PRE- PER- EN POSTOPERATIEVE PERIODE
INLEIDING
Aantal operaties wereldwijd per jaar > 200 miljoen
In België: hoeveel vermijdbare doden per jaar (ziekenhuisbreed)? ongeveer 2000
hoge graad van fouten ondanks initiatieven om veiligheid van patiënten te waarborgen
vb. initiatief veiligheid patiënt: - merkteken op lidmaat dat geopereerd wordt
- meermaals identiteitscontrole
- Een operatie of trauma is een ingrijpende gebeurtenis voor een patiënt, daarom mag het geen routine
aanpak worden
Wanneer iets routine wordt, kan je sneller iets vergeten!
- Het is belangrijk om rekening te houden met betekenis voor de zorgvrager
Plaats je als verpleegkundige in de schoenen van de patiënt.
- Iedere ingreep heeft ook zijn specifieke problemen en vragen
- Totaliteitsbenadering: - Wie is de zorgvrager?
- Hoe ervaart zijn/haar lichaam het?
ALGEMENE BEGRIPSOMSCHRIJVING
Wat is heelkunde? = specialisme met betrekking tot het:
- Al dan niet operatief behandelen van verwondingen (vb. openbeenbreuk)
Verwondingen: verwonding die je oploopt accidenteel en ten
gevolge van een externe invloed
- De operatieve behandeling van weefsel- en orgaanaandoeningen (vb.
appendectomie)
Weefsel- en orgaanaandoeningen: niet het gevolg van een
verwonding door externe invloeden
Wat is een heelkundige afdeling? - Opname van zorgvrager: pre- en postoperatief in functie van heelkundig
ingrijpen
- Zorgvrager met trauma: herstellen trauma
,DOEL
Pre-operatieve periode: niet persé in het ziekenhuis, kan thuis ook al starten (vb. consultatie met anesthesist
voor medicatie stoppen/opstarten, nuchter beleid, preoperatief behandelen van de
huid zoals ontsmetten, …) preoperatieve periode wordt korter en korter: gevolg
is dat er meer en meer thuis moet gebeuren
Voorbereidingen en onderzoeken laten ondergaan, eigen aan de geplande operatie
- Bestaan richtlijnen voor (niet altijd bij iedereen hetzelfde) + ook gebonden aan het type
patiënt dat je bent
In conditie brengen zodat anesthesie en operatie optimaal kunnen verlopen
- Anesthesie wordt op voorhand al bepaald door de anesthesist in een vooronderzoek
Observatieperiode als de diagnose nog niet (met zekerheid) gekend is -
Hangt af van de patiënt: wanneer er nog extra bezorgdheden zijn kan het zijn dat de
preoperatieve periode van de patiënt vroeger begint dan bij een ander persoon
Peroperatieve periode
Zorgvrager wordt in de voorbereidingskamer ontvangen en administratieve en klinische zaken
worden in orde gebracht
- Voorbereidingszaal is niet aanwezig op elke afdeling
- Administratie: vb. identiteitscontrole, merkteken lidmaat operatie
Positionering op de operatietafel en anesthesie
- Eerst anesthesie en dan positioneren van de patiënt op de operatietafel, want voor sommige
operaties moeten patiënten in oncomfortabele houdingen worden gelegd + spierontspanners
bij geven van anesthesie gaan het makkelijker maken om bepaalde posities te bekrijgen
Bij zenuwletsel door bijvoorbeeld te ver spreiden van de benen: zenuw herstelt
aan 1mm per week (heel traag dus)
Eigenlijke operatie
- Schuifkrachten en druk vermijden om geen decubitus te krijgen
Recovery (= ontwaakzaal)
- Grootste taak verpleegkundige = vitale parameters (zuurstofsaturatie, pols, bloeddruk,
temperatuur) + pijnbestrijding en observatie bloedingen
Postoperatieve periode
Evolutie na de ingreep: observatie en nabehandeling
Postoperatieve complicaties vroegtijdig opsporen en behandelen
Re-educatie (wanneer postoperatief veranderingen nodig zijn of het aanpassen van
levensgewoonten)
- Vb. voetamputatie (functionele verandering), borstamputatie (mentale verandering)
FUNCTIE VAN EEN VERPLEEGKUNDIGE OP EEN HEELKUNDIGE DIENST
- Pre- en postoperatieve periode zo goed mogelijk laten verlopen (heelkundige afdeling)
- Begint op consultatie, verder op de heelkundige afdeling tot en met ontslag
o Goede planning voorkomt eindeloos wachten en onzekerheid
o Vriendelijke en deskundige hulp schept vertrouwen
o Goede administratie (fouten kunnen verstrekkende gevolgen hebben)
o Nauwkeurige pre-operatieve voorbereiding ingreep in optimale omstandigheden
o Postoperatief door technische beroepsbekwaamheid herstel zo kort mogelijk
o Aangepaste psychologische benadering
, OPEN / LAPAROSCOPISCHE / ROBOT-CHIRURGIE
Open chirurgie: meest gekende, maar niet meest gebruikte wordt meer en meer vervangen door
laparoscopische en robot chirurgie: minder schade door vb. grote insneden (patiënt kan
sneller naar huis + herstel nadien verloopt vlotter).
