Zahna Vanhorenbeke 2022-2023
Nederlands 2.1
Hoofdstuk 4: meervoudige, functionele
geletterdheid: lezen
1. Start lezen en leesdidactiek
basisprincipes krachtig taalonderwijs:
- stimuleert een positieve talige grondhouding
- is contextrijk
- is functioneel
- is (inter)actief
- geeft ondersteuning
- heeft aandacht voor impliciet en expliciet leren
- biedt kansen tot reflectie
profiel van een sterke lezer:
graag lezen
leesmotivatie
goed lezen betrokken
leesvaardigh lezen
eid leesgedrag
samenhang lezen en succes:
schoolsuc
ces,
socio-
emotionel
e
vaardighe
den
sterke
taal-
vaardighe
id positieve
leesmotivati
e,
leesvaardig
heid en
leesgedrag
1
,Zahna Vanhorenbeke 2022-2023
belang van geletterdheid:
geletterd zijn is nodig om:
- nieuwe dingen te leren thuis, op het werk, op school of in een groep
- je kinderen te ondersteunen op school en in hun hobby’s
- een diploma te halen en een job te vinden
- goede keuzes te maken en zelfstandig te zijn
- mee te kunnen met de digitale en technologische evolutie
Onvoldoende geletterd zijn heeft een negatieve invloed op je
zelfvertrouwen, je vertrouwen in anderen en de ondersteuning die je kan
geven aan je kind(eren).
Geletterd zijn omvat de competentie om informatie te verwerven, te
verwerken en gericht te gebruiken. Concreet wil dat zeggen met taal,
cijfers en grafische gegevens kunnen omgaan en gebruik kunnen maken
van ICT en multimedia.
voor het lezen:
- Wat weet je over lezen?
- Wat verwacht je te leren over lezen?
- Welke drempels i.v.m. lezen dien je zelf te overwinnen?
tips over geletterdheid:
- Geletterdheid schuilt in kleine dingen. Je hoeft geen taalleraar te zijn
om geletterdheid te integreren in je les.
- Maak het onderwerp bespreekbaar. Niemand komt er graag voor uit
dat hij moeite heeft met taal, cijfers of computer.
- Je les aantrekkelijk en toegankelijk maken hoeft niet spectaculair te
zijn. Hulpmiddelen als een beeld, een schema of video of
audiofragment ondersteunen je leerlingen om informatie te
structureren.
- Geef opdrachten die nauw aansluiten bij de vakpraktijk of de
leefwereld van je leerlingen. op die manier lezen, schrijven en leren
je leerlingen actiever.
- Durf te kiezen voor groepswerk. Wanneer leerlingen samen werken,
zijn ze vaak gemotiveerder. Help je leerlingen met een goede
werkvorm, taakverdeling en timing.
- Ook tijdens praktijkvakken kan je werken aan geletterdheid.
- Ook ouders spelen een belangrijke rol.
- Organiseer een infomoment voor het schoolteam.
- Maak je lessen meer geletterd, samen met je collega’s en directie.
Bespreek hoe je kan samenwerken en hoe je een
geletterdheidsbeleid kunt uitbouwen in de school.
meervoudige geletterdheid: taal in samenhang, communicatieschema en
denkrelaties
2
, Zahna Vanhorenbeke 2022-2023
functionele meervoudige geletterdheid
- leesmotivatie en -doel bepaalt manier van lezen
- de vier v’s: voorkennis gebruiken, voorspellen, visualiseren, vragen
bedenken
- strategisch lezen i.f.v. motivatie en doel
- zichzelf monitoren (op basis van…)
- (zelf)reflectie (groei in leesvaardigheid)
vereenvoudigd leesproces
aanvankelij technische
k lezen: lezen: vloeiend begrijpend
klanken decoderen en lezen lezen
herkennen vlot lezen
sterkleesonderwijs: leesdidactiek
- motiverende, betekenisvolle opdrachten
- functioneel inzetten op lezen
- rijke teksten
- transfer van lezen naar andere hoeken, lessen, vakken,
(schrijf)opdrachten
- expliciete instructie (mondeling) en interactie
- inzoomen op wat, hoe en wanneer (metacognitie)
- leerlijn van kleuter naar lager naar secundair
sterkleesonderwijs: leesbevordering
- lezen promoten: boekpromotie
- actieve verwerking: boek- en tekstverwerking
- klassikale en individuele leesgesprekken
- autonome leesmotivatie bevorderen: inspraak bij leesdoel,
tekstkeuze, verwerking, samenwerking
- aandacht voor leesmotivatie en leesgedrag
- digitaal en multimediaal lezen
sterk leesonderwijs: leesomgeving
- lezen zichtbaar maken op klas- en schoolniveau
- aantrekkelijke, uitnodigende leesplekken
- rijk en gevarieerd leesaanbod van fictie en non-fictie
- leesniveau en interesses leerlingen
- tijd maken voor lezen en leesroutines
3
Nederlands 2.1
Hoofdstuk 4: meervoudige, functionele
geletterdheid: lezen
1. Start lezen en leesdidactiek
basisprincipes krachtig taalonderwijs:
- stimuleert een positieve talige grondhouding
- is contextrijk
- is functioneel
- is (inter)actief
- geeft ondersteuning
- heeft aandacht voor impliciet en expliciet leren
- biedt kansen tot reflectie
profiel van een sterke lezer:
graag lezen
leesmotivatie
goed lezen betrokken
leesvaardigh lezen
eid leesgedrag
samenhang lezen en succes:
schoolsuc
ces,
socio-
emotionel
e
vaardighe
den
sterke
taal-
vaardighe
id positieve
leesmotivati
e,
leesvaardig
heid en
leesgedrag
1
,Zahna Vanhorenbeke 2022-2023
belang van geletterdheid:
geletterd zijn is nodig om:
- nieuwe dingen te leren thuis, op het werk, op school of in een groep
- je kinderen te ondersteunen op school en in hun hobby’s
- een diploma te halen en een job te vinden
- goede keuzes te maken en zelfstandig te zijn
- mee te kunnen met de digitale en technologische evolutie
Onvoldoende geletterd zijn heeft een negatieve invloed op je
zelfvertrouwen, je vertrouwen in anderen en de ondersteuning die je kan
geven aan je kind(eren).
