Hoorcollege 1 – Foundations
Kernvragen van het vak
Wat maakt sommige kennis wetenschappelijk, en andere niet?
Hoe kunnen we een onderscheid maken tussen wetenschap en niet-wetenschap?
Wat maakt dat uit voor beleid?
Wat is wetenschapsfilosofie?
Drie focuspunten:
1. Ontologie (ontos = zijn):
Bestudeert waar de sociale realiteit van is gemaakt.
Hoe verhouden wij ons als mensen tot die wereld?
Metafysica
2. Epistemologie (episteme = ware kennis):
Bestudeert wat echte betrouwbare wetenschappelijke kennis vormt.
Wat is kennis, wat is weten?
3. Methodologie (methodos = weg, pad, spoor):
Bestudeert de methoden en procedures die te gebruiken zijn voor het
verkrijgen van epistemische kennis.
Wat zijn adequate manieren om kennis op te doen?
Thema’s van het vak
Focus op epistemologie van de sociale wetenschappen. Wat telt als kennis van de sociale
wereld?
Afbakeningsprobleem (separation, demarcation, delimination).
Waar komt het afbakeningsprobleem vandaan?
De wetenschappelijke revolutie (16e – 17e eeuw).
De Verlichting (17e – 18e eeuw).
De wetenschappelijke revolutie
Pre-17e eeuw: Op Aristoteles gebaseerd empirisme.
o Zeer centrale rol voor deductieve logica.
o Nauwe banden met theologie.
e
17 eeuw:
o Nieuw rationalisme.
Decartes.
o Nieuw empirisme:
Francis Bacon (1561 – 1626).
Probeert criteria te geven voor het verschil tussen wetenschap en non-
wetenschap.
Inductie.
Decartes – de essentie
Wetenschap moet gebaseerd zijn op onweerlegbare waarheden.
Alles waaraan je kunt twijfelen, is niet waar genoeg.
, Mijn zintuigen bedriegen me soms! En mijn gedachten bedriegen me soms ook!
Het enige dat ik zeker weet, is dat ik dit denk, en dat ik twijfel. Je weet nooit iets zeker, je
weet slechts dingen met verschillende niveaus van twijfel.
Wiskundige wetmatigheden, het bestaan van god.
Francis Bacon – de essentie
Een kritiek (foutieve manieren van redeneren):
o Idols of the tribe.
o Idols of the cave.
Bepaalde sociale achtergrond – individuele fouten.
o Idols of the market.
Fouten door woorden/ woordgebruik – Metaforen.
o Idols of the theatre.
Koppigheid tegenover filosofische figuren.
Een bijdrage:
o Nieuwe epistemologie.
o Basis in observatie en inductie.
Wat is waarheid?
Decartes en Bacon Waarheidsbegrip.
Waarheid = Dat wat wetenschap onderscheidt van niet-wetenschap = De essentie van het
afbakeningscriterium.
Vier voornaamste ideeën:
1. Het overeenkomstigheidscriterium.
2. Het coherentiecriterium.
3. Het pragmatistische waarheidsbegrip.
4. Het anti-waarheidsbegrip.
Waarheid als overeenkomstigheid
Iets is waar als het overeenkomstig is met de feiten. Het moet te herkennen zijn in de
realiteit.
Een waar idee is een afspiegeling van de realiteit.
Voorbeelden:
o Dagelijkse realiteit
o Berkely
o Hume
o Positivisten
Het coherentiecriterium
Iets is waar als het past binnen een systeem van dingen die we al als waar aannemen.
Dat systeem moet coherent blijven.
Voorbeelden:
o Interpretivisme
o Paradigma’s
, Het pragmatistische waarheidsbegrip
Een idee is waar voor zover het een positieve praktische impact op het leven heeft
(persoonlijk en sociaal).
“Het is waar omdat het werkt”. Wetenschap als gereedschap.
Voorbeelden:
o De wetenschappelijke praktijk.
o De beleidspraktijk (soms).
o Pragmatistische epistemologie.
Het anti-waarheidsidee
Wat waarheid is, hangt af van wie je het vraagt.
Waarheid is een geloofskwestie, de dominante definitie zegt vooral iets over de
machtsbalans.
Voorbeelden:
o Empirisch relativisme.
o Methodologisch anarchisme.
o De beleidspraktijk?
Thema’s voor de komende weken
We bestuderen:
Verschillende oplossingen.
o (Positivisme, rationalisme).
Kritieken van het probleem.
o (Postmodernisme, pragmatisme).
Waarom is dat van belang?
Bestuurskunde is een academische opleiding.
o Methodevakken.
o Kritisch beoordelen van wetenschappelijke kennis.
Filosofie vraagt om een specifieke (waardevolle) manier van redeneren.
o Het argument staat centraal.
o Bevragen van aannamen.
o Verschillende invalshoeken.
In je latere werk krijg je constant met kennis te maken.
