LITERATUUR FRANS
LE MOYEN ÂGE (500-1500) “MEMENTO MORI”
- Na de val van het Romeinse Rijk
- Veel oorlogen, pestepidemieën, honger, oneerlijke verdeling van macht en rijkdom
- Desondanks vrij romantisch beeld
- Keizer Charlemagne (Karel de Grote, 747-814) verovert groot deel van West-Europa
- Genre: Karel-epiek
- Feodaal stelsel: vorsten besteden beheer van hun land uit aan adellijke leenmannen (vazallen)
- Koning Louis XI (1423-1483) basis voor de absolute monarchie meer rust en eenheid in
Frankrijk
- Honderdjarige oorlog met Engeland (1337-1453) Jeanne d’Arc (17 jaar) overwint in 1429
nationale heldin
- Het christelijke geloof: prachtige kathedralen, kruistochten
- Troubadours/Trouvères verspreiden verhalen/gedichten via zang door het land
- Mondelinge verspreiding van verhalen meeste mensen kunnen niet lezen + boeken erg
kostbaar omdat ze met de hand geschreven moesten worden
- Versierde manuscripten statussymbool voor rijke edelen
- Veel gebruik van rijm en metrum hulpmiddelen om verhalen te onthouden
- Veel religie in middeleeuwse teksten, want schrijven was het werk van monniken
- Late middeleeuwen: ontstaan schrijfateliers in steden, dus ook wereldlijke teksten
- Verhalen uit de middeleeuwen in verschillende talen door heel Europa verspreid
- Teksten geschreven in het Oudfrans
Zuiden: langue d’oc (Occitaans)
Verwijzen naar de manier waarop men ‘ja’ zegt
Noorden: langue d’oïl
Les romans de chevalerie
- Heldendaden van koningen en ridders
- Personages hebben een voorbeeldfunctie: dapper, strijdvaardig, trouw aan hun koning
- Chrétien de Troyes: aantal Arthurlegendes geschreven, waaronder die van Perceval op zoek naar
de Heilige Graal die gebruikt zou zijn bij het laatste avondmaal
- Arthurverhalen vaak in de vorm van een queeste toch vol beproevingen waarbij de
hoofpersoon zijn ridderlijke kwaliteiten laat zien
L’amour courtois (hoofse liefde)
- Verrichte heldendaden om de liefde van een vrouw te winnen
- Hoffelijkheid: verfijnde en respectvolle manier van omgaan met elkaar.
- Vaak onmogelijke liefdes bijvoorbeeld een ridder en een getrouwde vrouw van een hogere
stand in de samenleving
- Liefde verdienen door dapperheid en nobelheid
- Idealen van een ridder aan het hof: hoffelijkheid, hulpvaardigheid en vrijgevigheid
- Marie de France is de eerste bekende schrijfster uit de Franse literatuur
- Rond 1175 schreef ze verschillende ‘lais’: liefdessprookjes in de vorm van korte verhalende
gedichten, die gezongen werden onder begeleiding van een harp
La satire sociale
- Humoristische teksten waarbij machthebbers bekritiseerd worden
- Satire: humoristische maatschappijkritiek
- Voorbeeld is een dierenverhaal (Le roman de Renart)
Dieren hebben menselijke karaktertrekken en symboliseren een
bepaalde bevolkingsgroep
Renart: gewone volk dat hongerlijdt + Ysengrin: burgerij + Brun: adel
+ Grimbert: geestelijkheid
, La poésie lyrique
- In de late middeleeuwen waarin mensen meer zelfstandig gaan lezen ontstaat de prozaroman,
terwijl dichters experimenten met nieuwe vormen, zoals lyrische poëzie: korte gedichten volgens
een vast stramien en in de ik-vorm
- Dichters steeds meer als zelfbewuste individuen
- Francois Villon: dichter uit late middeleeuwen, vagebond, dief
Geboren tijdens Honderdjarige oorlog in arme familie (vader
overlijdt)
Betrokken bij heftige opstanden
Moet Parijs verlaten na het doden van zijn liefdesrivaal
Zwerft door Frankrijk
In zijn gedichten kijkt hij vol spijt terug op zijn bewogen leven
RENAISSANCE (1500-1600) CARPE DIEM
Introduction
- Wedergeboorte van de klassieke oudheid
- Het humanisme: draait om de mens die zelf de regie in handen neemt
