VEILIGHEID EN GEDRAG H2 AVANS 2022/2023
Les 1
Gedrag: een beweging in een levend organisme met een oorzaak en een functie.
Omgeving waarneming persoon reactie omgeving etc.
Je ziet een prikkel in de omgeving, je verwerkt dit en er ontstaat een respons. Echter
verwerkt iedereen de prikkel op een andere manier, waardoor er elke keer een ander
respons kan ontstaan (denk aan ervaringen in het verleden, kennis, persoonlijkheid).
Mensen zijn daarnaast in grote lijnen vaak wel hetzelfde, waardoor gemeenschappelijke
patronen ontstaan, zodat men gedrag uiteindelijk beter kan begrijpen.
Dingen die invloed hebben op omgeving, van dichtbij naar veraf:
1. Gezin, vrienden
2. School, werk, verenigingen
3. Maatschappij, cultuur, politiek
4. Wereldpolitiek, internationale media etc.
Wanneer stuur je op gedrag?:
Verantwoordelijkheid:
Wanneer het jouw verantwoordelijkheid is om te zorgen voor de veiligheid in de
desbetreffende situatie. Bv. als werkgever ben jij er verantwoordelijk voor dat je
werknemers veilig hun werk kunnen doen. Wanneer er veel ongevallen op de werkvloer
zijn met jouw machines, ben je als werkgever hier eindverantwoordelijk voor. Het is dus
JOUW probleem en dus wil je hier iets aan doen. Of bijvoorbeeld bij een bank ben je er
verantwoordelijk voor dat je klanten veilig kunnen bankieren. Jij moet dan dus onder
andere zorgen voor veilige pinpassen.
Belang:
Het kan ook zo zijn dat jij een groot belang hebt als alles veilig verloopt. Dan kan
het zelfs zo zijn dat jij de verantwoordelijkheid niet draagt, maar je hebt last van het
ongewenste gedrag.
Voorbeeld waarin je ook verantwoordelijkheid draagt en belang hebt: wanneer er veel
passen geskimd worden, moet je als bank de kosten compenseren. Bovendien verliezen
klanten het vertrouwen in de bank en stappen ze wellicht over naar een andere bank.
Banken hebben dus de verantwoordelijkheid (zie hierboven) maar ook belang bij veilig
gedrag (minder verlies in vertrouwen en minder kosten om te compenseren).
Arbeidshygiënische strategie:
Gedrag is lang niet altijd makkelijk te beïnvloeden en eigenlijk ook last resort. Als je
technisch het probleem kunt uitbannen (op een betaalbare manier / bronbestrijding), dan
heeft dat de voorkeur boven leunen op gedragsverandering om het probleem op te
, lossen. Dus liever een automatische stop op een machine, dan instructies over hoe je
voorzichtig die machine bedient.
Wie heeft er met zijn/haar gedrag invloed op het risico?
Medewerkers
Klant / bezoekers
Op wiens gedrag heb je als verantwoordelijke invloed?
Medewerkers; hiervan kan je gedrag eisen
Klanten / bezoekers; hiervoor moet je de personen verleiden om een bepaald gedrag te
triggeren
Les 2
Gedrag kan voortkomen uit (probleemruimte):
Capaciteiten: kennis, opleiding om het gedrag te vertonen
Bewustzijn
- Is iedereen zich bewust van de risico’s / dreigingen?
- Is men er ook van bewust dat hun eigen gedrag invloed heeft op de situatie?
- Hoeveel aandacht wordt daar in de organisatie aan gegeven?
Weten / kennis
- Is voor mensen helder wat ze moeten doen? Hoe ze worden geacht te handelen?
Weten ze wat het gewenste gedrag is?
Begrijpen
- Snappen mensen hoe hun gedrag leidt tot een veiligere situatie?
Capaciteiten / vaardigheden
- Beschikken de mensen over de juiste eigenschappen en vaardigheden om het
gewenste gedrag te vertonen?
Motivatie: intrinsieke en extrinsieke motivatie om dit gedrag te vertonen
Willen
- Zijn mensen gemotiveerd zich aan de regels te houden? Waarom wel / niet?
- Wat is de norm?
- Hoe denkt men over het gewenste gedrag?
- Is een organisatie bereid om het doelgedrag te stimuleren?
Gelegenheid: tijd, geld, middelen om het gedrag te vertonen
- Krijgt men de middelen die zij nodig hebben om het gedrag uit te voeren? Denk aan
tijd, spullen, bevoegdheden, informatie.
