Samenvatting Anatomie - semester 1

Samenvatting
Nomenclatuur
Iedereen heeft 206 beenderen

- Anatomie = studie van de levende mens
- Systematische anatomie beschrijft het lichaam volgens stelsels/weefsels
- Topografische anatomie verdeelt het lichaam in regio’s, wat ruimtelijke ordening en
onderlinge relatie verduidelijkt



- Anatomische houding: (examenvraag)
o Persoon staat rechtop
o Houdt het hoofd rechtop, aangezicht naar voor
o Armen gestrekt naast het lichaam
o Handpalmen naar voor
o Voeten iets gespreid, naar voor.

- 3 vlakken – Vlak en as ALTIJD loodrecht op elkaar
o Transversaal vlak  longitudinale as – rotaties en torsies
o Frontaal vlak  Sagittale as – abductie en adductie
 Radslag, jumping jacks,…
o Sagittaal vlak  frontale as – Flexie en extensie & retroversie/-flexie en anteversie/-
flexie
 Darts

- Oriëntatietermen  zie ‘woordenboek’

,Osteologie
Osteologie = de leer van de botten/beenderen

 Gewrichten houden botten aan elkaar

- Functie van de beenderen
o 206 botstukken:
 Bovenste lidmaat = 2*32 beenderen
 Onderste lidmaat = 2*31 beenderen
 Truncus = 80 beenderen (sem. 2)

o Beenderen:
 Harde gelachtig-glanzende (weefsel), elastische en levendige organen.
 Rijk bevloeid, gemineraliseerd en voortdurend in ombouw door inwerkende
krachten.
 Jong: Botten hebben hogere densiteit = sterkere botten  kunnen
meer aan.
 Oud: Te weinig calcium & vitamine D  lagere densiteit = zwakkere
botten  kunnen minder aan.

 Osteoporose: Zorgt dat de botten sneller breken bij het vallen…


 Korte beenderen = substantia spongiosa  F: steun (vooral in handen)
 Lange beenderen = substantia compacta  F: Beweging mogelijk maken
(benen, armen,…)
 Holle schacht, daarom pijpbeenderen genoemd
 Platte beenderen  F: Bescherming (Ribben, schedel,…)
 Onregelmatige beenderen  komen maar 1x voor (pelvis,…)
 Sesambeenderen = losliggende botstukjes  Hefboom vergroten (patella,…)
 Hoe groter de hefboom, hoe minder kracht nodig is.

o Fysiologische functie:
 Stapelplaats voor calcium en fosfor
 Vormen bloedcellen  beenmerg: aanmaak vd rode bloedcellen

o Mechanische functie:
 Steun aan zachte weefsels bieden  lichaam houdt vorm tov zwaartekracht
 Bescherming van organen (ribbenrooster,…)
 Aanhechting aan gestreepte spieren  hefboomwerking en mobiliteit
mogelijk maken
 Bolletjes en puntjes op bot zijn aanhechtingspunten van pezen,
spieren,…

,- Bouw van de lange beenderen
o Diafyse = beenschacht
 Substantia compacta = middelste deel
o Epifyse
 Substantia spongiosa = kop/uiteinde
o Metafyse
 Cellulair kraakbeen = groeikraakbeen
 Lengtegroei
 Overgang epi- en diafyse

o Hyalijn kraakbeen = gewrichtskraakbeen
 Zorgt voor beweging op aanrakingspunt
tussen 2 botten

o Periostium = beenvlies (rond het bot)
 Rij bevloeid en bezenuwd
 Aanhechting/versmelten pezen en ligamenten
o Calvium medullare = beenmergholte (binnenkant)
 Beenmerg zorgt voor aanmaak (rode) bloedcellen

- Beenmechanica
o Been is een mechanische structuur die voortdurend gemodelleerd en
geremodelleerd wordt afhankelijk van de mechanische behoefte.
 Osteoblasten
 Zorgen voor botopbouw van periost en bloedbaan
 Osteoclasten
 Botafbraak vanuit centrale holte  osteoporose versnelt dit proces
o Substantia compacta weerstaat een grote buigweerstand
o Substantia spongiosa bestaat uit een netwerk dunne krachtopvangende
beentrabekels

o De wet van Wolff:
 Ons lichaam past zich aan aan de belasting dat we het opleggen.
 Astronauten vaak zwakkere botten  geen zwaartekracht in de
ruimte
 Sporters: Wielrenners in de jaren ’60-’70  fietsen heeft geen
impact botten

- Verschil pees, spier en ligament
o Spier
 Kunnen we zelf bewegen/stimuleren
 Elementen die we kunnen verkorten en verlengen
 Gestreepte spieren kunnen we aanspreken, gladde spieren niet
o Pees
 Uitloper van de spier waarmee de spier vastgemaakt is aan het bot
 Dwars door de spier

, o Ligament
 Passieve structuur die 2 of meer botstukken samen houdt
 Verkorten en verlengen op een passieve manier
o Autogordel principe


Arthrologie
Arthrologie = Leer van de gewrichten

- Functie van de beenverbindingen
o Ze verbinden afzonderlijke botten zodat er een aaneenhangend geheel ontstaat
o Ze laten beweging toe tussen de verbonden beenstukken
o Ze kunnen stevige architectonische gehelen vormen uit afzonderlijk beenstukken
(voetgewelf)
o Ze zorgen voor de overdracht van krachten van het ene bot naar het andere

- Het synoviale gewricht
o Synoviale verbinding vormt een gewricht
 Articulatio
o Tussen botuiteinden een gewrichtsholte
 Cavum synovialis

o Gekenmerkt dooraanwezigheid gewrichtsvlakken, omgeven door een kapsel dat de
gewrichtsholte omringt
o Aangevuld met oa. ligamentjes, schijven, lippen of beursjes

, o Gewrichtsvlakken bedekt met hyalijn kraakbeen (wat hard en glad is)
 Facies articularis
o Het gewrichtskapsel omsluit de holte
 Capsula articularis

o Membrana fibrosa
 Buitenste laag die uitloopt in periost (dik, stevig en weinig elastisch)
o Membrana synovialis
 Binnenste meer elastische laag, bevat zenuwen en bloedvaten

o Cavum articularis bevat helder en slijmerig vocht
 Gewrichtsspleet
 Vocht = gewrichtssmeer
 Synovium

o Kogel-/Bolgewricht – 3-assig
 Heup en schouder
o Scharniergewricht – 1-assig
 Kniegewricht
o Rol-/rad gewricht- 1-assig
 Articulario radio-ulnaris proximalis
o Zadelgewricht – 2-assig
 Duim (articulario carpo metacarpea)
o Elipsoïdegewricht 2-assig
 Articulario radiocarpea



Myologie
- Opbouw dwarsgestreepte spier
o Skeletspier = willekeurige dwarsgestreepte spier
 Bestaat uit spiercellen (vezels), lagen bindweefsels (fascia) en veel zenuwen
en bloedvaatjes
 Spierweefsel  gestreepte structuur
o Gehele spier omgeven door bindweefsel vlies
 Epimysium
o Daarin bevinden zich spierbundels (fasciculi)
 Omgeven met perimysium
o Bundels bestaan uit spiervezels
 Omgeven met endomysium

o Spiervezels bevatten contractiele elementen
 Myofibrillen
 Onderverdeeld in sarcomeren ( kleinste eenheid die we kunnen
aanspreken/kleinste krachtgenererende eenheid vd spier)
o geeft dwarse streping weer