MODULE 3: EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHETN VAN DE MENS (EUROPEES MENSENRECHTELIJK
PERSPECTIEF)
1
,MODULE 3: EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHETN VAN DE MENS (EUROPEES MENSENRECHTELIJK
PERSPECTIEF)
INHOUDSTAFEL
LESDOELEN................................................................................................................................................................3
DRIE VRAGEN CENTRAAL...........................................................................................................................................3
1. WAAROM EN HOE IS HET STRAF(PROCES)RECHT “GRONDWETTELIJK VERANKERD”? ............................................3
HISTORISCH PERPSECTIEF GW........................................................................................................................................3
FUNCTIES “GW”: DEMOCRATISCHE RECHTSTAAT................................................................................................................4
GW: MATERIËLE EN FORMELE “VERANKERING”..................................................................................................................5
TERMINOLOGIE?.........................................................................................................................................................5
GROND/MENSENRECHTEN.............................................................................................................................................6
CODIFICEREN VAN GROND/MENSENRECHTEN?....................................................................................................................7
BELANG MENSENRECHTEN.............................................................................................................................................8
GROND/MENSENRECHTEN-CODIFICATIES: VOORBEELDEN.......................................................................................................8
2. WAAROM EEN EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS EN HOE WERKT HET? .............................8
HET EVRM: EEN REGIONAAL MENSENRECHTENVERDRAG (RAAD VAN EUROPA).........................................................................8
NA WO2: VERENIGDE NATIES (UNITED NATIONS).............................................................................................................9
VOLKENBOND - LEAGUE OF NATIONS (LN)......................................................................................................................10
ONTSTAAN VERENIGDE NATIES.....................................................................................................................................10
RECHTSINSTRUMENTEN & TOEZICHT...............................................................................................................................11
ONTSTAAN RAAD VAN EUROPA (1949).........................................................................................................................11
RAAD VAN EUROPA - COUNCIL OF EUROPE.............................................................................................................................11
EUROPESE UNIE........................................................................................................................................................12
LID WORDEN VAN DE EU?...........................................................................................................................................12
BESLUITVORMING EU (BRON: BELGIAN DISABILITY FORUM)...............................................................................................13
RAAD VAN EUROPA: INHOUD EVRM.............................................................................................................................13
MENSENRECHTEN ZIJN NIET ABSOLUUT! (LEES ART. 15 EVRM)............................................................................................14
BIJKOMENDE BEPERKINGEN: 3 VOORWAARDEN................................................................................................................15
VOORBEELD: ART. 8 EVRM........................................................................................................................................15
EVENWICHT..............................................................................................................................................................15
EHRM......................................................................................................................................................................16
3. WAT IS DE IMPACT VAN DE CASE-LAW VAN HET EUROPEES HOF VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS OP HET
STRAF(PROCES)RECHT?............................................................................................................................................18
IMPACT MENSENRECHTEN OP.......................................................................................................................................18
OEFENING 1.............................................................................................................................................................19
STRAFBAARSTELLINGEN STRIJDIG MET EVRM?.................................................................................................................19
OEFENING 2.............................................................................................................................................................20
2
, MODULE 3: EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHETN VAN DE MENS (EUROPEES MENSENRECHTELIJK
PERSPECTIEF)
STRAFBAARSTELLINGEN STRIJDIG MET EVRM?.................................................................................................................21
“GOUVERNEMENT DES JUGES”/ “JUDICIAL ACTIVISM”...........................................................................................22
STRAFFEN STRIJDIG MET EVRM...............................................................................................................................22
De Europees grondwettelijke verankering van het
straf(proces)recht
Lesdoelen
• Je weet wat “grondwettelijke verankering van het strafrecht” betekent en waarom
grond/mensenrechten belangrijk zijn voor het strafrecht.
• Je weet hoe (het idee van) de grondwet historisch ontstaan is, wat de functies van de grondwet zijn
en waarom mensen/grondrechten gecodificeerd worden.
• Je kan enkele voorbeelden geven van “grondwetten”, ook op Europees en internationaal vlak.
• Je weet dat de grondwet materiële en formele aspecten heeft.
• Je kent de belangrijkste termen inzake mensen- en grondrechten en kent de belangrijkste
verschillen tussen de Bupo en de socio-economische rechten
• Je weet waarom en wanneer het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens in de schoot van
de Raad van Europa is ontstaan.
• Je kent de belangrijkste mensenrechten die het EVRM voorziet.
• Je weet dat de meeste mensenrechten niet absoluut zijn en waarom.
• Je weet aan welke voorwaarden moet worden voldaan om Europese mensenrechten te beperken.
• Je kent de werking van het toezichtsmechanisme op het EVRM: het individueel klachtrecht bij het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
• Je kan aan de hand van case-law van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens de impact van
mensenrechten op het straf(proces)recht uitleggen.
• Je kan het probleem van “gouvernement des juges” uitleggen aan de hand van een voorbeeld.
