Maya Arnaout
Vennootschappen, verenigingen
en stichtingen
Deel 1: Vennootschappen, verenigingen en andere
rechtsfiguren
I. Het begrip vennootschap
A. Definitie
Art. 1.1 WVV
B. Constitutieve kenmerken
1. Aantal oprichters
a. De vennootschap ontstaat uit een rechtshandeling van 1 of
meer personen. NV en BV moeten minstens 1 persoon hebben.
Andere vormen verwachten minstens 2 personen of meer.
b. CV: 3 oprichters nodig
2. De inbreng
a. iets in gemeenschap brengen en het onderwerpen aan het
vennootschapsrisico
Wat kan je in gemeenschap brengen?
- Inbreng van geld,
- natura,
- nijverheid = toekomstige inspanningen
3. Voorwerp = 1 of meer nauwkeurig beschreven activiteiten
a. ≠winstverdelingsdoel => dit is één van haar doelen
4. Eén van haar doelen: uitkeringen of bezorgen van een rechtstreekse
of onrechtstreeks vermogensvoordeel aan de vennoten.
Niet vereist dat je effectief winst maakt om een geldige
vennootschap te hebben. Je moet het minstens nastreven
Naast winstverdelingsdoel kan er nog andere doelen zijn =>
nieuw in WVV
5. Vennootschap heeft een vermogen
Voorwerp moet worden onderscheiden van het doel. Het doel is het
einddoel. Hetgeen dat de vennootschap finaal tracht te bereiken.
Statutair voorwerp: hetgeen wat je concreet gaat doen zoals omschreven
in de statuten.
Uw andere doelen (= wettelijke doelen) moeten ook in de statuten
beschreven staan. Dat zorgt ervoor dat zowel uw statutair voorwerp als uw
andere doelen op hetzelfde niveau staan en ook hetzelfde moeten bestraft
worden. Zij vullen het statutair voorwerp aan.
Het vereiste van het algemeen belang moet verkozen worden. Vennoten
moeten elkaar gelijk behandelen. Samenwerking op voet van volledige
,Maya Arnaout
gelijkheid wordt niet vereist (er wordt nu eenmaal gezag, leiding en
toezicht uitgeoefend).
Verbod op leeuwenbeding = overeenkomsten die aan één van de
vennoten de gehele winst toekennen of aan één enige deelname aan de
winst ontzeggen. Niet één van de vennoten mag alle winst naar zich toe
trekken (art. 4:2; 5:14; 6:15; 7:16 WVV). In een vennootschap heeft men
een gemeenschappelijk belang. Men stapt samen op voet van gelijkheid
erin.
C. Grondslag van de vennootschap: rechtshandeling
Art. 1:1 WVV => initieel is de RH eenzijdig (BV, NV). De vennootschappen
die pluraliteit van vennoten of aandeelhouders veronderstellen
(maatschap, VOF, CommV en CV) of BV/NV die door twee of meer AH
worden opgericht, zijn gestoeld op de overeenkomst.
Voordeel: men kan steunen op het gemene recht hiervoor vb.
verbintenissen moeten TGT worden uitgevoerd, maar men moet steeds
rekening houden met de dwingende voorschriften van het
vennootschapsrecht.
II. Onderscheid met verwante rechtsfiguren
A. Vereniging
1. Vereniging in ruime zin: vennootschap en vereniging
De vennootschap is mee een onderdeel van vereniging in deze zin. Het is
een duurzame groepering van verschillende personen die een
gemeenschappelijk doel nastreven.
2. Vereniging in de enge zin
= art. 1:2 WVV
Het onderscheidend criterium tussen vennootschap en vereniging =>
winstverdelingsdoel. Het mag geen winstverdelingsdoel hebben. Er mag
geen vermogensvoordeel uitgekeerd worden. Het heeft betrekking op een
rechtstreekse (vb. ik geef u 500 euro) en onrechtstreekse uitkering (=
uitkeringsverbod).
Onrechtstreeks (art. 1:4 WVV) => ik ben lid van een vzw en ik maak ook
foto’s ervan. Ik stuur een factuur naar de BV van 20.000 euro. Dit is veel
te veel. De foto’s zullen misschien 500 euro kosten, maar de andere
19.500 euro zal ten dienste staan van niets. Wat dus een onrechtstreekse
uitkering is.
Er mogen wel diensten om niet of kortingen aangeboden worden aan de
leden zolang het binnen het voorwerp en in het kader van haar doel
vallen.
Het verbod betreft enkel uitkeringen. Het is niet verboden om winst te
maken. Het mag alleen niet worden uitgekeerd vb. een wafelenbak om
fondsen te genereren voor de vzw mag. Je moet het gebruiken voor de
werking van de vzw.