- Is een organisatie bereid om het doelgedrag te faciliteren?
Les 1
Gedrag: een beweging in een levend organisme met een oorzaak en een functie.
Omgeving waarneming persoon reactie omgeving etc.
Je ziet een prikkel in de omgeving, je verwerkt dit en er ontstaat een respons. Echter
verwerkt iedereen de prikkel op een andere manier, waardoor er elke keer een ander
respons kan ontstaan (denk aan ervaringen in het verleden, kennis, persoonlijkheid).
Mensen zijn daarnaast in grote lijnen vaak wel hetzelfde, waardoor gemeenschappelijke
patronen ontstaan, zodat men gedrag uiteindelijk beter kan begrijpen.
Dingen die invloed hebben op omgeving, van dichtbij naar veraf:
1. Gezin, vrienden
2. School, werk, verenigingen
3. Maatschappij, cultuur, politiek
4. Wereldpolitiek, internationale media etc.
Wanneer stuur je op gedrag?:
Verantwoordelijkheid:
Wanneer het jouw verantwoordelijkheid is om te zorgen voor de veiligheid in de
desbetreffende situatie. Bv. als werkgever ben jij er verantwoordelijk voor dat je
werknemers veilig hun werk kunnen doen. Wanneer er veel ongevallen op de werkvloer
zijn met jouw machines, ben je als werkgever hier eindverantwoordelijk voor. Het is dus
JOUW probleem en dus wil je hier iets aan doen. Of bijvoorbeeld bij een bank ben je er
verantwoordelijk voor dat je klanten veilig kunnen bankieren. Jij moet dan dus onder
andere zorgen voor veilige pinpassen.
Belang:
Het kan ook zo zijn dat jij een groot belang hebt als alles veilig verloopt. Dan kan
het zelfs zo zijn dat jij de verantwoordelijkheid niet draagt, maar je hebt last van het
ongewenste gedrag.
Voorbeeld waarin je ook verantwoordelijkheid draagt en belang hebt: wanneer er veel
passen geskimd worden, moet je als bank de kosten compenseren. Bovendien verliezen
klanten het vertrouwen in de bank en stappen ze wellicht over naar een andere bank.
Banken hebben dus de verantwoordelijkheid (zie hierboven) maar ook belang bij veilig
gedrag (minder verlies in vertrouwen en minder kosten om te compenseren).
Arbeidshygiënische strategie:
Gedrag is lang niet altijd makkelijk te beïnvloeden en eigenlijk ook last resort. Als je
technisch het probleem kunt uitbannen (op een betaalbare manier / bronbestrijding), dan
heeft dat de voorkeur boven leunen op gedragsverandering om het probleem op te
, lossen. Dus liever een automatische stop op een machine, dan instructies over hoe je
voorzichtig die machine bedient.
Wie heeft er met zijn/haar gedrag invloed op het risico?
Medewerkers
Klant / bezoekers
Op wiens gedrag heb je als verantwoordelijke invloed?
Medewerkers; hiervan kan je gedrag eisen
Klanten / bezoekers; hiervoor moet je de personen verleiden om een bepaald gedrag te
triggeren
Les 2
Gedrag kan voortkomen uit (probleemruimte):
Capaciteiten: kennis, opleiding om het gedrag te vertonen
Bewustzijn
- Is iedereen zich bewust van de risico’s / dreigingen?
- Is men er ook van bewust dat hun eigen gedrag invloed heeft op de situatie?
- Hoeveel aandacht wordt daar in de organisatie aan gegeven?
Weten / kennis
- Is voor mensen helder wat ze moeten doen? Hoe ze worden geacht te handelen?
Weten ze wat het gewenste gedrag is?
Begrijpen
- Snappen mensen hoe hun gedrag leidt tot een veiligere situatie?
Capaciteiten / vaardigheden
- Beschikken de mensen over de juiste eigenschappen en vaardigheden om het
gewenste gedrag te vertonen?
Motivatie: intrinsieke en extrinsieke motivatie om dit gedrag te vertonen
Willen
- Zijn mensen gemotiveerd zich aan de regels te houden? Waarom wel / niet?
- Wat is de norm?
- Hoe denkt men over het gewenste gedrag?
- Is een organisatie bereid om het doelgedrag te stimuleren?
Gelegenheid: tijd, geld, middelen om het gedrag te vertonen
- Krijgt men de middelen die zij nodig hebben om het gedrag uit te voeren? Denk aan
tijd, spullen, bevoegdheden, informatie.
- Is een organisatie bereid om het doelgedrag te faciliteren?