Geletterd zijn omvat de competentie om informatie te verwerven, te
verwerken en gericht te gebruiken. Concreet wil dat zeggen met taal,
cijfers en grafische gegevens kunnen omgaan en gebruik kunnen maken
van ICT en multimedia.
voor het lezen:
- Wat weet je over lezen?
- Wat verwacht je te leren over lezen?
- Welke drempels i.v.m. lezen dien je zelf te overwinnen?
tips over geletterdheid:
- Geletterdheid schuilt in kleine dingen. Je hoeft geen taalleraar te zijn
om geletterdheid te integreren in je les.
- Maak het onderwerp bespreekbaar. Niemand komt er graag voor uit
dat hij moeite heeft met taal, cijfers of computer.
- Je les aantrekkelijk en toegankelijk maken hoeft niet spectaculair te
zijn. Hulpmiddelen als een beeld, een schema of video of
audiofragment ondersteunen je leerlingen om informatie te
structureren.
- Geef opdrachten die nauw aansluiten bij de vakpraktijk of de
leefwereld van je leerlingen. op die manier lezen, schrijven en leren
je leerlingen actiever.
- Durf te kiezen voor groepswerk. Wanneer leerlingen samen werken,
zijn ze vaak gemotiveerder. Help je leerlingen met een goede
werkvorm, taakverdeling en timing.
- Ook tijdens praktijkvakken kan je werken aan geletterdheid.
- Ook ouders spelen een belangrijke rol.
- Organiseer een infomoment voor het schoolteam.
- Maak je lessen meer geletterd, samen met je collega’s en directie.
Bespreek hoe je kan samenwerken en hoe je een
geletterdheidsbeleid kunt uitbouwen in de school.
meervoudige geletterdheid: taal in samenhang, communicatieschema en
denkrelaties
2
, Zahna Vanhorenbeke 2022-2023
functionele meervoudige geletterdheid
- leesmotivatie en -doel bepaalt manier van lezen
- de vier v’s: voorkennis gebruiken, voorspellen, visualiseren, vragen
bedenken
- strategisch lezen i.f.v. motivatie en doel
- zichzelf monitoren (op basis van…)
- (zelf)reflectie (groei in leesvaardigheid)
vereenvoudigd leesproces
aanvankelij technische
k lezen: lezen: vloeiend begrijpend
klanken decoderen en lezen lezen
herkennen vlot lezen
sterkleesonderwijs: leesdidactiek
- motiverende, betekenisvolle opdrachten
- functioneel inzetten op lezen
- rijke teksten
- transfer van lezen naar andere hoeken, lessen, vakken,
(schrijf)opdrachten
- expliciete instructie (mondeling) en interactie
- inzoomen op wat, hoe en wanneer (metacognitie)
- leerlijn van kleuter naar lager naar secundair
sterkleesonderwijs: leesbevordering
- lezen promoten: boekpromotie
- actieve verwerking: boek- en tekstverwerking
- klassikale en individuele leesgesprekken
- autonome leesmotivatie bevorderen: inspraak bij leesdoel,
tekstkeuze, verwerking, samenwerking
- aandacht voor leesmotivatie en leesgedrag
- digitaal en multimediaal lezen
sterk leesonderwijs: leesomgeving
- lezen zichtbaar maken op klas- en schoolniveau
- aantrekkelijke, uitnodigende leesplekken
- rijk en gevarieerd leesaanbod van fictie en non-fictie
- leesniveau en interesses leerlingen
- tijd maken voor lezen en leesroutines
3
