Familiaal vermogensrecht
Familiaal vermogensrecht
o Relatievermogensrecht
- Inleiding
- Huwelijksvermogensrecht
- Samenwoningsvermogensrecht
o Erfrecht
o Giften
Relatievermogensrecht
Analyse: 3. Vragen
1. Wat als de koppels niets geregeld hebben?
2. Over welke contractvrijheid beschikkken de koppels om hun vermogensrechtelijke
verhoudingen zelf te regelen?
1
, 3. Zijn er beperkingen van de contractvrijheid wanneer koppels hun
vermogensrechtelijke verhoudingen wensen te regelen?
Huwelijksvermogensrecht
Het huwelijk à gevolgen voor de echtgenoten
Primaire gevolgen o Art. 212-224 oud BW
o = primair huwelijksstelsel
o Bevat persoonlijke maar ook vermogensrechtelijke
bepalingen
o Dwingend recht: geldt onverkocht voor élk huwelijk
Secundaire gevolgen o Boek 2, titel 3 BW: art. 2.3.1 – 2.3.88. BW
o = secundair huwelijksstelsel
o Bevat enkel vermogensrechtelijke regels
o Aanvullend recht: vrije keuze van echtgenoten
(voornamelijk, heel soms dwingend recht)
Primair huwelijksstelsel
Basisbeginselen: minimum minimorum à minimumpaket voor echtgenoten om plichten,
rechten en gelijkheid tussen echtgenoten te waarborgen
Rechten o Autonomie van de echtgenoten
o Gelijkheid tussen echtgenoten
Plichten o Solidariteit
o Gezinsbelang
Aard van de bepalingen:
o zuiver persoonlijke bepalingen
o gemengde bepalingen
o vermogensrechtelijke bepalingen
Gevolgen:
Persoonlijke gevolgen o Art. 213 oud BW
o Plicht tot samenwonen
- Gezamenlijk verblijf houden (domicilie)
- Levensgemeenschap
- Geslachtsverkeer
o Plicht tot getrouwhoud
o Plicht tot bijstand (niet gelijk aan bijdrage) (art. 213 oud
BW)
- Eerbied en respect aan elkaar tonen
- Affectie tonen
- Morele hulp bieden (vb: bij ziekte)
Vermogensrechtelijke o Art. 214-222 oud BW
gevolgen o Handelingsbekwaamheid
o Eigen beroep
o Eigen inkomsten
2
, o Eigen bankzaken
o Eigen woonplaats
o Aantal onbekwaamheden
o Plicht hulp en bijdrage (materieel)
o Bescherming gezinswoning
o Hoofdelijke aansprakelijkheid huishoudelijke schulden
Het primair huwelijksstelsel is
o Van dwingend recht
o Wederkerig op grond van de wet (geldt dus voor beide echtgenoten)
- Dus! Geen toepassing mogelijk op basis van: exceptio non adempleti contractus
- Handhaving: echtgenoot die in gebreke blijft kan gedwongen worden
Toepassingsgebied Wie?
o Alle gehuwden, ongeacht keuze secundair stelsel
o Niet: samenwonenden, verloofden
Wanneer o Voor de gehele duur van het huwelijk
o Niet: na echtscheiding
o Wel: tijdens procedure echtscheiding
o Wel: bij feitelijke scheiding*
Uitvoering soms andere vorm/soms onmogelijk
Dwingende en voorlopige maatregelen (Fam Rb)
à Dit adviseren bij mensen die feitelijke scheiding
willen of even uit elkaar gaan maar wel nog getrouwd
zijn, want zolang de echtscheiding niet is voltrokken zou
je deze plichten moeten volgen.
Krachtlijnen o Gelijkheid van de echtgenoten
o Behoud van de autonomie van iedere echtgenoten
o Minimale solidariteit tussen echtgenoten en bescherming
gezinsbelang
Gelijkheid o Iedere echtgenoot dezelfde rechten en plichten
o Handelingsbekwaamheid: door huwelijk wordt echtgenoot niet
huwelijksonbekwaam
o Soms wel handelingsonbevoegdheid (bestuursbevoegdheden
vermogen)
Autonomie o Vrijheid beroepsuitoefening
o Inning en besteding van de inkomsten (art. 217 oud BW)
o Opening van een bankrekening/kluis
Solidariteit o Hulp-en bijdrage verplichting (art. 213 oud BW)
o Bescherming gezinswoning
o Hoofdelijkheid voor huishoudelijke schulden en schulden van de
opvoeding van de kinderen
o Hulp-en bijdrage verplichting:
- Hulpplicht: delen van de levensstandaard
à niet enkel in onderhoud voorzien maar delen levensstandaard
(vb: ook dure kledij indien jij die hebt, mee op restaurant…)
3
, - Bijdrage: in lasten van het huwelijk (art. 212 oud BW)
n Wat zijn lasten huwelijk?