- Periode van licht
- Individualistisch en realistisch
- Minder godsdienstig meer eigen onderzoek
- Onderwijs als belangrijk middel om ideeën te verspreiden
- Homo universalis: ontplooiing op meerdere gebieden (Leonardo da Vinci)
- Uitvinding van de boekdrukkunst 1450 boeken goedkoper, betere verspreiding van kennis en
meer zelfstandig lezen
- Reformatie: strijd tussen protestanten en katholieken
Koning Henri IV: Edict van Nantes 1598 (Vrijheid van godsdienst)
- Calvijn en Luther gaan de bijbel vertalen in volkstaal
- Ontdekkingsreizen en ontwikkeling van de wetenschap
- Doel onderwijs: kweken van wijsheid en een kritische geest
- 1539 Frans als verplichte bestuurlijke taal
- 1549 Défense et illustration de la langue francaise: pleit Frans te verrijken met klassieke en
Italiaanse invloeden
- La Pléiade: brengt die principes in de praktijk
Les romans satiriques de Francois Rabelais (schrijver en arts)
- Humor, fantasie en maatschappijkritiek
- Pantagruel en Gargantua: stel reuzen met enorme kracht en eetlust
Veel hyperbolen en platte humor één been in de middeleeuwen
Satire: groot publiek aanspreken en laten nadenken over het
onderwijs
Les essais de Michel de Montaigne (schrijver en politicus)
- Nieuw genre: essay
- Driedelig werk: Les essais is kenmerkend voor de renaissance
Persoonlijk werk, schrijver als individu centraal
Doordrongen van invloed van de klassieken
Maatschappelijke of filosofische kwestie als aanleiding voor
zelfonderzoek
Universele vragen, alledaagse thema’s, politieke onderwerpen
Zichzelf zo eerlijk mogelijk presenteren (Que sais-je)
LE MOYEN ÂGE (500-1500) “MEMENTO MORI”
- Na de val van het Romeinse Rijk
- Veel oorlogen, pestepidemieën, honger, oneerlijke verdeling van macht en rijkdom
- Desondanks vrij romantisch beeld
- Keizer Charlemagne (Karel de Grote, 747-814) verovert groot deel van West-Europa
- Genre: Karel-epiek
- Feodaal stelsel: vorsten besteden beheer van hun land uit aan adellijke leenmannen (vazallen)
- Koning Louis XI (1423-1483) basis voor de absolute monarchie meer rust en eenheid in
Frankrijk
- Honderdjarige oorlog met Engeland (1337-1453) Jeanne d’Arc (17 jaar) overwint in 1429
nationale heldin
- Het christelijke geloof: prachtige kathedralen, kruistochten
- Troubadours/Trouvères verspreiden verhalen/gedichten via zang door het land
- Mondelinge verspreiding van verhalen meeste mensen kunnen niet lezen + boeken erg
kostbaar omdat ze met de hand geschreven moesten worden
- Versierde manuscripten statussymbool voor rijke edelen
- Veel gebruik van rijm en metrum hulpmiddelen om verhalen te onthouden
- Veel religie in middeleeuwse teksten, want schrijven was het werk van monniken
- Late middeleeuwen: ontstaan schrijfateliers in steden, dus ook wereldlijke teksten
- Verhalen uit de middeleeuwen in verschillende talen door heel Europa verspreid
- Teksten geschreven in het Oudfrans
Zuiden: langue d’oc (Occitaans)
Verwijzen naar de manier waarop men ‘ja’ zegt
Noorden: langue d’oïl
Les romans de chevalerie
- Heldendaden van koningen en ridders
- Personages hebben een voorbeeldfunctie: dapper, strijdvaardig, trouw aan hun koning
- Chrétien de Troyes: aantal Arthurlegendes geschreven, waaronder die van Perceval op zoek naar
de Heilige Graal die gebruikt zou zijn bij het laatste avondmaal
- Arthurverhalen vaak in de vorm van een queeste toch vol beproevingen waarbij de
hoofpersoon zijn ridderlijke kwaliteiten laat zien
L’amour courtois (hoofse liefde)
- Verrichte heldendaden om de liefde van een vrouw te winnen
- Hoffelijkheid: verfijnde en respectvolle manier van omgaan met elkaar.
