VENNOOTSCHAPSRECHT
INLEIDING BRONNEN EN STRUCTUUR
1. De bronnen van het vennootschapsrecht
De basis van het vennootschapsrecht wordt gevorm door rechtsbronnen.
Deze zijn de wetgeving, rechtspraak, rechtsleer en gewoonte.
1.1 Wetgeving
Het wetboek van toepassing is het Wetboek van Vennootschappen en
Verenigingen, afgekort als WVV.
1.2 Rechtspraak
Rechtspraak omvat de uitspraken van de verschillende rechtbanken en
hoven.
1.3 Rechtsleer
Rechtsleer is het geheel van wetenschappelijke juridische verhandelingen
geschreven door rechtsgeleerden.
1.4 Gewoonte
Een gewoonte is gebaseerd op gevestigde gebruiken die als algemeen
verbindende rechtsregels worden aanvaard.
DEEL I ALGEMENE BEPALINGEN
HOOFDSTUK 1: INLEIDENDE BEPALINGEN
1. Het begrip vennootschap, vereniging en stichting
Bij vennootschapsrecht focussen we ons enkel op de vennootschap. Er
wordt een onderscheid gemaakt tussen een eenmanszaak/handelszaak
en een vennootschap. Een vennootschap wordt opgericht bij een
rechtshandeling door één of meer personen, vennoten genaamd, die
een inbreng doen. Zij heeft een vermogen en stelt zich de uitoefening
van één of meer welbepaalde activiteiten tot een voorwerp (doel). Zij
heeft tot doel aan de vennoten een rechtstreek of onrechtstreeks
vermogensvoordeel uit te keren of te bezorgen.
1.1 Een contract
,Een vennootschap ontstaat altijd op basis van een contract, een
schriftelijke of mondelinge overeenkomst (rechtshandeling) tussen twee of
meer personen.
3. De soorten vennootschappen
Vennootschappen kunnen worden ingedeeld in verschillende categorieën:
Zonder rechtspersoonlijkheid
Onvolkomen rechtspersoonlijkheid
Volkomen rechtspersoonlijkheid
3.1 De drie pijlers van het vennootschapsrecht
Alle drie de pijlers spreken van rechtspersoonlijkheid. Een rechtspersoon is
een abstracte juridische fictie/creatie. Dit omdat het niet lichamelijk
is, zonder zintuigen en het kan enkel gecreëerd worden door de overheid.
Rechtspersonen zijn volwaardige rechtssubjecten naast natuurlijke
personen; kunnen participeren aan het rechtsleven, eigenaar van
goederen worden, verbintenissen en overeenkomsten aangaan en hun
belangen ten overstaan van rechtscolleges verdedigen. Ze kunnen ook
aansprakelijk worden gesteld bij foutief gedrag.
De voorwaarde om rechtspersoon te zijn is het hebben van de juiste
vormen en de neerlegging op de griffie van de rechtbank
(ondernemingsrechtbank). Deze voorwaarden bekom je door de volgende
administratieve stappen. Men richt een vennootschap op via een
oprichtingsakte (statuten). Bij een personenvennootschap is dit via een
onderhandse akte en bij de kapitaalvennootschapen is het via een
notariële/authentieke akte. Er geldt tegenstelbaarheid vanaf de
publicatie in het Belgisch Staatsblad.
De gevolgen van het creëren van een rechtspersoon is dat ze net zoals
een natuurlijk persoon een eigen identiteit krijgen (vennootschapsnaam,
zetel, nationaliteit) en een afzonderlijk vermogen
(vennootschapskapitaal). Het afzonderlijk vermogen bestaat uit roerende
en onroerende zaken. De schuldeisers kunnen enkel hun rechten
uitoefenen op dat vermogen. De vennoten zijn geen mede-eigenaars van
de goederen van de vennootschap, zij bezitten slechts een
vorderingsrecht tegenover de vennootschap. Dit recht is altijd roerend
(bv. aandelen). Er is een onderscheid van het maatschappelijke
vermogen/bedrijfseconomische realiteit (activa en passiva). Het
maatschappelijk kapitaal is gelijk aan het statutair kapitaal.
De rechtspersoon is rechts bekwaam (dragen van rechten en plichten).
Rechts bekwaam ben je vanaf 3 maand in de zwangerschap. De
rechtspersoon is ook handelingsbekwaam. Vanaf 14-15 jaar ben je
gedeeltelijke handelingsbekwaam en vanaf 18 jaar ben je volledig
handelingsbekwaam. Een rechtspersoon is vanaf zijn creatie volledig
rechts- en handelingsbekwaam. Hij gaat parallel met de natuurlijke
persoon tenzij het gaat over familierechten.