,Maya Arnaout
Onderscheid tussen 3 types van verenigingen:
- VZW => heeft RP
- IVZW => heeft RP
- Feitelijke vereniging: geen rechtspersoonlijkheid (art. 1:6 WVV)
o Er is geen schild voor aansprakelijkheid
o Vb. Sofia werd aangesproken voor schade van het galabal in
het Hilton hotel.
o Het is mogelijk om van vorm te veranderen
B. Onderneming
= zelfstandige en duurzame organisatie waarbinnen 1 of meer personen
m.b.v. (im)materiële middelen goederen/diensten produceren of verdelen
tegen een betaling door de afnemer van goederen/diensten
Een vennootschap is een rechtsorganisatievorm die een onderneming (art.
I.1, 1° WER) kan aannemen.
C. Stichting
Stichting = Rechtspersoon zonder leden. Ze hebben een uitkeringsverbod
(art. 1:3 WVV). Ze worden opgericht bij rechtshandeling door 1 of meer
personen, stichters genaamd.
Het heeft geen leden, noch vennoten (groot verschil met een vereniging
en vennootschap).
D. Rechtspersoon
Vennootschap kan een RP zijn, maar kan ook geen rechtspersoon
erkennen (vb. een maatschap)
E. Mede-eigendom
Er is een verwantschap op patrimoniaal vlak. Meerdere partijen oefenen
ten aanzien van dezelfde goederen rechten uit. Het doel ligt hier wel
anders. Zij die de bedoeling hebben om het voor vermogensdoeleinden te
gebruiken, dan staat men voor een vennootschap.
F. winstdeelnemende overeenkomst
Winstdeelnemende ov. = ene partij deelt mee in de winsten van de andere
partij
Hoofdstuk 2: rechtspersoonlijkheid
I. Begrip
Niet wettelijk gedefinieerd.
VOF: gekenmerkt door een afgescheiden vermogen, maar het vermogen
van de vennoten is ook ter beschikking van de vennootschap schuldeisers.
Als er te weinig fondsen zijn in de VOF, dan kunnen zij zich richten tot het
vermogen van de vennoten.
RP bestaat maar in de mate dat het bestaat in de wetgeving. Contractueel
kan je dit niet regelen. Het is enkel de vennootschap zelf die RP kent.
, Maya Arnaout
II. Rechtsgevolgen
- RP impliceert een afgescheiden vermogen te onderscheiden van het
vermogen van de aandeelhouders en wie in dezelfde groep zich zou
bevinden.
- Vermogen dient als onderpand voor zijn SE’s in geval van
onvermogen.
- Faillissement: niet meer voorbehouden aan het RP. Het is de
onderneming die failliet gaat.
- RP hebben eigen rechten en plichten te onderscheiden van de
rechten en plichten van de vennootschap vb. de woonplaats,
nationaliteit
- RP is per definitie rechtsbekwaam = Hij is juridisch geschikt om
titularis te zijn van rechten en plichten. Uitzondering:
o RP kan niet huwen, wel kan er een fusie zijn. Adopteren gaat
ook niet.
- Handelingsbekwaamheid = rechten en plichten die je hebt zelf en
zelfstandig kunnen uitoefenen.
o Kunnen strafrechtelijk worden veroordeeld voor eigen
misdrijven (art. 5 Sw.)
Hoofdstuk 3: Bronnen van het vennootschapsrecht
Onderscheid tussen internationale en nationale bronnen.
I. Internationale bronnen
Primeren op de nationale bronnen.
A. Europees vennootschapsrecht
Bestaat uit:
- Primaire bronnen: VWEU
o Regelgeving die enkel tot stand kwam o.b.v. de rechtstreekse
toestemming van de lidstaten. Voornaamste: artt. 49-55 en
artt. 63-66 VwEU.
o Vrijheid van vestiging: rechtspraak => een Belgische
vennootschap wordt hier opgericht en wilt zijn zetel naar
Nederland verplaatsen. Die beweging is mogelijk door de
rechtspraak van het HvJ. Dit betekent dat alle Europese staten
in competitie zijn met elkaar. Daarom heeft België ook zijn
wetgeving aangepast zodat het aantrekkelijker zou zijn voor
andere ondernemingen om hun zetel hier te vestigen.
o Vrij verkeer van kapitaal: gaat over de “gouden aandeel-
zaken” => veel RS. Beperkingen op het kapitaalverkeer
tussen lidstaten is verboden. Indien de aandeel te veel
discretionaire vrijheid geeft aan de overheid, dan is dit een
inbreuk op het kapitaal
- Secundaire bronnen: vooral de richtlijnen van Europa
o Tot stand gekomen zonder dat daarvoor rechtstreekse
toestemming van lidstaten vereist was
o Vele richtlijnen zijn geconsolideerde in de richtlijnen van 2017
o Naast de richtlijnen bestaan er ook verordeningen
Vennootschappen, verenigingen
en stichtingen
Deel 1: Vennootschappen, verenigingen en andere
rechtsfiguren
I. Het begrip vennootschap
A. Definitie
Art. 1.1 WVV
B. Constitutieve kenmerken
1. Aantal oprichters
a. De vennootschap ontstaat uit een rechtshandeling van 1 of
meer personen. NV en BV moeten minstens 1 persoon hebben.
