Toets matrijs – Extramurale zorg (CNA, RCA en ONCO)
Centraal zenuwstelsel
Anatomie hersenen
- Grote hersenen (cerebrum)
Hersenschors (cortex cerebri)
Basale kernen
Limbisch systeem
- Kleine hersenen (cerebellum)
- Tussenhersenen
Thalamus
Hypothalamus
Hypofyse
- Hersenstam
Grote hersenen
De grote hersenen worden ook wel het cerebrum genoemd. Hierin bevinden zich met name de
functies voor het denken, geheugen, intelligentie, zelfbewustzijn en creativiteit.
Het cerebrum bestaat uit de hersenschors, basale kernen en het limbisch systeem. De hersenschors
bestaat uit twee verschillende hersenhelften (hemisferen), deze worden gescheiden door een diepe
groeve tussen beide hemisferen (fissura longitudinalis cerebri). Het cerebrum overkoepelt en
beschermt de tussenhersenen, een deel van de kleine hersenen en een deel van de hersenstam hier
zijn ze mee verbonden door twee stelen (pedunculi cerebri).
De cellichamen van de neuronen in de grote hersenen (grijze stof) liggen aan de buitenkant van de
grote hersenen en vormen de cortex cerebri (schors), deze is sterk geplooid. Hierbinnen liggen de
verbindingsbanen (witte stof), dit deel van de her senen worde de medulla (merg) genoemd.
De geplooide cortex vertoont vele karakteristieke groeven (sulcí) en uitstulpingen (gyrí).
De sulcus lateralis verloopt aan de zijkant horizontaal en scheidt de frontale en pariëtale kwab.
De sulcus centralis verloopt verticaal vanaf het midden van de sulcus lateralis naar de fissura
longitudinalis cerebri.
Door deze twee groeven worden de hemisferen in vier kwabben verdeeld:
Lat. Begrip Fys. Begrip Ned. Begrip Locatie Functie
Lobus Frontalis Frontale Voorhoofdkwab Voor de sulcus Uitvoerend station,
kwab centralis Motorische schors
Lobus perietalis Pariëtale Wandbeenkwab Achter de sulcus Sensorisch station,
kwab centralis Sensorische schors
Lobus temporalis Temporale Slaapbeenkwab Onder de sulcus Gehoorschors
kwab lateralis
Lobus occipitalis Occipitale Achterhoofdkwab Boven het Visuele informatie
kwab cerebellum
,Lobus Frontalis – Frontale kwab
In de lobus frontalis bevinden zich de:
- primaire motorische cortex, deze is onder andere verantwoordelijk voor het genereren van
de zenuwimpulsen die nodig zijn om vrijwillige bewegingen te produceren. Ook verzend dit
gebied opdrachten naar de willekeurige spieren van het lichaam (de uitvoering) . Het
coördineert de houding van het lichaam en de volgorde van bewegingen in de grote
spiergroepen. In de primaire motorische cortex ligt dan ook de homunculus. Deze geeft
sturing aan de verschillende spieren in de tegenovergestelde helft van het lichaam. De
meeste sturing word geleverd in de handen (vingers) en rondom de mond.
- secundaire of pre motorische cortex, deze is onder andere verantwoordelijk voor het opslaan
van bewegingen die voortkomen uit ervaring. Het coördineert en programmeert
tegelijkertijd de volgorde van bewegingen en de activiteit van de primaire motorische cortex.
Ook speelt dit gebied een rol tijdens de bewegingen die nodig zijn voor spraak.
- motorische spraakcentrum, dit gebied is verantwoordelijk voor het spraakvermogen, maar
ook voor het vermogen om tegen jezelf te praten (in je hoofd).
- prefrontale cortex of tertiaire motorische cortex, dit gebied is verantwoordelijk voor het
plannen, keuzes maken en emoties reguleren.
- (deel van) het limbisch systeem, het hele limbische systeem word gevormd door
verschillende hersenstructuren in de grote hersenen die betrokken zijn bij emotie,
emotieregulering, emotioneel geheugen, genot en motivatie.
Lobus Perietalis – Pariëtale kwab
In de lobus perietalis bevinden zich de:
- Primaire somatosensorische cortex, dit gebied is verantwoordelijk voor het gevoel van tast
van je lichaam en ligt in het voorste gedeelte van je partiële kwab tegen de primaire
motorische cortex aan. Niet alleen tast maar ook pijn (nociceptieve prikkels), warmte en kou
komen binnen in dit gebied van de hersenen. Net zoals de primaire motorische cortex bevind
zich in dit gebied een homunculus. Deze is echter niet aanwezig voor het aansturen van de
spieren maar voor de zenuwprikkels van tast en pijn. In de handen en hersenen bevinden
zich de meeste neuronen.
- Secundaire somatosensorische cortex, dit gebeid is ook verantwoordelijk voor het gevoel van
tast van je lichaam. Er vind in dit gebied een diepere verwerking plaats van verschillende
texturen.