Klassieke open chirurgische technieken ruimen plaats voor zorgvrager vriendelijke
minder invasieve technieken.
Eind jaren ’80: laparoscopische chirurgie: - Interessant binnen algemene heelkunde (hoofdbrok chirurgie)
- Voor meer nauwkeurigere chirurgie moeilijk: instrumenten in de
buikholte doen het omgekeerde dan mat de chirurg buiten het
abdomen doet en men heeft een 2 dimensioneel zicht.
1997: robot werd geïntroduceerd in de hartheelkunde, breidde snel uit naar urologie, gynaecologie, algemene
heelkunde en endocriene chirurgie
Geen echte robot die zelfstandig bepaalde taken kan uitvoeren, maar manipulator die bewegingen
van de chirurg kan overzetten op de robotarm in de buikholte
2 lenzen aan het uiteinde waardoor 3-dimensioneel zicht mogelijk is
Grote voordelen: - Vlugger herstel
- Minder bloedverlies
- Minder postoperatieve pijn
- Kortere hospitalisatieduur
- Minder complicaties
- Sneller hervatten van de dagelijkse activiteiten
DE PRE-OPERATIEVE FASE
DRINGENDE INGREPEN
Onderscheid tussen: - Traumatische heelkunde
Noodzaak van chirurgisch ingrijpen op een acuut trauma ten gevolge van
een ongeval
Niet meer gekeken naar nuchterheidsbeleid, stopzetten medicatie, …
Vb. openbeenbreuk
- Zuiver chirurgische urgentie
Plots optreden symptomen
Dringende heelkundig ingrijpen in noodzakelijk
Vb. appendicitis
GEPLANDE OPNAME
= op voorhand bepaald op welke dag dat je geopereerd wordt.
- Grondige verschuiving door korter worden van de hospitalisatieduur
- Preoperatieve onderzoeken worden beperkt omwille van kosten en economische besparingen vooral voor
kleine ingrepen bij gezonde patiënten
- Preoperatieve onderzoeken worden vaak poliklinisch gedaan beperking van opnameduur en
hospitalisatiekosten
- Indien toestand van de zorgvrager het nodig maakt gebeuren de preoperatieve onderzoeken na opname
op de afdeling
INLEIDING
Aantal operaties wereldwijd per jaar > 200 miljoen
In België: hoeveel vermijdbare doden per jaar (ziekenhuisbreed)? ongeveer 2000
hoge graad van fouten ondanks initiatieven om veiligheid van patiënten te waarborgen
vb. initiatief veiligheid patiënt: - merkteken op lidmaat dat geopereerd wordt
- meermaals identiteitscontrole
- Een operatie of trauma is een ingrijpende gebeurtenis voor een patiënt, daarom mag het geen routine
aanpak worden
Wanneer iets routine wordt, kan je sneller iets vergeten!
- Het is belangrijk om rekening te houden met betekenis voor de zorgvrager
Plaats je als verpleegkundige in de schoenen van de patiënt.
- Iedere ingreep heeft ook zijn specifieke problemen en vragen
- Totaliteitsbenadering: - Wie is de zorgvrager?
- Hoe ervaart zijn/haar lichaam het?
ALGEMENE BEGRIPSOMSCHRIJVING
Wat is heelkunde? = specialisme met betrekking tot het:
- Al dan niet operatief behandelen van verwondingen (vb. openbeenbreuk)
Verwondingen: verwonding die je oploopt accidenteel en ten
gevolge van een externe invloed
- De operatieve behandeling van weefsel- en orgaanaandoeningen (vb.