Andere vormen verwachten minstens 2 personen of meer.
b. CV: 3 oprichters nodig
2. De inbreng
a. iets in gemeenschap brengen en het onderwerpen aan het
vennootschapsrisico
Wat kan je in gemeenschap brengen?
- Inbreng van geld,
- natura,
- nijverheid = toekomstige inspanningen
3. Voorwerp = 1 of meer nauwkeurig beschreven activiteiten
a. ≠winstverdelingsdoel => dit is één van haar doelen
4. Eén van haar doelen: uitkeringen of bezorgen van een rechtstreekse
of onrechtstreeks vermogensvoordeel aan de vennoten.
Niet vereist dat je effectief winst maakt om een geldige
vennootschap te hebben. Je moet het minstens nastreven
Naast winstverdelingsdoel kan er nog andere doelen zijn =>
nieuw in WVV
5. Vennootschap heeft een vermogen
Voorwerp moet worden onderscheiden van het doel. Het doel is het
einddoel. Hetgeen dat de vennootschap finaal tracht te bereiken.
Statutair voorwerp: hetgeen wat je concreet gaat doen zoals omschreven
in de statuten.
Uw andere doelen (= wettelijke doelen) moeten ook in de statuten
beschreven staan. Dat zorgt ervoor dat zowel uw statutair voorwerp als uw
andere doelen op hetzelfde niveau staan en ook hetzelfde moeten bestraft
worden. Zij vullen het statutair voorwerp aan.
Het vereiste van het algemeen belang moet verkozen worden. Vennoten
moeten elkaar gelijk behandelen. Samenwerking op voet van volledige
,Maya Arnaout
gelijkheid wordt niet vereist (er wordt nu eenmaal gezag, leiding en
toezicht uitgeoefend).
Verbod op leeuwenbeding = overeenkomsten die aan één van de
vennoten de gehele winst toekennen of aan één enige deelname aan de
winst ontzeggen. Niet één van de vennoten mag alle winst naar zich toe
trekken (art. 4:2; 5:14; 6:15; 7:16 WVV). In een vennootschap heeft men
een gemeenschappelijk belang. Men stapt samen op voet van gelijkheid
erin.
C. Grondslag van de vennootschap: rechtshandeling
Art. 1:1 WVV => initieel is de RH eenzijdig (BV, NV). De vennootschappen
die pluraliteit van vennoten of aandeelhouders veronderstellen
(maatschap, VOF, CommV en CV) of BV/NV die door twee of meer AH
worden opgericht, zijn gestoeld op de overeenkomst.
Voordeel: men kan steunen op het gemene recht hiervoor vb.
verbintenissen moeten TGT worden uitgevoerd, maar men moet steeds
rekening houden met de dwingende voorschriften van het
vennootschapsrecht.
II. Onderscheid met verwante rechtsfiguren
A. Vereniging
1. Vereniging in ruime zin: vennootschap en vereniging
De vennootschap is mee een onderdeel van vereniging in deze zin. Het is
een duurzame groepering van verschillende personen die een
gemeenschappelijk doel nastreven.
2. Vereniging in de enge zin
= art. 1:2 WVV
Het onderscheidend criterium tussen vennootschap en vereniging =>
winstverdelingsdoel. Het mag geen winstverdelingsdoel hebben. Er mag
geen vermogensvoordeel uitgekeerd worden. Het heeft betrekking op een
rechtstreekse (vb. ik geef u 500 euro) en onrechtstreekse uitkering (=
uitkeringsverbod).
Onrechtstreeks (art. 1:4 WVV) => ik ben lid van een vzw en ik maak ook
foto’s ervan. Ik stuur een factuur naar de BV van 20.000 euro. Dit is veel
te veel. De foto’s zullen misschien 500 euro kosten, maar de andere
19.500 euro zal ten dienste staan van niets. Wat dus een onrechtstreekse
uitkering is.
Er mogen wel diensten om niet of kortingen aangeboden worden aan de
leden zolang het binnen het voorwerp en in het kader van haar doel
vallen.
Het verbod betreft enkel uitkeringen. Het is niet verboden om winst te
maken. Het mag alleen niet worden uitgekeerd vb. een wafelenbak om
fondsen te genereren voor de vzw mag. Je moet het gebruiken voor de
werking van de vzw.