Drie vragen centraal
1. Waarom en hoe is het strafrecht “grondwettelijk verankerd”?
2. Waarom een Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en hoe werkt het?
3. Wat is de impact van de case-law van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens?
1. Waarom en hoe is het straf(proces)recht “grondwettelijk verankerd”?
Historisch perpsectief GW
3
PERSPECTIEF)
1
,MODULE 3: EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHETN VAN DE MENS (EUROPEES MENSENRECHTELIJK
PERSPECTIEF)
INHOUDSTAFEL
LESDOELEN................................................................................................................................................................3
DRIE VRAGEN CENTRAAL...........................................................................................................................................3
1. WAAROM EN HOE IS HET STRAF(PROCES)RECHT “GRONDWETTELIJK VERANKERD”? ............................................3
HISTORISCH PERPSECTIEF GW........................................................................................................................................3
FUNCTIES “GW”: DEMOCRATISCHE RECHTSTAAT................................................................................................................4
GW: MATERIËLE EN FORMELE “VERANKERING”..................................................................................................................5
TERMINOLOGIE?.........................................................................................................................................................5
GROND/MENSENRECHTEN.............................................................................................................................................6
CODIFICEREN VAN GROND/MENSENRECHTEN?....................................................................................................................7
BELANG MENSENRECHTEN.............................................................................................................................................8
GROND/MENSENRECHTEN-CODIFICATIES: VOORBEELDEN.......................................................................................................8
2. WAAROM EEN EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS EN HOE WERKT HET? .............................8
HET EVRM: EEN REGIONAAL MENSENRECHTENVERDRAG (RAAD VAN EUROPA).........................................................................8
NA WO2: VERENIGDE NATIES (UNITED NATIONS).............................................................................................................9
VOLKENBOND - LEAGUE OF NATIONS (LN)......................................................................................................................10
ONTSTAAN VERENIGDE NATIES.....................................................................................................................................10
RECHTSINSTRUMENTEN & TOEZICHT...............................................................................................................................11
ONTSTAAN RAAD VAN EUROPA (1949).........................................................................................................................11
RAAD VAN EUROPA - COUNCIL OF EUROPE.............................................................................................................................11
EUROPESE UNIE........................................................................................................................................................12
LID WORDEN VAN DE EU?...........................................................................................................................................12
BESLUITVORMING EU (BRON: BELGIAN DISABILITY FORUM)...............................................................................................13
RAAD VAN EUROPA: INHOUD EVRM.............................................................................................................................13
MENSENRECHTEN ZIJN NIET ABSOLUUT! (LEES ART. 15 EVRM)............................................................................................14
BIJKOMENDE BEPERKINGEN: 3 VOORWAARDEN................................................................................................................15
VOORBEELD: ART. 8 EVRM........................................................................................................................................15
EVENWICHT..............................................................................................................................................................15
EHRM......................................................................................................................................................................16
3. WAT IS DE IMPACT VAN DE CASE-LAW VAN HET EUROPEES HOF VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS OP HET
STRAF(PROCES)RECHT?............................................................................................................................................18
IMPACT MENSENRECHTEN OP.......................................................................................................................................18
OEFENING 1.............................................................................................................................................................19
STRAFBAARSTELLINGEN STRIJDIG MET EVRM?.................................................................................................................19
OEFENING 2.............................................................................................................................................................20
2
, MODULE 3: EUROPEES VERDRAG VOOR DE RECHETN VAN DE MENS (EUROPEES MENSENRECHTELIJK
PERSPECTIEF)
STRAFBAARSTELLINGEN STRIJDIG MET EVRM?.................................................................................................................21
“GOUVERNEMENT DES JUGES”/ “JUDICIAL ACTIVISM”...........................................................................................22
STRAFFEN STRIJDIG MET EVRM...............................................................................................................................22
De Europees grondwettelijke verankering van het
straf(proces)recht
Lesdoelen
• Je weet wat “grondwettelijke verankering van het strafrecht” betekent en waarom
grond/mensenrechten belangrijk zijn voor het strafrecht.
• Je weet hoe (het idee van) de grondwet historisch ontstaan is, wat de functies van de grondwet zijn
en waarom mensen/grondrechten gecodificeerd worden.
• Je kan enkele voorbeelden geven van “grondwetten”, ook op Europees en internationaal vlak.
• Je weet dat de grondwet materiële en formele aspecten heeft.
• Je kent de belangrijkste termen inzake mensen- en grondrechten en kent de belangrijkste
verschillen tussen de Bupo en de socio-economische rechten
• Je weet waarom en wanneer het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens in de schoot van
de Raad van Europa is ontstaan.
• Je kent de belangrijkste mensenrechten die het EVRM voorziet.
• Je weet dat de meeste mensenrechten niet absoluut zijn en waarom.
• Je weet aan welke voorwaarden moet worden voldaan om Europese mensenrechten te beperken.
• Je kent de werking van het toezichtsmechanisme op het EVRM: het individueel klachtrecht bij het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
• Je kan aan de hand van case-law van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens de impact van
mensenrechten op het straf(proces)recht uitleggen.
• Je kan het probleem van “gouvernement des juges” uitleggen aan de hand van een voorbeeld.
Drie vragen centraal
1. Waarom en hoe is het strafrecht “grondwettelijk verankerd”?
2. Waarom een Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en hoe werkt het?
3. Wat is de impact van de case-law van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens?
1. Waarom en hoe is het straf(proces)recht “grondwettelijk verankerd”?
Historisch perpsectief GW
3
