kader van de maatregel TBS – een route met obstakels......30
Risico, een complex begrip...............................................................................................................30
Diverse instrumenten voor risicotaxatie...........................................................................................30
Adequate risicoanalyse.....................................................................................................................31
Hoef ik niet te weten voor het tentamen:....................................................................................31
Instituten en instellingen..............................................................................................................31
Behandeling in een FPC....................................................................................................................31
Resocialisatie volgens het boekje.....................................................................................................32
Longstay...........................................................................................................................................32
Verlengingsonderzoek......................................................................................................................33
Forensische zorg...............................................................................................................................33
Hoorcollege 9 – Geweldsincidenten in de forensische psychiatrie.......................................................33
Forensische zorg in Nederland.........................................................................................................33
Behandelonderdelen........................................................................................................................33
Behandeling.....................................................................................................................................33
Agressie incidenten..........................................................................................................................34
Risicotaxatie tbs-patiënten...............................................................................................................34
Ontstaan van incidenten..................................................................................................................34
Drie studies – Verstegen et al...........................................................................................................34
Aantal incidenten..........................................................................................................................34
Voorspellers (herhaalde) fysieke agressie....................................................................................34
Fysieke en geen fysieke agressieve patiënten..............................................................................35
Tussenstand..................................................................................................................................35
Impact...............................................................................................................................................35
Veiligheidsbeleving: resultaten.....................................................................................................35
Onderzoeksopzet..........................................................................................................................35
Onontgonnen terrein....................................................................................................................35
Hoofd- en subthema’s..................................................................................................................36
Theater als onderdeel van de behandeling – Over het COHOST onderzoek.....................................36
Hoorcollege 1 - Inleiding.........................................................................................................................7
Wat maakt iets een psychiatrische stoornis?.................................................................................7
Psychiatrie en maatschappij...........................................................................................................7
Hoorcollege extra – Inleiding strafrecht voor niet-juristen – wordt niet getoetst..................................7
Het Nederlandse strafrecht................................................................................................................8
De Nederlandse rechtsorde............................................................................................................8
Het Nederlandse strafrecht: wetgeving..............................................................................................8
Het Nederlandse strafrecht: beginselen (een paar)........................................................................8
Het strafproces...................................................................................................................................9
De opsporing..................................................................................................................................9
De vervolging..................................................................................................................................9
Het onderzoek ter terechtzitting....................................................................................................9
Beraadslaging en uitspraak.............................................................................................................9
Hoger beroep................................................................................................................................10
Tenuitvoerlegging.........................................................................................................................10
Samenvatting: het strafproces......................................................................................................10
De beslissing van de strafrechter......................................................................................................10
Formele vragen.............................................................................................................................10
Materiële vragen..........................................................................................................................10
Wat is een strafbaar feit?.............................................................................................................10
Opzet en schuld: subjectieve bestanddelen.................................................................................11
Poging en voorbereiding...............................................................................................................11
Strafrechtelijke causaliteit............................................................................................................11
Materiële vragen..........................................................................................................................11
Casus Thijs H.: 22 jaar gevangenisstraf en tbs met dwangverpleging...............................................12
Hoorcollege 2 – De psychische stoornis in het strafrecht – Rol van de toerekeningsvatbaarheid........12
Is een psychische stoornis strafrechtelijk relevant?.........................................................................12
In beginsel is een stoornis niet belangrijk, tenzij..........................................................................12
Beoordeling strafrechter – vaste volgorde...................................................................................13
Vraagstelling rapportage pro Justitia................................................................................................13
Wat doet forensische gedragskundige niet?................................................................................13
Artikel 39 Sr......................................................................................................................................13
Vraagstelling PJ-rapportage..........................................................................................................13
Casus John W....................................................................................................................................13
Waarom een college over psychische stoornissen?.........................................................................14
Hoorcollege 3 – Wat is een psychische stoornis?.................................................................................14
, Prevalentie....................................................................................................................................14
Denken over psychische stoornissen anno ooit vergeleken met anno nu........................................14
Griekse oudheid............................................................................................................................14
Middeleeuwen: Exorcisme en heksenvervolging..........................................................................14
Twee gangbare classificatiesystemen (belangrijk voor het tentamen).............................................14
DSM-5...........................................................................................................................................14
Definitie psychische stoornis volgends DSM-5.............................................................................15
En dan nog iets: Culturele achtergronden........................................................................................15
Classificatie (is in de DSM-V).........................................................................................................15
Diagnose (Gaat meer om een specifiek individu).........................................................................15
Voor- en nadelen classificeren......................................................................................................15
International classification of diseases (ICD-11)...............................................................................15
Een derde classificatiesysteem? Hoezo?..........................................................................................16
En dan nog even dit: Verandering van denken over psychische stoornissen....................................16
Diagnostiek.......................................................................................................................................16
Biopsychosociaal model...................................................................................................................16
Hoorcollege 4 – Psychische zorg in detentie.........................................................................................16
Waar vindt psychische zorg plaats?..................................................................................................16
Psychische zorg in detentie..............................................................................................................16
Schema voor aanmelding PMO.....................................................................................................17
Psychomedische basiszorg................................................................................................................17
Hoe gaat een psycholoog te werk in de PI........................................................................................17
Schema voor stepped Care...............................................................................................................18
Van diagnose naar behandeling.......................................................................................................18