,We spreken van het invoeren van organen, dit zijn natuurlijke personen
die optreden voor de rechtspersoon en die een functie vervullen die door
de wet wordt bepaald. Organen nemen beslissingen voor de
rechtspersonen en verrichten rechtshandelingen met als gevolg dat die
beslissingen of rechtshandelingen gelden als die van de rechtspersoon
zelf. De organen zijn niet persoonlijk verbonden, zij voeren de opdracht uit
in naam en voor rekening van de rechtspersoon.
3.1.1 Vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid
De vennoten genieten geen beperkte aansprakelijkheid. Het
vermogen van de maatschap vormt een onverdeeldheid tussen de
vennoten en genieten van een bijzonder statuut.
3.1.2 Vennootschappen met onvolkomen rechtspersoonlijkheid
Er is een afgescheiden vermogen, de vennoten genieten geen
beperkte aansprakelijkheid en de vennootschap kan optreden in
rechte.
3.1.3 Vennootschappen met volkomen rechtspersoonlijkheid
Er is een afgescheiden vermogen, de vennoten genieten van beperkte
aansprakelijkheid en de vennootschap kan optreden in rechte.
3.2 Personenvennootschappen versus kapitaalvennootschappen
Het onderscheid tussen personenvennootschappen en
kapitaalvennootschapen werd in de rechtsleer uitgewerkt en treft men niet
aan in de wetgeving. In personenvennootschappen staat de persoon
centraal, terwijl in kapitaalvennootschappen staat het kapitaal centraal.
3.2.1 Overdracht van vennootschapstitels
Onder vennootschapstitel wordt verstaan elke titel of elk bewijs waaruit
blijkt dat een bepaalde persoon gerechtigd is op of eigenaar is van een
deel van de vennootschap of in de toekomst gerechtigd kan zijn op een
deel van de vennootschap.
In de personenvennootschappen worden de vennootschapstitels ook
bewijzen van de deelgerechtigheid of deelbewijzen genoemd. De
deelbewijzen zijn onvervreemdbaar of niet overdraagbaar tenzij er
instemming is van alle vennoten.
, De vennootschapstitels in kapitaalvennootschappen kunnen de vorm
aannemen van aandelen, obligaties, winstbewijzen enz. Ze kunnen in
principe vrij worden vervreemd of overgedragen.
3.2.2 Toestemming van het vennootschapscontract
Als de toestemming van één van de vennoten in
personenvennootschappen is aangetast door een wilsgebrek en daardoor
niet geldig is gegeven, dan heeft dat mogelijk de nietigheid van het
volledige vennootschapscontract tot gevolg. Bij kapitaalvennootschappen
heeft het ontbreken van een geldige toestemming alleen het gevolg dat
de specifieke verbintenis van de betrokken vennoot nietig wordt
verklaard.
3.2.3 Overlijden, onbekwaam verklaring, onvermogen, faillissement van
een vennoot
In personenvennootschappen hebben deze gebeurtenissen de ontbinding
van de vennootschap tot gevolg. Dit is niet het geval bij
kapitaalvennootschappen.
3.2.4 Concurrerende activiteiten van de vennoot
Concurrerende activiteiten door vennoten zijn niet toegestaan in
persoonsvennootschappen. Dit verbod geldt niet in
kapitaalvennootschappen.
3.2.5 Aansprakelijkheid van de vennoten
Bij personenvennootschappen is er sprake van een onbeperkte
aansprakelijkheid. In kapitaalvennootschappen zijn de vennoten
aansprakelijk tegenover de gedane inbreng.
HOOFDSTUK 2: BEPALINGEN GEMEENSCHAPPELIJK AAN DE
RECHTSPERSONEN GEREGELD IN DIT WETBOEK
1. Verbintenissen in naam van een vennootschap in oprichting
In de praktijk is het vaak zo dat tijdens het oprichten van een
rechtspersoon en alvorens er dus de rechtspersoonlijkheid is, de oprichters
al verbintenissen moeten aangaan in naam de rechtspersoon. Tenzij
anders is overeengekomen, zijn zij die de verbintenissen hebben
aangegaan, persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk, behalve als de
rechtspersoon binnen twee jaar na het ontstaan van verbintenis
rechtspersoonlijkheid heeft verkregen. Bovendien moet de rechtspersoon
de verbintenis overnemen binnen de drie maanden na neerlegging van de
oprichtingsakte op griffie.