appendectomie)
Weefsel- en orgaanaandoeningen: niet het gevolg van een
verwonding door externe invloeden
Wat is een heelkundige afdeling? - Opname van zorgvrager: pre- en postoperatief in functie van heelkundig
ingrijpen
- Zorgvrager met trauma: herstellen trauma
,DOEL
Pre-operatieve periode: niet persé in het ziekenhuis, kan thuis ook al starten (vb. consultatie met anesthesist
voor medicatie stoppen/opstarten, nuchter beleid, preoperatief behandelen van de
huid zoals ontsmetten, …) preoperatieve periode wordt korter en korter: gevolg
is dat er meer en meer thuis moet gebeuren
Voorbereidingen en onderzoeken laten ondergaan, eigen aan de geplande operatie
- Bestaan richtlijnen voor (niet altijd bij iedereen hetzelfde) + ook gebonden aan het type
patiënt dat je bent
In conditie brengen zodat anesthesie en operatie optimaal kunnen verlopen
- Anesthesie wordt op voorhand al bepaald door de anesthesist in een vooronderzoek
Observatieperiode als de diagnose nog niet (met zekerheid) gekend is -
Hangt af van de patiënt: wanneer er nog extra bezorgdheden zijn kan het zijn dat de
preoperatieve periode van de patiënt vroeger begint dan bij een ander persoon
Peroperatieve periode
Zorgvrager wordt in de voorbereidingskamer ontvangen en administratieve en klinische zaken
worden in orde gebracht
- Voorbereidingszaal is niet aanwezig op elke afdeling
- Administratie: vb. identiteitscontrole, merkteken lidmaat operatie
Positionering op de operatietafel en anesthesie
- Eerst anesthesie en dan positioneren van de patiënt op de operatietafel, want voor sommige
operaties moeten patiënten in oncomfortabele houdingen worden gelegd + spierontspanners
bij geven van anesthesie gaan het makkelijker maken om bepaalde posities te bekrijgen
Bij zenuwletsel door bijvoorbeeld te ver spreiden van de benen: zenuw herstelt
aan 1mm per week (heel traag dus)
Eigenlijke operatie
- Schuifkrachten en druk vermijden om geen decubitus te krijgen
Recovery (= ontwaakzaal)
- Grootste taak verpleegkundige = vitale parameters (zuurstofsaturatie, pols, bloeddruk,
temperatuur) + pijnbestrijding en observatie bloedingen
Postoperatieve periode
Evolutie na de ingreep: observatie en nabehandeling
Postoperatieve complicaties vroegtijdig opsporen en behandelen
Re-educatie (wanneer postoperatief veranderingen nodig zijn of het aanpassen van
levensgewoonten)
- Vb. voetamputatie (functionele verandering), borstamputatie (mentale verandering)
FUNCTIE VAN EEN VERPLEEGKUNDIGE OP EEN HEELKUNDIGE DIENST
- Pre- en postoperatieve periode zo goed mogelijk laten verlopen (heelkundige afdeling)
- Begint op consultatie, verder op de heelkundige afdeling tot en met ontslag
o Goede planning voorkomt eindeloos wachten en onzekerheid
o Vriendelijke en deskundige hulp schept vertrouwen
o Goede administratie (fouten kunnen verstrekkende gevolgen hebben)
o Nauwkeurige pre-operatieve voorbereiding ingreep in optimale omstandigheden
o Postoperatief door technische beroepsbekwaamheid herstel zo kort mogelijk
o Aangepaste psychologische benadering
, OPEN / LAPAROSCOPISCHE / ROBOT-CHIRURGIE
Open chirurgie: meest gekende, maar niet meest gebruikte wordt meer en meer vervangen door
laparoscopische en robot chirurgie: minder schade door vb. grote insneden (patiënt kan
sneller naar huis + herstel nadien verloopt vlotter).
Klassieke open chirurgische technieken ruimen plaats voor zorgvrager vriendelijke
minder invasieve technieken.
Eind jaren ’80: laparoscopische chirurgie: - Interessant binnen algemene heelkunde (hoofdbrok chirurgie)
- Voor meer nauwkeurigere chirurgie moeilijk: instrumenten in de
buikholte doen het omgekeerde dan mat de chirurg buiten het
abdomen doet en men heeft een 2 dimensioneel zicht.
1997: robot werd geïntroduceerd in de hartheelkunde, breidde snel uit naar urologie, gynaecologie, algemene
heelkunde en endocriene chirurgie
Geen echte robot die zelfstandig bepaalde taken kan uitvoeren, maar manipulator die bewegingen
van de chirurg kan overzetten op de robotarm in de buikholte
2 lenzen aan het uiteinde waardoor 3-dimensioneel zicht mogelijk is
Grote voordelen: - Vlugger herstel
- Minder bloedverlies
- Minder postoperatieve pijn
- Kortere hospitalisatieduur
- Minder complicaties
- Sneller hervatten van de dagelijkse activiteiten
DE PRE-OPERATIEVE FASE
DRINGENDE INGREPEN
Onderscheid tussen: - Traumatische heelkunde
Noodzaak van chirurgisch ingrijpen op een acuut trauma ten gevolge van
een ongeval
Niet meer gekeken naar nuchterheidsbeleid, stopzetten medicatie, …
Vb. openbeenbreuk
- Zuiver chirurgische urgentie
Plots optreden symptomen
Dringende heelkundig ingrijpen in noodzakelijk
Vb. appendicitis
GEPLANDE OPNAME
= op voorhand bepaald op welke dag dat je geopereerd wordt.
- Grondige verschuiving door korter worden van de hospitalisatieduur
- Preoperatieve onderzoeken worden beperkt omwille van kosten en economische besparingen vooral voor
kleine ingrepen bij gezonde patiënten
- Preoperatieve onderzoeken worden vaak poliklinisch gedaan beperking van opnameduur en
hospitalisatiekosten
- Indien toestand van de zorgvrager het nodig maakt gebeuren de preoperatieve onderzoeken na opname
op de afdeling