n Hoe bijdragen? (geld, in natura..)
n Hoeveel bijdragen? à naar uw vermogen, indien de ene
echtgenoot veel minder verdiend moet die niet evenveel
bijdragen
- Bestedingsvolgorde inkomsten
- Handhaving
o Bescherming gezinswoning
- Artikel 215 oud BW
- Gezinswoning
- Draagdwijdte: tussen echtgenoten, wettelijk samenwonenden
- Beschermingstechniek
n Beide of één van de echtgenoten is eigenaar (§1)
n Echtgenoot is huurder (§2) à echtgenoot automatisch
medehuurder door het huwelijk (er moet geen niet
huurcontract worden opgesteld)
o Hoofdelijkheid voor huishoudelijke schulden en schulden van de
opvoeding van de kinderen.
- Art. 222 oud BW
o Buitensporig?
Secundair huwelijksvermogensstelsel
o Regeling m.b.t. goederen van de echtgenoten over:
- Wie is eigenaar van welke goederen
- Beheer en beschikking over die goederen
- Hoe de goederen worden verdeeld bij ontbinding
o Wettelijk huwelijksvermogensstelsel
- = modelsysteem
- Aanvullend recht
o Conventioneel huwelijksvermogensstelsel:
- Afwijking van modelsysteem via huwelijksovereenkomst (notariële akte)
o Boek 2, titel 2, hoofdstuk 3 (art. 2.3.16 BW e.v.)
Wettelijke = eigen vermogen en gemeenschappelijk vermogen
stelsel o Wettelijk huwelijksvermogensstelsel = wettelijk stelsel
o Aanvullend recht: wanneer wettelijk stelsel van toepassing?
- Geen H-OK à toepassing van rechtswege
- Wel H-OK à toepassing op aspecten die niet geregeld zijn
in het H-OK
4
Familiaal vermogensrecht
o Relatievermogensrecht
- Inleiding
- Huwelijksvermogensrecht
- Samenwoningsvermogensrecht
o Erfrecht
o Giften
Relatievermogensrecht
Analyse: 3. Vragen
1. Wat als de koppels niets geregeld hebben?
2. Over welke contractvrijheid beschikkken de koppels om hun vermogensrechtelijke
verhoudingen zelf te regelen?
1
, 3. Zijn er beperkingen van de contractvrijheid wanneer koppels hun
vermogensrechtelijke verhoudingen wensen te regelen?
Huwelijksvermogensrecht
Het huwelijk à gevolgen voor de echtgenoten
Primaire gevolgen o Art. 212-224 oud BW
o = primair huwelijksstelsel
o Bevat persoonlijke maar ook vermogensrechtelijke
bepalingen
o Dwingend recht: geldt onverkocht voor élk huwelijk
Secundaire gevolgen o Boek 2, titel 3 BW: art. 2.3.1 – 2.3.88. BW
o = secundair huwelijksstelsel
o Bevat enkel vermogensrechtelijke regels
o Aanvullend recht: vrije keuze van echtgenoten
(voornamelijk, heel soms dwingend recht)
Primair huwelijksstelsel
Basisbeginselen: minimum minimorum à minimumpaket voor echtgenoten om plichten,
rechten en gelijkheid tussen echtgenoten te waarborgen
Rechten o Autonomie van de echtgenoten
o Gelijkheid tussen echtgenoten
Plichten o Solidariteit
o Gezinsbelang
Aard van de bepalingen:
o zuiver persoonlijke bepalingen
o gemengde bepalingen
o vermogensrechtelijke bepalingen
Gevolgen:
Persoonlijke gevolgen o Art. 213 oud BW
o Plicht tot samenwonen
- Gezamenlijk verblijf houden (domicilie)
- Levensgemeenschap
- Geslachtsverkeer
o Plicht tot getrouwhoud
o Plicht tot bijstand (niet gelijk aan bijdrage) (art. 213 oud
BW)
- Eerbied en respect aan elkaar tonen
- Affectie tonen
- Morele hulp bieden (vb: bij ziekte)
Vermogensrechtelijke o Art. 214-222 oud BW
gevolgen o Handelingsbekwaamheid
o Eigen beroep
o Eigen inkomsten
2
, o Eigen bankzaken
o Eigen woonplaats
o Aantal onbekwaamheden
o Plicht hulp en bijdrage (materieel)
o Bescherming gezinswoning
o Hoofdelijke aansprakelijkheid huishoudelijke schulden
Het primair huwelijksstelsel is
o Van dwingend recht
o Wederkerig op grond van de wet (geldt dus voor beide echtgenoten)
- Dus! Geen toepassing mogelijk op basis van: exceptio non adempleti contractus
- Handhaving: echtgenoot die in gebreke blijft kan gedwongen worden
Toepassingsgebied Wie?