,Maya Arnaout
Onderscheid tussen 3 types van verenigingen:
- VZW => heeft RP
- IVZW => heeft RP
- Feitelijke vereniging: geen rechtspersoonlijkheid (art. 1:6 WVV)
o Er is geen schild voor aansprakelijkheid
o Vb. Sofia werd aangesproken voor schade van het galabal in
het Hilton hotel.
o Het is mogelijk om van vorm te veranderen
B. Onderneming
= zelfstandige en duurzame organisatie waarbinnen 1 of meer personen
m.b.v. (im)materiële middelen goederen/diensten produceren of verdelen
tegen een betaling door de afnemer van goederen/diensten
Een vennootschap is een rechtsorganisatievorm die een onderneming (art.
I.1, 1° WER) kan aannemen.
C. Stichting
Stichting = Rechtspersoon zonder leden. Ze hebben een uitkeringsverbod
(art. 1:3 WVV). Ze worden opgericht bij rechtshandeling door 1 of meer
personen, stichters genaamd.
Het heeft geen leden, noch vennoten (groot verschil met een vereniging
en vennootschap).
D. Rechtspersoon
Vennootschap kan een RP zijn, maar kan ook geen rechtspersoon
erkennen (vb. een maatschap)
E. Mede-eigendom
Er is een verwantschap op patrimoniaal vlak. Meerdere partijen oefenen
ten aanzien van dezelfde goederen rechten uit. Het doel ligt hier wel
anders. Zij die de bedoeling hebben om het voor vermogensdoeleinden te
gebruiken, dan staat men voor een vennootschap.
F. winstdeelnemende overeenkomst
Winstdeelnemende ov. = ene partij deelt mee in de winsten van de andere
partij
Hoofdstuk 2: rechtspersoonlijkheid
I. Begrip
Niet wettelijk gedefinieerd.
VOF: gekenmerkt door een afgescheiden vermogen, maar het vermogen
van de vennoten is ook ter beschikking van de vennootschap schuldeisers.
Als er te weinig fondsen zijn in de VOF, dan kunnen zij zich richten tot het
vermogen van de vennoten.
RP bestaat maar in de mate dat het bestaat in de wetgeving. Contractueel
kan je dit niet regelen. Het is enkel de vennootschap zelf die RP kent.
, Maya Arnaout
II. Rechtsgevolgen
- RP impliceert een afgescheiden vermogen te onderscheiden van het
vermogen van de aandeelhouders en wie in dezelfde groep zich zou
bevinden.
- Vermogen dient als onderpand voor zijn SE’s in geval van
onvermogen.
- Faillissement: niet meer voorbehouden aan het RP. Het is de
onderneming die failliet gaat.
- RP hebben eigen rechten en plichten te onderscheiden van de
rechten en plichten van de vennootschap vb. de woonplaats,
nationaliteit
- RP is per definitie rechtsbekwaam = Hij is juridisch geschikt om
titularis te zijn van rechten en plichten. Uitzondering:
o RP kan niet huwen, wel kan er een fusie zijn. Adopteren gaat
ook niet.
- Handelingsbekwaamheid = rechten en plichten die je hebt zelf en
zelfstandig kunnen uitoefenen.
o Kunnen strafrechtelijk worden veroordeeld voor eigen
misdrijven (art. 5 Sw.)
Hoofdstuk 3: Bronnen van het vennootschapsrecht
Onderscheid tussen internationale en nationale bronnen.
I. Internationale bronnen
Primeren op de nationale bronnen.
A. Europees vennootschapsrecht
Bestaat uit:
- Primaire bronnen: VWEU
o Regelgeving die enkel tot stand kwam o.b.v. de rechtstreekse
toestemming van de lidstaten. Voornaamste: artt. 49-55 en
artt. 63-66 VwEU.
o Vrijheid van vestiging: rechtspraak => een Belgische
vennootschap wordt hier opgericht en wilt zijn zetel naar
Nederland verplaatsen. Die beweging is mogelijk door de
rechtspraak van het HvJ. Dit betekent dat alle Europese staten
in competitie zijn met elkaar. Daarom heeft België ook zijn
wetgeving aangepast zodat het aantrekkelijker zou zijn voor
andere ondernemingen om hun zetel hier te vestigen.
o Vrij verkeer van kapitaal: gaat over de “gouden aandeel-
zaken” => veel RS. Beperkingen op het kapitaalverkeer
tussen lidstaten is verboden. Indien de aandeel te veel
discretionaire vrijheid geeft aan de overheid, dan is dit een
inbreuk op het kapitaal
- Secundaire bronnen: vooral de richtlijnen van Europa
o Tot stand gekomen zonder dat daarvoor rechtstreekse
toestemming van lidstaten vereist was
o Vele richtlijnen zijn geconsolideerde in de richtlijnen van 2017
o Naast de richtlijnen bestaan er ook verordeningen