Behandelen in een forensische setting.............................................................................................18
Mogelijkheden..................................................................................................................................18
Psychische zorg in de PPC’s..............................................................................................................19
Behandelplan....................................................................................................................................19
Dwang A.......................................................................................................................................19
Dwang B........................................................................................................................................19
Hoorcollege 5 – Forensisch gedragskundig onderzoek pro Justitia......................................................20
Ambulant gedragskundig onderzoek Pro Justitia..............................................................................20
Wat er gebeurd als je wordt aangehouden in dagen....................................................................20
Voorgeleidings- of trajectconsult NIFP – Nederlands instituut voor Forensische Psychiatrie en
Psychologie.......................................................................................................................................20
Werken als ambulante forensische gedragsdeskundige...............................................................22
Context van het ambulante onderzoek............................................................................................22
Bronnen voor het onderzoek............................................................................................................22
, Informatiebron strafdossier..........................................................................................................22
Observatie....................................................................................................................................22
Informatiebron gespreksinformatie..............................................................................................22
Informatiebron: gerichte (psychiatrische) observatie...................................................................22
Informatiebron: psychologisch testonderzoek.............................................................................23
Informatiebron: Informatie van referenten – milieuonderzoek...................................................23
Beantwoording van de vragen Diagnostiek..................................................................................23
Beantwoording van de vragen (2) rol van stoornis in delict.........................................................23
Beantwoording van de vragen (3) risicoanalyse...........................................................................23
Beantwoording van de vragen (4) Jeugdstrafrecht interventieadvies volwassenen.....................23
Beantwoording van de vragen (5) Interventieadvies Jeugd..........................................................23
Beantwoording van de vragen (6) Interventieadvies Jeugd..........................................................24
Gebruik van het rapport...................................................................................................................24
Standaard vraagstelling rapportage pro Justitia:..............................................................................24
Hoorcollege 6 – Testdiagnostiek en risicotaxatie.................................................................................24
Diagnostisch proces klinische praktijk..............................................................................................24
Inhoudsopgave PJ enkel...................................................................................................................25
Differentiaal diagnostische overwegingen........................................................................................25
Doelen van testdiagnostiek binnen de PJ.....................................................................................25
Wat is een psychologische test eigenlijk?.........................................................................................25
Soorten tests....................................................................................................................................26
Samenstellen testbatterij en testomstandigheden...........................................................................26
Test afname......................................................................................................................................26
Beschrijving resultaten en interpretatie.......................................................................................26
Risicotaxatie.....................................................................................................................................26
Korte inleiding op risicotaxatie.....................................................................................................27
Soorten risicotaxatie.....................................................................................................................27
HKT-R............................................................................................................................................27
Zelf-taxatie....................................................................................................................................27
Wetgeving en strafrechtwetenschappen..........................................................................................27
Hoorcollege 7 – Ter observatie opgenomen – klinisch onderzoek pro Justitia in het Pieter Baan
Centrum................................................................................................................................................27
Ontwikkelingen in psychiatrie en strafrecht, voorafgaan aan de oprichting van de P.O.K./PBC...27
Psychiatrie....................................................................................................................................27
De psychiatrische Observatiekliniek, 1949.......................................................................................28
Cijfers................................................................................................................................................28
Vraagstelling van de rechtbank (deel 1)...........................................................................................29
1e vragen aan de gedragskundige: Over diagnostiek....................................................................29
, Het observatieonderzoek: een multidisciplinaire samenwerking.....................................................29
Diagnostiek (1) observatie............................................................................................................29
Diagnostiek (2) milieuonderzoek..................................................................................................29
Diagnostiek (3) Psychologisch onderzoek.....................................................................................29
Diagnostiek (4) Psychiatrisch onderzoek......................................................................................29
Diagnostische conclusies: een geïntegreerd verhaal....................................................................29
Vraagstelling van de rechtbank: deel 2 rol van stoornis in delict .....................................................29
Vraagstelling van de rechtbank: deel 3 Risicoanalyse en behandeladvies .......................................30
Inhoud..............................................................................................................................................30
Hoorcollege 8 – Behandeling binnen het kader van de maatregel TBS – een route met obstakels......30
Risico, een complex begrip...............................................................................................................30
Diverse instrumenten voor risicotaxatie...........................................................................................30
Adequate risicoanalyse.....................................................................................................................31
Hoef ik niet te weten voor het tentamen:....................................................................................31
Instituten en instellingen..............................................................................................................31
Behandeling in een FPC....................................................................................................................31
Resocialisatie volgens het boekje.....................................................................................................32
Longstay...........................................................................................................................................32
Verlengingsonderzoek......................................................................................................................33
Forensische zorg...............................................................................................................................33
Hoorcollege 9 – Geweldsincidenten in de forensische psychiatrie.......................................................33
Forensische zorg in Nederland.........................................................................................................33
Behandelonderdelen........................................................................................................................33
Behandeling.....................................................................................................................................33
Agressie incidenten..........................................................................................................................34
Risicotaxatie tbs-patiënten...............................................................................................................34
Ontstaan van incidenten..................................................................................................................34
Drie studies – Verstegen et al...........................................................................................................34
Aantal incidenten..........................................................................................................................34
Voorspellers (herhaalde) fysieke agressie....................................................................................34
Fysieke en geen fysieke agressieve patiënten..............................................................................35
Tussenstand..................................................................................................................................35
Impact...............................................................................................................................................35
Veiligheidsbeleving: resultaten.....................................................................................................35
Onderzoeksopzet..........................................................................................................................35
Onontgonnen terrein....................................................................................................................35
Hoofd- en subthema’s..................................................................................................................36
Theater als onderdeel van de behandeling – Over het COHOST onderzoek.....................................36