Lobus Temporalis – Temporale kwab
In de lobus temporalis bevinden zich de:
- Primaire akoestische schors
- Evenwichtsschors
- Reukschors
- Hippocampus
Lobus Occipitalis – Occipitale kwab
In de lobus occipitalis bevinden zich de:
- Primaire visuele cortex
- Secundaire visuele cortex
,tomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
,6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale ban
natomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
natomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
, 10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale
Basale kernen
De basale kernen (basale ganglia) zijn niet één anatomische eenheid maar bestaat uit vijf
verschillende kernen. Deze zijn sterk verbonden met de motorische gebieden in de hersenen en
verbinden de thalamus met de motorische cortex. Ze vormen onder andere automatismen in
bewegingen.
Limbisch systeem
Het limbisch systeem is een groep structuren in de hersenen dat tussen de hersenstam en de
hersenschors ligt. De structuren in het limbisch systeem zijn betrokken bij emotie, motivatie, genot
en het emotionele geheugen. Het bestaat onder andere uit de amygdala en de hippocampus. De
amygdala speelt een belangrijk rol bij angst en je reactie hierop. De hippocampus is vervolgens
betrokken bij het geheugen en het leggen van verbanden, ook speelt het een rol bij aangeleerde
emoties en herinneringen.
Neurofysiologie van bewegen
Sensomotorische kring
Motoriek en sensoriek zijn onlosmakelijk verbonden. Motoriek is het vermogen tot bewegen en
sensoriek is het opdoen van prikkels buiten het lichaam (tast, warmteregulatie, pijn, reuk, gehoor) en
informatie verwerven vanuit binnen het lichaam (proprioceptie). Samen zorgen deze twee er
bijvoorbeeld voor dat je een bal kan vangen. Je kunt de bal zien aankomen (sensoriek), je strekt je
armen uit om de bal te vangen (motoriek).
Motorische prikkel:
Tertiaire motorische cortex (maken keuzes) M3
Secundaire motorische cortex (programmeren) M2
Primaire motorische cortex (uitvoeren/ing) M1
Primaire sensorische cortex (ontvangen prikkels) S1
Secundaire sensorische cortex (analyseren prikkels) S2
Tertiaire sensorische cortex (koppeling sensoriek) S3
Sensorische prikkel:
Primaire sensorische cortex (ontvangen prikkels) S1
Secundaire sensorische cortex (analyseren prikkels) S2
Tertiaire sensorische cortex (koppeling sensoriek) S3
Tertiaire motorische cortex (maken keuzes) M3
Secundaire motorische cortex (programmeren) M2
Primaire motorische cortex (uitvoeren/ing) M1
Motivatie van een prikkel kan op drie verschillende manieren binnenkomen:
- S1 = tastsensoren
Centraal zenuwstelsel
Anatomie hersenen
- Grote hersenen (cerebrum)
Hersenschors (cortex cerebri)
Basale kernen
Limbisch systeem
- Kleine hersenen (cerebellum)
- Tussenhersenen
Thalamus
Hypothalamus
Hypofyse
- Hersenstam
Grote hersenen
De grote hersenen worden ook wel het cerebrum genoemd. Hierin bevinden zich met name de
functies voor het denken, geheugen, intelligentie, zelfbewustzijn en creativiteit.
Het cerebrum bestaat uit de hersenschors, basale kernen en het limbisch systeem. De hersenschors
bestaat uit twee verschillende hersenhelften (hemisferen), deze worden gescheiden door een diepe
groeve tussen beide hemisferen (fissura longitudinalis cerebri). Het cerebrum overkoepelt en
beschermt de tussenhersenen, een deel van de kleine hersenen en een deel van de hersenstam hier
zijn ze mee verbonden door twee stelen (pedunculi cerebri).
De cellichamen van de neuronen in de grote hersenen (grijze stof) liggen aan de buitenkant van de
grote hersenen en vormen de cortex cerebri (schors), deze is sterk geplooid. Hierbinnen liggen de
verbindingsbanen (witte stof), dit deel van de her senen worde de medulla (merg) genoemd.
De geplooide cortex vertoont vele karakteristieke groeven (sulcí) en uitstulpingen (gyrí).
De sulcus lateralis verloopt aan de zijkant horizontaal en scheidt de frontale en pariëtale kwab.
De sulcus centralis verloopt verticaal vanaf het midden van de sulcus lateralis naar de fissura
longitudinalis cerebri.