2. De naam en zetel van een rechtspersoon
INLEIDING BRONNEN EN STRUCTUUR
1. De bronnen van het vennootschapsrecht
De basis van het vennootschapsrecht wordt gevorm door rechtsbronnen.
Deze zijn de wetgeving, rechtspraak, rechtsleer en gewoonte.
1.1 Wetgeving
Het wetboek van toepassing is het Wetboek van Vennootschappen en
Verenigingen, afgekort als WVV.
1.2 Rechtspraak
Rechtspraak omvat de uitspraken van de verschillende rechtbanken en
hoven.
1.3 Rechtsleer
Rechtsleer is het geheel van wetenschappelijke juridische verhandelingen
geschreven door rechtsgeleerden.
1.4 Gewoonte
Een gewoonte is gebaseerd op gevestigde gebruiken die als algemeen
verbindende rechtsregels worden aanvaard.
DEEL I ALGEMENE BEPALINGEN
HOOFDSTUK 1: INLEIDENDE BEPALINGEN
1. Het begrip vennootschap, vereniging en stichting
Bij vennootschapsrecht focussen we ons enkel op de vennootschap. Er
wordt een onderscheid gemaakt tussen een eenmanszaak/handelszaak
en een vennootschap. Een vennootschap wordt opgericht bij een
rechtshandeling door één of meer personen, vennoten genaamd, die
een inbreng doen. Zij heeft een vermogen en stelt zich de uitoefening
van één of meer welbepaalde activiteiten tot een voorwerp (doel). Zij
heeft tot doel aan de vennoten een rechtstreek of onrechtstreeks
vermogensvoordeel uit te keren of te bezorgen.
1.1 Een contract
,Een vennootschap ontstaat altijd op basis van een contract, een
schriftelijke of mondelinge overeenkomst (rechtshandeling) tussen twee of
meer personen.
3. De soorten vennootschappen
Vennootschappen kunnen worden ingedeeld in verschillende categorieën:
Zonder rechtspersoonlijkheid
Onvolkomen rechtspersoonlijkheid
Volkomen rechtspersoonlijkheid
3.1 De drie pijlers van het vennootschapsrecht
Alle drie de pijlers spreken van rechtspersoonlijkheid. Een rechtspersoon is
een abstracte juridische fictie/creatie. Dit omdat het niet lichamelijk
is, zonder zintuigen en het kan enkel gecreëerd worden door de overheid.
Rechtspersonen zijn volwaardige rechtssubjecten naast natuurlijke
personen; kunnen participeren aan het rechtsleven, eigenaar van
goederen worden, verbintenissen en overeenkomsten aangaan en hun
belangen ten overstaan van rechtscolleges verdedigen. Ze kunnen ook
aansprakelijk worden gesteld bij foutief gedrag.
De voorwaarde om rechtspersoon te zijn is het hebben van de juiste
vormen en de neerlegging op de griffie van de rechtbank
(ondernemingsrechtbank). Deze voorwaarden bekom je door de volgende
administratieve stappen. Men richt een vennootschap op via een
oprichtingsakte (statuten). Bij een personenvennootschap is dit via een
onderhandse akte en bij de kapitaalvennootschapen is het via een
notariële/authentieke akte. Er geldt tegenstelbaarheid vanaf de
publicatie in het Belgisch Staatsblad.
De gevolgen van het creëren van een rechtspersoon is dat ze net zoals
een natuurlijk persoon een eigen identiteit krijgen (vennootschapsnaam,
zetel, nationaliteit) en een afzonderlijk vermogen
(vennootschapskapitaal). Het afzonderlijk vermogen bestaat uit roerende
en onroerende zaken. De schuldeisers kunnen enkel hun rechten
uitoefenen op dat vermogen. De vennoten zijn geen mede-eigenaars van
de goederen van de vennootschap, zij bezitten slechts een
vorderingsrecht tegenover de vennootschap. Dit recht is altijd roerend
(bv. aandelen). Er is een onderscheid van het maatschappelijke
vermogen/bedrijfseconomische realiteit (activa en passiva). Het
maatschappelijk kapitaal is gelijk aan het statutair kapitaal.
De rechtspersoon is rechts bekwaam (dragen van rechten en plichten).
Rechts bekwaam ben je vanaf 3 maand in de zwangerschap. De
rechtspersoon is ook handelingsbekwaam. Vanaf 14-15 jaar ben je
gedeeltelijke handelingsbekwaam en vanaf 18 jaar ben je volledig
handelingsbekwaam. Een rechtspersoon is vanaf zijn creatie volledig
rechts- en handelingsbekwaam. Hij gaat parallel met de natuurlijke
persoon tenzij het gaat over familierechten.
