H1: wetenschap en wetenschappelijke kennis
H1: hoorcollege 1
Niet- en pseudowetenschap
Niet-wetenschap:
- Bovennatuurlijke verklaringen als geloof of magie. Geen causale relatie, geen hard empirisch
bewijs.
- Kennis puur op basis van persoonlijke ervaring, intuïtie
- Daniel Patrick Moynihan: ‘je hebt recht op een eigen mening, niet op je eigen feiten’.
-
Pseudowetenschap: stelsel van opvattingen, uitspraken, of handelingen dat de toets van een
wetenschappelijke methode niet doorstaat. ‘non-science posing as science’.
Demarcatiecriterium: hoe komen wij tot aanvaardbare wetenschappelijke kennis? Discussie over wat
betekenisloos, metafysisch en onwetenschappelijk is.
Standpunt logisch empiristen: wetenschappelijke verklaring zijn verifieerbaar. Uitspraken die niet-
empirisch zijn over ethiek of metafysica zijn geen wetenschap. Een verklaring is volgens deze
empiristen wetenschap als de verklaring verifieerbaar is.
Karl Popper: theorieën die niet falsificeerbaar zijn, zijn niet wetenschappelijk. Falsificeerbaar houdt
in dat je de onjuistheid van verklaringen kan aantonen. Niet alleen observeren, waarnemen en
verifieren. Popper gaat een stap verder verklaringen moeten ook falsificeerbaar zijn.
Thomas Kuhn: wetenschap is het oplossen van wetenschappelijke vraagstukken en aanwezigheid van
een centrale theorie.
Kritiek van Popper op Kuhn: replacement of a rational criterion of science by a sociological
one. Felle discussie.
Robert Merton: vier wetenschappelijke waarden:
1. Gemeenschappelijkheid: kennis is openbaar
2. Universalisme: kennis is universeel en persoonsonafhankelijk
3. Belangeloosheid: geen rol van eigen- of groepsbelang
4. Georganiseerde scepticisme: voortdurende en openlijke kritiek mogelijk
Verschil pseudowetenschap vs wetenschap, er zijn meerdere criteria. Als aan de volgende criteria
wordt voldaan is er waarschijnlijk sprake van pseudowetenschap.
1. Afhankelijkheid van autoriteiten. Geen groep die de stand van zaken kan beïnvloeden of
bepalen.
2. Systematische immunisering tegen kritiek. Niet nieuwe data of kritiek verwerpen.
3. Ongerechtvaardigde selectiecriteria van gevallen, eenheden van observatie
4. Gebrek aan openheid, vage claims. Claims die je bijna niet kan controleren
5. Selectief gebruik van experimenteel bewijs, niet-repliceerbaar
6. Verzinnen van bronnen
7. Gebrek aan zelfcorrectie
Wat is wetenschap?
Wetenschap is het systematisch (op een bepaalde manier) verwerven van objectieve kennis.
H1: hoorcollege 1
Niet- en pseudowetenschap
Niet-wetenschap:
- Bovennatuurlijke verklaringen als geloof of magie. Geen causale relatie, geen hard empirisch
bewijs.
- Kennis puur op basis van persoonlijke ervaring, intuïtie
- Daniel Patrick Moynihan: ‘je hebt recht op een eigen mening, niet op je eigen feiten’.
-
Pseudowetenschap: stelsel van opvattingen, uitspraken, of handelingen dat de toets van een
wetenschappelijke methode niet doorstaat. ‘non-science posing as science’.
Demarcatiecriterium: hoe komen wij tot aanvaardbare wetenschappelijke kennis? Discussie over wat
betekenisloos, metafysisch en onwetenschappelijk is.
Standpunt logisch empiristen: wetenschappelijke verklaring zijn verifieerbaar. Uitspraken die niet-
empirisch zijn over ethiek of metafysica zijn geen wetenschap. Een verklaring is volgens deze
empiristen wetenschap als de verklaring verifieerbaar is.
Karl Popper: theorieën die niet falsificeerbaar zijn, zijn niet wetenschappelijk. Falsificeerbaar houdt
in dat je de onjuistheid van verklaringen kan aantonen. Niet alleen observeren, waarnemen en
verifieren. Popper gaat een stap verder verklaringen moeten ook falsificeerbaar zijn.
Thomas Kuhn: wetenschap is het oplossen van wetenschappelijke vraagstukken en aanwezigheid van
een centrale theorie.
Kritiek van Popper op Kuhn: replacement of a rational criterion of science by a sociological
one. Felle discussie.
Robert Merton: vier wetenschappelijke waarden:
1. Gemeenschappelijkheid: kennis is openbaar
2. Universalisme: kennis is universeel en persoonsonafhankelijk
3. Belangeloosheid: geen rol van eigen- of groepsbelang
4. Georganiseerde scepticisme: voortdurende en openlijke kritiek mogelijk
Verschil pseudowetenschap vs wetenschap, er zijn meerdere criteria. Als aan de volgende criteria
wordt voldaan is er waarschijnlijk sprake van pseudowetenschap.
1. Afhankelijkheid van autoriteiten. Geen groep die de stand van zaken kan beïnvloeden of
bepalen.
2. Systematische immunisering tegen kritiek. Niet nieuwe data of kritiek verwerpen.
3. Ongerechtvaardigde selectiecriteria van gevallen, eenheden van observatie
4. Gebrek aan openheid, vage claims. Claims die je bijna niet kan controleren
5. Selectief gebruik van experimenteel bewijs, niet-repliceerbaar
6. Verzinnen van bronnen
7. Gebrek aan zelfcorrectie
Wat is wetenschap?
Wetenschap is het systematisch (op een bepaalde manier) verwerven van objectieve kennis.
