Milieuwetenschappen
1 Inleiding
Vlaanderen =
Menselijke activiteiten op een kleine oppervlakte
Uitgebouwde Infrastructuur
Sterk geïndustrialiseerde regio
Intensieve landbouw
Grote woongebieden
Afname biodiversiteit
Het Vlaamse milieubeleid richt zich op een duurzaam beheer van het milieu, op de
bescherming van mens en milieu tegen verontreiniging, op het behouden en herstel
van de ecologische waarde van het milieu.
De milieurapporten zorgen ervoor dat de uitgebreide info over de toestand van ons
milieu.
2 Agenda 21 en de ecologische voetafdruk
2.1 Agenda 21
Programma van de Verenigde Naties (VN)
Opgericht op de VN-conferentie inzake Milieu en Ontwikkeling in 1992
179 landen
2500 actiepunten vooral op lokaal vlak uitvoeren
Vijf grondbeginselen…
solidariteit met de landen uit het Zuiden;
het lange termijn wereldbeeld;
het beginsel van de vervuiler-betaalt;
het voorzorgsbeginsel (bestaat erin niet te wachten tot de
wetenschapsmensen absoluut zeker van iets zijn om tot actie over te gaan)
het participatiebeginsel
2.2 The global goals of het vervolg van Agenda 21
Opgericht in 2015
17 ambitieuze doelen =
Sustainable Development
Goals (SDG)
= agenda 2030
2.3 Debatcafé
Zie opdracht
,2.4 Een beetje milieuhistoriek
Einde 19de eeuw: “bezorgdheid om de natuur”
1957: aanduiding Westhoek en Hoge Venen als staatsnatuurreservaat
1970: keerpunt: toenemend milieubesef
o “milieukwestie”: nieuwe maatschappelijke trend
o Grootscheepse informatie-en sensibiliseringscampagnes
o Apollo-vlucht “the most effective environmental message of the
century”
o Opkomst milieubewegingen (oa. BBL)
1973: 1ste MAP = nieuwe koers
De jaren ’80:
o eerste regionalisatie van bevoegdheden o.m. natuurbehoud en
ruimtelijke ordening
o 1987: Brundtland-rapport – “Our Common Future” (1986: Tsjernobyl)
De Jaren ’90:
o Europa: motorfunctie
o 1992: habitat-richtlijn
Conferentie van Rio (VN) = United Nations
Conference on Environment and Development (UNCED) =
agenda ‘21
o Opkomst Greenpeace, WWF
2000-2015: verschillende klimaatconferenties
2015: Barack Obama wil doelstellingen bestrijding klimaatverandering
scherper stellen
Juni 2017: President Trump trekt zich terug uit het Klimaatakkoord: ‘Het
akkoord van Parijs is economische zelfverminking’
2019: klimaatbetogingen, president Biden,…
2.5 Wat is duurzame ontwikkeling?
Definitie door de Brundtland-Commissie, 1987:
Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van
het heden zonder de behoeftevoorziening van de toekomstige generaties in het
gedrang te brengen.
Vaak voorgesteld door de 3 P’s:
People: sociale rechtvaardigheid; naleving mensenrechten en arbeidsnormen
Planet: zorgen voor een gezond milieu; omgang met bodem, water, lucht,
biodiversiteit
Profit: een eerlijke beloning; verbeteren van de levensstandaard van de
boeren
De 3 P’s harmonieus met elkaar laten samenwerken
= Polluter Pays Principle
= Prevention Pays Principle
,2.6 Duurzame ontwikkeling en het Vlaamse milieubeleid
Milieubeleid is een essentiële schakel in het globale regeringsbeleid en het levert een
belangrijke bijdrage tot de oriëntatie van de maatschappij naar duurzame
ontwikkeling.
De grenzen die het milieu ons stelt erkennen.
Geïntegreerd beleid volgen.
2.7 Bevolkingsaangroei
We worden slachtoffer van ons eigen voorplantingssucces.
Bij sommige Afrikaanse landen zal de bevolking tegen het eind van de eeuw
duizelingwekkend aangroeien. In die landen krijgen vrouwen gemiddeld meer dan 5
kinderen. Deze vrouwen hebben vaak ook geen toegang tot scholing,
gezondheidszorg en voorbehoedsmiddelen. In 2100 zijn we mondiaal met zo’n 11
miljard.
Positief is de ontwikkeling in China: momenteel telt het evenveel inwoners als India
en tegen 2100 zakt het aantal Chinezen tot 1,09 miljard. In Europa zal het aantal
inwoners tegen 2100 afnemen met 14 procent.
Betere gezondheidszorg, gezondere voeding, betere toegang tot proper water, en
een dalende kindersterfte zullen een spectaculaire stijging van de gemiddelde
leeftijd met zich mee.
2.8 Ecologische voetafdruk
= meet de biologisch productieve oppervlakte
van de aarde en de zee die nodig is om de
natuurlijke rijkdommen te leveren die het land
verbruikt en het afval op te nemen dat het land
produceert.
Wij westerlingen hebben een veel te grote
voetafdruk.
Verenigde Staten: 9 hectare per persoon
België: 5 hectare per persoon
Indië: 1,7 hectare per persoon
Gemiddelde wereldburger: 2,3 hectare
, 2.9 Earth Overschoot Day
= de dag waarop de mensheid alle hulpbronnen heeft opgebruikt die de aarde in
één jaar kan produceren. Voor de rest van het jaar plegen we roofbouw op de
natuurlijke reserves.
Global footprint Network: berekent de dag van Earth Overshoot Day.
De exponentiële groei van de wereldbevolking, de luxueuze levensstijl van het
westen en de opkomst van nieuwe economische grootmachten.