o Alle gehuwden, ongeacht keuze secundair stelsel
o Niet: samenwonenden, verloofden
Wanneer o Voor de gehele duur van het huwelijk
o Niet: na echtscheiding
o Wel: tijdens procedure echtscheiding
o Wel: bij feitelijke scheiding*
Uitvoering soms andere vorm/soms onmogelijk
Dwingende en voorlopige maatregelen (Fam Rb)
à Dit adviseren bij mensen die feitelijke scheiding
willen of even uit elkaar gaan maar wel nog getrouwd
zijn, want zolang de echtscheiding niet is voltrokken zou
je deze plichten moeten volgen.
Krachtlijnen o Gelijkheid van de echtgenoten
o Behoud van de autonomie van iedere echtgenoten
o Minimale solidariteit tussen echtgenoten en bescherming
gezinsbelang
Gelijkheid o Iedere echtgenoot dezelfde rechten en plichten
o Handelingsbekwaamheid: door huwelijk wordt echtgenoot niet
huwelijksonbekwaam
o Soms wel handelingsonbevoegdheid (bestuursbevoegdheden
vermogen)
Autonomie o Vrijheid beroepsuitoefening
o Inning en besteding van de inkomsten (art. 217 oud BW)
o Opening van een bankrekening/kluis
Solidariteit o Hulp-en bijdrage verplichting (art. 213 oud BW)
o Bescherming gezinswoning
o Hoofdelijkheid voor huishoudelijke schulden en schulden van de
opvoeding van de kinderen
o Hulp-en bijdrage verplichting:
- Hulpplicht: delen van de levensstandaard
à niet enkel in onderhoud voorzien maar delen levensstandaard
(vb: ook dure kledij indien jij die hebt, mee op restaurant…)
3
, - Bijdrage: in lasten van het huwelijk (art. 212 oud BW)
n Wat zijn lasten huwelijk?
n Hoe bijdragen? (geld, in natura..)
n Hoeveel bijdragen? à naar uw vermogen, indien de ene
echtgenoot veel minder verdiend moet die niet evenveel
bijdragen
- Bestedingsvolgorde inkomsten
- Handhaving
o Bescherming gezinswoning
- Artikel 215 oud BW
- Gezinswoning
- Draagdwijdte: tussen echtgenoten, wettelijk samenwonenden
- Beschermingstechniek
n Beide of één van de echtgenoten is eigenaar (§1)
n Echtgenoot is huurder (§2) à echtgenoot automatisch
medehuurder door het huwelijk (er moet geen niet
huurcontract worden opgesteld)
o Hoofdelijkheid voor huishoudelijke schulden en schulden van de
opvoeding van de kinderen.
- Art. 222 oud BW
o Buitensporig?
Secundair huwelijksvermogensstelsel
o Regeling m.b.t. goederen van de echtgenoten over:
- Wie is eigenaar van welke goederen
- Beheer en beschikking over die goederen
- Hoe de goederen worden verdeeld bij ontbinding
o Wettelijk huwelijksvermogensstelsel
- = modelsysteem
- Aanvullend recht
o Conventioneel huwelijksvermogensstelsel:
- Afwijking van modelsysteem via huwelijksovereenkomst (notariële akte)
o Boek 2, titel 2, hoofdstuk 3 (art. 2.3.16 BW e.v.)
Wettelijke = eigen vermogen en gemeenschappelijk vermogen
stelsel o Wettelijk huwelijksvermogensstelsel = wettelijk stelsel
o Aanvullend recht: wanneer wettelijk stelsel van toepassing?
- Geen H-OK à toepassing van rechtswege
- Wel H-OK à toepassing op aspecten die niet geregeld zijn
in het H-OK
4