,We spreken van het invoeren van organen, dit zijn natuurlijke personen
die optreden voor de rechtspersoon en die een functie vervullen die door
de wet wordt bepaald. Organen nemen beslissingen voor de
rechtspersonen en verrichten rechtshandelingen met als gevolg dat die
beslissingen of rechtshandelingen gelden als die van de rechtspersoon
zelf. De organen zijn niet persoonlijk verbonden, zij voeren de opdracht uit
in naam en voor rekening van de rechtspersoon.
3.1.1 Vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid
De vennoten genieten geen beperkte aansprakelijkheid. Het
vermogen van de maatschap vormt een onverdeeldheid tussen de
vennoten en genieten van een bijzonder statuut.
3.1.2 Vennootschappen met onvolkomen rechtspersoonlijkheid
Er is een afgescheiden vermogen, de vennoten genieten geen
beperkte aansprakelijkheid en de vennootschap kan optreden in
rechte.
3.1.3 Vennootschappen met volkomen rechtspersoonlijkheid
Er is een afgescheiden vermogen, de vennoten genieten van beperkte
aansprakelijkheid en de vennootschap kan optreden in rechte.
3.2 Personenvennootschappen versus kapitaalvennootschappen
Het onderscheid tussen personenvennootschappen en
kapitaalvennootschapen werd in de rechtsleer uitgewerkt en treft men niet
aan in de wetgeving. In personenvennootschappen staat de persoon
centraal, terwijl in kapitaalvennootschappen staat het kapitaal centraal.
3.2.1 Overdracht van vennootschapstitels
Onder vennootschapstitel wordt verstaan elke titel of elk bewijs waaruit
blijkt dat een bepaalde persoon gerechtigd is op of eigenaar is van een
deel van de vennootschap of in de toekomst gerechtigd kan zijn op een
deel van de vennootschap.
In de personenvennootschappen worden de vennootschapstitels ook
bewijzen van de deelgerechtigheid of deelbewijzen genoemd. De
deelbewijzen zijn onvervreemdbaar of niet overdraagbaar tenzij er
instemming is van alle vennoten.
, De vennootschapstitels in kapitaalvennootschappen kunnen de vorm
aannemen van aandelen, obligaties, winstbewijzen enz. Ze kunnen in
principe vrij worden vervreemd of overgedragen.
3.2.2 Toestemming van het vennootschapscontract
Als de toestemming van één van de vennoten in
personenvennootschappen is aangetast door een wilsgebrek en daardoor
niet geldig is gegeven, dan heeft dat mogelijk de nietigheid van het
volledige vennootschapscontract tot gevolg. Bij kapitaalvennootschappen
heeft het ontbreken van een geldige toestemming alleen het gevolg dat
de specifieke verbintenis van de betrokken vennoot nietig wordt
verklaard.
3.2.3 Overlijden, onbekwaam verklaring, onvermogen, faillissement van
een vennoot
In personenvennootschappen hebben deze gebeurtenissen de ontbinding
van de vennootschap tot gevolg. Dit is niet het geval bij
kapitaalvennootschappen.
3.2.4 Concurrerende activiteiten van de vennoot
Concurrerende activiteiten door vennoten zijn niet toegestaan in
persoonsvennootschappen. Dit verbod geldt niet in
kapitaalvennootschappen.
3.2.5 Aansprakelijkheid van de vennoten
Bij personenvennootschappen is er sprake van een onbeperkte
aansprakelijkheid. In kapitaalvennootschappen zijn de vennoten
aansprakelijk tegenover de gedane inbreng.
HOOFDSTUK 2: BEPALINGEN GEMEENSCHAPPELIJK AAN DE
RECHTSPERSONEN GEREGELD IN DIT WETBOEK
1. Verbintenissen in naam van een vennootschap in oprichting
In de praktijk is het vaak zo dat tijdens het oprichten van een
rechtspersoon en alvorens er dus de rechtspersoonlijkheid is, de oprichters
al verbintenissen moeten aangaan in naam de rechtspersoon. Tenzij
anders is overeengekomen, zijn zij die de verbintenissen hebben
aangegaan, persoonlijk en hoofdelijk aansprakelijk, behalve als de
rechtspersoon binnen twee jaar na het ontstaan van verbintenis
rechtspersoonlijkheid heeft verkregen. Bovendien moet de rechtspersoon
de verbintenis overnemen binnen de drie maanden na neerlegging van de
oprichtingsakte op griffie.
2. De naam en zetel van een rechtspersoon