1 Inleiding
Vlaanderen =
Menselijke activiteiten op een kleine oppervlakte
Uitgebouwde Infrastructuur
Sterk geïndustrialiseerde regio
Intensieve landbouw
Grote woongebieden
Afname biodiversiteit
Het Vlaamse milieubeleid richt zich op een duurzaam beheer van het milieu, op de
bescherming van mens en milieu tegen verontreiniging, op het behouden en herstel
van de ecologische waarde van het milieu.
De milieurapporten zorgen ervoor dat de uitgebreide info over de toestand van ons
milieu.
2 Agenda 21 en de ecologische voetafdruk
2.1 Agenda 21
Programma van de Verenigde Naties (VN)
Opgericht op de VN-conferentie inzake Milieu en Ontwikkeling in 1992
179 landen
2500 actiepunten vooral op lokaal vlak uitvoeren
Vijf grondbeginselen…
solidariteit met de landen uit het Zuiden;
het lange termijn wereldbeeld;
het beginsel van de vervuiler-betaalt;
het voorzorgsbeginsel (bestaat erin niet te wachten tot de
wetenschapsmensen absoluut zeker van iets zijn om tot actie over te gaan)
het participatiebeginsel
2.2 The global goals of het vervolg van Agenda 21
Opgericht in 2015
17 ambitieuze doelen =
Sustainable Development
Goals (SDG)
= agenda 2030
2.3 Debatcafé
Zie opdracht
,2.4 Een beetje milieuhistoriek
Einde 19de eeuw: “bezorgdheid om de natuur”
1957: aanduiding Westhoek en Hoge Venen als staatsnatuurreservaat
1970: keerpunt: toenemend milieubesef
o “milieukwestie”: nieuwe maatschappelijke trend
o Grootscheepse informatie-en sensibiliseringscampagnes
o Apollo-vlucht “the most effective environmental message of the
century”
o Opkomst milieubewegingen (oa. BBL)
1973: 1ste MAP = nieuwe koers
De jaren ’80:
o eerste regionalisatie van bevoegdheden o.m. natuurbehoud en
ruimtelijke ordening
o 1987: Brundtland-rapport – “Our Common Future” (1986: Tsjernobyl)
De Jaren ’90:
o Europa: motorfunctie
o 1992: habitat-richtlijn
Conferentie van Rio (VN) = United Nations
Conference on Environment and Development (UNCED) =
agenda ‘21
o Opkomst Greenpeace, WWF
2000-2015: verschillende klimaatconferenties
2015: Barack Obama wil doelstellingen bestrijding klimaatverandering
scherper stellen
Juni 2017: President Trump trekt zich terug uit het Klimaatakkoord: ‘Het
akkoord van Parijs is economische zelfverminking’
2019: klimaatbetogingen, president Biden,…
2.5 Wat is duurzame ontwikkeling?
Definitie door de Brundtland-Commissie, 1987:
Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die tegemoetkomt aan de noden van
het heden zonder de behoeftevoorziening van de toekomstige generaties in het
gedrang te brengen.
Vaak voorgesteld door de 3 P’s:
People: sociale rechtvaardigheid; naleving mensenrechten en arbeidsnormen
Planet: zorgen voor een gezond milieu; omgang met bodem, water, lucht,
biodiversiteit
Profit: een eerlijke beloning; verbeteren van de levensstandaard van de
boeren
De 3 P’s harmonieus met elkaar laten samenwerken
= Polluter Pays Principle
= Prevention Pays Principle
,2.6 Duurzame ontwikkeling en het Vlaamse milieubeleid
Milieubeleid is een essentiële schakel in het globale regeringsbeleid en het levert een
belangrijke bijdrage tot de oriëntatie van de maatschappij naar duurzame
ontwikkeling.
De grenzen die het milieu ons stelt erkennen.
Geïntegreerd beleid volgen.
2.7 Bevolkingsaangroei
We worden slachtoffer van ons eigen voorplantingssucces.
Bij sommige Afrikaanse landen zal de bevolking tegen het eind van de eeuw
duizelingwekkend aangroeien. In die landen krijgen vrouwen gemiddeld meer dan 5
kinderen. Deze vrouwen hebben vaak ook geen toegang tot scholing,
gezondheidszorg en voorbehoedsmiddelen. In 2100 zijn we mondiaal met zo’n 11
miljard.
Positief is de ontwikkeling in China: momenteel telt het evenveel inwoners als India
en tegen 2100 zakt het aantal Chinezen tot 1,09 miljard. In Europa zal het aantal
inwoners tegen 2100 afnemen met 14 procent.
Betere gezondheidszorg, gezondere voeding, betere toegang tot proper water, en
een dalende kindersterfte zullen een spectaculaire stijging van de gemiddelde
leeftijd met zich mee.
2.8 Ecologische voetafdruk
= meet de biologisch productieve oppervlakte
van de aarde en de zee die nodig is om de
natuurlijke rijkdommen te leveren die het land
verbruikt en het afval op te nemen dat het land
produceert.
Wij westerlingen hebben een veel te grote
voetafdruk.
Verenigde Staten: 9 hectare per persoon
België: 5 hectare per persoon
Indië: 1,7 hectare per persoon
Gemiddelde wereldburger: 2,3 hectare
, 2.9 Earth Overschoot Day
= de dag waarop de mensheid alle hulpbronnen heeft opgebruikt die de aarde in
één jaar kan produceren. Voor de rest van het jaar plegen we roofbouw op de
natuurlijke reserves.
Global footprint Network: berekent de dag van Earth Overshoot Day.
De exponentiële groei van de wereldbevolking, de luxueuze levensstijl van het
westen en de opkomst van nieuwe economische grootmachten.
