Samenvatting Vragen Zelfstudie Politiek en Geschiedenis 1

Politiek en Geschiedenis I
LES I

Hoofdstuk 1: Een introductie van de Late Middeleeuwen, De Moderne Tijden, de overgangsperiode
van het Ancien Regime naar de Hedendaagse Tijd

1. De Late Middeleeuwen: (1250-1450)
a) De standenmaatschappij.
-> Standen slaat op groepen
Een maatschappij waarbij men belang hechte aan verschillende groepen in de
maatschappij/ nu vooral naar individu
Samenleving was ingedeeld in groepen/standen, sommige hadden meer vooroordelen
of rechten dan andere groepen.
Grote massa was rechtloos, er was heel veel rechtongelijkheid.
b) De organische visie op de maatschappij, de koppeling aan het katholieke
lotsdenken en het verband met het solidarisme binnen het
fascisme/nationaalsocialisme: zie handboek federaal land, blz. 99.
-> de visie van de toenmalige elite
-> de maatschappij werd vergeleken met een lichaam
Gericht op de sociale organisatie van de samenleving.
Een lichaam heeft organen, kan normaal functioneren als alle organen op hun plaats
blijven en het lichaam is gezond als de organen behoorlijk functioneren.
-> de samenleving = lichaam, de organen = de standen
Organische visie: elke groep in de maatschappij moet de plaats behouden die het
heeft en iedereen functioneert zoals het de groep is opgedragen
Als elke groep zich aan zijn taak houdt, zal het gezond blijven.
Sociale mobiliteit was in zo’n samenleving niet mogelijk, geboren bij de armen, dan
bleef je de rest van je leven bij de armen.
Europa was op dat moment heel katholiek, veel gezag door de kerk van Rome tijdens
Ancien Regime.
Alle mensen die behoren tot de clerus, behoorden ook tot een bevoorrechte stad, die
bepalden samen met de massa het katholiek lotsdenken.
De grote massa aanvaarde het Katholiek Lotsdenken.
De rijkere groepen die aan de macht stonden, was de wil van God dus de armen
moesrten dit maar aanvaarden.

, Geocentrisch wereldbeeld -> de aarde was onbewegelijk en onveranderlijk, de
hemellichamen bewogen was
 Positie op aarde is dan ook onveranderd
Christus vindt wel dat iedereen solidair zou moeten zijn, hoe kon de rijken dan
katholiek handelen?
 Liefdadigheid, ze gingen geld doneren aan katholieke instellingen, de rijken
storten dus geld en dat was hun liefdadigheid
De kloof tussen rijk en arm bestaande houden is ook nu nog van toepassing, niet meer
in verband met het katholiek lotsdenken.
De vorm van liefdadigheid bestaat nog steeds in andere vormen -> mentaliteit bestaat
nog steeds
c) De drie leidende standen: de adel, de clerus en de stedelijke burgerij.
De adel:
Een sterk bevoorrechte groep in de maatschappij
Voordelen -> minder belastingen betalen voor bepaalde handelingen of grond die ze
bezitten
Via het geboorterecht of erfrecht behoor je tot de adel
De mensen die deel uitnamen van de koningshuizen behoorden bv tot de adel.
De landadel waren de kasteelheren, die waren ook heel vaak van adelijke afkomst
De arme boeren kregen beschermen binnen het domein van de kasteelheren
(lijkheren), ze namen daar een klein deel grond in, ze kunnen het dus bewerken en
grondstoffen planten
De zwaardadel, de ridders van de Late Middeleeuwen, gingen vaak ten strijd in functie
van de koning.
Hofadel, adelijken die in dienst stonden van de koning, maakten deel uit van de
koninklijke entourage, werken in de omgeving van de koninklijke familie
Vanaf de 15de eeuw was er een belangrijke verandering -> de koning kon iemand
adelijk titel toebehoren, bv iemand die tot de rijkelijke burgerij behoort kan van de
koning zo’n titel krijgen
De clerus:
Een verzamelnaam voor alle clerucie, alle geestelijken dus
Het nam een bijzondere positie in binnen de samenleving; het had een enorm groot
prestige aan de functie geestelijke
De clerus bestond uit zeer veel verschillende geestelijken (priesters, bisschopen,
broeder- en zusterorders)