- Vaak onmogelijke liefdes bijvoorbeeld een ridder en een getrouwde vrouw van een hogere
stand in de samenleving
- Liefde verdienen door dapperheid en nobelheid
- Idealen van een ridder aan het hof: hoffelijkheid, hulpvaardigheid en vrijgevigheid
- Marie de France is de eerste bekende schrijfster uit de Franse literatuur
- Rond 1175 schreef ze verschillende ‘lais’: liefdessprookjes in de vorm van korte verhalende
gedichten, die gezongen werden onder begeleiding van een harp
La satire sociale
- Humoristische teksten waarbij machthebbers bekritiseerd worden
- Satire: humoristische maatschappijkritiek
- Voorbeeld is een dierenverhaal (Le roman de Renart)
Dieren hebben menselijke karaktertrekken en symboliseren een
bepaalde bevolkingsgroep
Renart: gewone volk dat hongerlijdt + Ysengrin: burgerij + Brun: adel
+ Grimbert: geestelijkheid
, La poésie lyrique
- In de late middeleeuwen waarin mensen meer zelfstandig gaan lezen ontstaat de prozaroman,
terwijl dichters experimenten met nieuwe vormen, zoals lyrische poëzie: korte gedichten volgens
een vast stramien en in de ik-vorm
- Dichters steeds meer als zelfbewuste individuen
- Francois Villon: dichter uit late middeleeuwen, vagebond, dief
Geboren tijdens Honderdjarige oorlog in arme familie (vader
overlijdt)
Betrokken bij heftige opstanden
Moet Parijs verlaten na het doden van zijn liefdesrivaal
Zwerft door Frankrijk
In zijn gedichten kijkt hij vol spijt terug op zijn bewogen leven
RENAISSANCE (1500-1600) CARPE DIEM
Introduction
- Wedergeboorte van de klassieke oudheid
- Het humanisme: draait om de mens die zelf de regie in handen neemt
- Periode van licht
- Individualistisch en realistisch
- Minder godsdienstig meer eigen onderzoek
- Onderwijs als belangrijk middel om ideeën te verspreiden
- Homo universalis: ontplooiing op meerdere gebieden (Leonardo da Vinci)
- Uitvinding van de boekdrukkunst 1450 boeken goedkoper, betere verspreiding van kennis en
meer zelfstandig lezen
- Reformatie: strijd tussen protestanten en katholieken
Koning Henri IV: Edict van Nantes 1598 (Vrijheid van godsdienst)
- Calvijn en Luther gaan de bijbel vertalen in volkstaal
- Ontdekkingsreizen en ontwikkeling van de wetenschap
- Doel onderwijs: kweken van wijsheid en een kritische geest
- 1539 Frans als verplichte bestuurlijke taal
- 1549 Défense et illustration de la langue francaise: pleit Frans te verrijken met klassieke en
Italiaanse invloeden
- La Pléiade: brengt die principes in de praktijk
Les romans satiriques de Francois Rabelais (schrijver en arts)
- Humor, fantasie en maatschappijkritiek
- Pantagruel en Gargantua: stel reuzen met enorme kracht en eetlust
Veel hyperbolen en platte humor één been in de middeleeuwen
Satire: groot publiek aanspreken en laten nadenken over het
onderwijs
Les essais de Michel de Montaigne (schrijver en politicus)
- Nieuw genre: essay
- Driedelig werk: Les essais is kenmerkend voor de renaissance
Persoonlijk werk, schrijver als individu centraal
Doordrongen van invloed van de klassieken
Maatschappelijke of filosofische kwestie als aanleiding voor
zelfonderzoek
Universele vragen, alledaagse thema’s, politieke onderwerpen
Zichzelf zo eerlijk mogelijk presenteren (Que sais-je)