Kernvragen van het vak
Wat maakt sommige kennis wetenschappelijk, en andere niet?
Hoe kunnen we een onderscheid maken tussen wetenschap en niet-wetenschap?
Wat maakt dat uit voor beleid?
Wat is wetenschapsfilosofie?
Drie focuspunten:
1. Ontologie (ontos = zijn):
Bestudeert waar de sociale realiteit van is gemaakt.
Hoe verhouden wij ons als mensen tot die wereld?
Metafysica
2. Epistemologie (episteme = ware kennis):
Bestudeert wat echte betrouwbare wetenschappelijke kennis vormt.
Wat is kennis, wat is weten?
3. Methodologie (methodos = weg, pad, spoor):
Bestudeert de methoden en procedures die te gebruiken zijn voor het
verkrijgen van epistemische kennis.
Wat zijn adequate manieren om kennis op te doen?
Thema’s van het vak
Focus op epistemologie van de sociale wetenschappen. Wat telt als kennis van de sociale
wereld?
Afbakeningsprobleem (separation, demarcation, delimination).
Waar komt het afbakeningsprobleem vandaan?
De wetenschappelijke revolutie (16e – 17e eeuw).
De Verlichting (17e – 18e eeuw).
De wetenschappelijke revolutie
Pre-17e eeuw: Op Aristoteles gebaseerd empirisme.
o Zeer centrale rol voor deductieve logica.
o Nauwe banden met theologie.
e
17 eeuw:
o Nieuw rationalisme.
Decartes.
o Nieuw empirisme:
Francis Bacon (1561 – 1626).
Probeert criteria te geven voor het verschil tussen wetenschap en non-
wetenschap.
Inductie.
Decartes – de essentie
Wetenschap moet gebaseerd zijn op onweerlegbare waarheden.
Alles waaraan je kunt twijfelen, is niet waar genoeg.
, Mijn zintuigen bedriegen me soms! En mijn gedachten bedriegen me soms ook!
Het enige dat ik zeker weet, is dat ik dit denk, en dat ik twijfel. Je weet nooit iets zeker, je
weet slechts dingen met verschillende niveaus van twijfel.
Wiskundige wetmatigheden, het bestaan van god.
Francis Bacon – de essentie
Een kritiek (foutieve manieren van redeneren):
o Idols of the tribe.
o Idols of the cave.
Bepaalde sociale achtergrond – individuele fouten.
o Idols of the market.
Fouten door woorden/ woordgebruik – Metaforen.
o Idols of the theatre.
Koppigheid tegenover filosofische figuren.
Een bijdrage:
o Nieuwe epistemologie.
o Basis in observatie en inductie.
Wat is waarheid?
Decartes en Bacon Waarheidsbegrip.
Waarheid = Dat wat wetenschap onderscheidt van niet-wetenschap = De essentie van het
afbakeningscriterium.
Vier voornaamste ideeën:
1. Het overeenkomstigheidscriterium.
2. Het coherentiecriterium.
3. Het pragmatistische waarheidsbegrip.
4. Het anti-waarheidsbegrip.
Waarheid als overeenkomstigheid
Iets is waar als het overeenkomstig is met de feiten. Het moet te herkennen zijn in de
realiteit.
Een waar idee is een afspiegeling van de realiteit.
Voorbeelden:
o Dagelijkse realiteit
o Berkely
o Hume
o Positivisten
Het coherentiecriterium
Iets is waar als het past binnen een systeem van dingen die we al als waar aannemen.
Dat systeem moet coherent blijven.
Voorbeelden:
o Interpretivisme
o Paradigma’s
, Het pragmatistische waarheidsbegrip
Een idee is waar voor zover het een positieve praktische impact op het leven heeft
(persoonlijk en sociaal).
“Het is waar omdat het werkt”. Wetenschap als gereedschap.
Voorbeelden:
o De wetenschappelijke praktijk.
o De beleidspraktijk (soms).
o Pragmatistische epistemologie.
Het anti-waarheidsidee
Wat waarheid is, hangt af van wie je het vraagt.
Waarheid is een geloofskwestie, de dominante definitie zegt vooral iets over de
machtsbalans.
Voorbeelden:
o Empirisch relativisme.
o Methodologisch anarchisme.
o De beleidspraktijk?
Thema’s voor de komende weken
We bestuderen:
Verschillende oplossingen.
o (Positivisme, rationalisme).
Kritieken van het probleem.
o (Postmodernisme, pragmatisme).
Waarom is dat van belang?
Bestuurskunde is een academische opleiding.
o Methodevakken.
o Kritisch beoordelen van wetenschappelijke kennis.
Filosofie vraagt om een specifieke (waardevolle) manier van redeneren.
o Het argument staat centraal.
o Bevragen van aannamen.
o Verschillende invalshoeken.
In je latere werk krijg je constant met kennis te maken.