Door deze twee groeven worden de hemisferen in vier kwabben verdeeld:
Lat. Begrip Fys. Begrip Ned. Begrip Locatie Functie
Lobus Frontalis Frontale Voorhoofdkwab Voor de sulcus Uitvoerend station,
kwab centralis Motorische schors
Lobus perietalis Pariëtale Wandbeenkwab Achter de sulcus Sensorisch station,
kwab centralis Sensorische schors
Lobus temporalis Temporale Slaapbeenkwab Onder de sulcus Gehoorschors
kwab lateralis
Lobus occipitalis Occipitale Achterhoofdkwab Boven het Visuele informatie
kwab cerebellum
,Lobus Frontalis – Frontale kwab
In de lobus frontalis bevinden zich de:
- primaire motorische cortex, deze is onder andere verantwoordelijk voor het genereren van
de zenuwimpulsen die nodig zijn om vrijwillige bewegingen te produceren. Ook verzend dit
gebied opdrachten naar de willekeurige spieren van het lichaam (de uitvoering) . Het
coördineert de houding van het lichaam en de volgorde van bewegingen in de grote
spiergroepen. In de primaire motorische cortex ligt dan ook de homunculus. Deze geeft
sturing aan de verschillende spieren in de tegenovergestelde helft van het lichaam. De
meeste sturing word geleverd in de handen (vingers) en rondom de mond.
- secundaire of pre motorische cortex, deze is onder andere verantwoordelijk voor het opslaan
van bewegingen die voortkomen uit ervaring. Het coördineert en programmeert
tegelijkertijd de volgorde van bewegingen en de activiteit van de primaire motorische cortex.
Ook speelt dit gebied een rol tijdens de bewegingen die nodig zijn voor spraak.
- motorische spraakcentrum, dit gebied is verantwoordelijk voor het spraakvermogen, maar
ook voor het vermogen om tegen jezelf te praten (in je hoofd).
- prefrontale cortex of tertiaire motorische cortex, dit gebied is verantwoordelijk voor het
plannen, keuzes maken en emoties reguleren.
- (deel van) het limbisch systeem, het hele limbische systeem word gevormd door
verschillende hersenstructuren in de grote hersenen die betrokken zijn bij emotie,
emotieregulering, emotioneel geheugen, genot en motivatie.
Lobus Perietalis – Pariëtale kwab
In de lobus perietalis bevinden zich de:
- Primaire somatosensorische cortex, dit gebied is verantwoordelijk voor het gevoel van tast
van je lichaam en ligt in het voorste gedeelte van je partiële kwab tegen de primaire
motorische cortex aan. Niet alleen tast maar ook pijn (nociceptieve prikkels), warmte en kou
komen binnen in dit gebied van de hersenen. Net zoals de primaire motorische cortex bevind
zich in dit gebied een homunculus. Deze is echter niet aanwezig voor het aansturen van de
spieren maar voor de zenuwprikkels van tast en pijn. In de handen en hersenen bevinden
zich de meeste neuronen.
- Secundaire somatosensorische cortex, dit gebeid is ook verantwoordelijk voor het gevoel van
tast van je lichaam. Er vind in dit gebied een diepere verwerking plaats van verschillende
texturen.
Lobus Temporalis – Temporale kwab
In de lobus temporalis bevinden zich de:
- Primaire akoestische schors
- Evenwichtsschors
- Reukschors
- Hippocampus
Lobus Occipitalis – Occipitale kwab
In de lobus occipitalis bevinden zich de:
- Primaire visuele cortex
- Secundaire visuele cortex
,tomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
,6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale ban
natomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
natomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale banen
Anatomie hersenen
1. Grote hersenen
2. Kleine hersenen
3. Hersenschors
4. Limbisch systeem
5. Tussenhersenen
6. Hersenstam
7. Hersen en ruggenmergsvliezen
8. Ventrikels en liquor
9. Vascularisatie
, 10. Piramidale banen
11. Extrapiramidale
Basale kernen
De basale kernen (basale ganglia) zijn niet één anatomische eenheid maar bestaat uit vijf
verschillende kernen. Deze zijn sterk verbonden met de motorische gebieden in de hersenen en
verbinden de thalamus met de motorische cortex. Ze vormen onder andere automatismen in
bewegingen.
Limbisch systeem
Het limbisch systeem is een groep structuren in de hersenen dat tussen de hersenstam en de
hersenschors ligt. De structuren in het limbisch systeem zijn betrokken bij emotie, motivatie, genot
en het emotionele geheugen. Het bestaat onder andere uit de amygdala en de hippocampus. De
amygdala speelt een belangrijk rol bij angst en je reactie hierop. De hippocampus is vervolgens
betrokken bij het geheugen en het leggen van verbanden, ook speelt het een rol bij aangeleerde
emoties en herinneringen.
Neurofysiologie van bewegen
Sensomotorische kring
Motoriek en sensoriek zijn onlosmakelijk verbonden. Motoriek is het vermogen tot bewegen en
sensoriek is het opdoen van prikkels buiten het lichaam (tast, warmteregulatie, pijn, reuk, gehoor) en
informatie verwerven vanuit binnen het lichaam (proprioceptie). Samen zorgen deze twee er
bijvoorbeeld voor dat je een bal kan vangen. Je kunt de bal zien aankomen (sensoriek), je strekt je
armen uit om de bal te vangen (motoriek).
Motorische prikkel:
Tertiaire motorische cortex (maken keuzes) M3
Secundaire motorische cortex (programmeren) M2
Primaire motorische cortex (uitvoeren/ing) M1
Primaire sensorische cortex (ontvangen prikkels) S1
Secundaire sensorische cortex (analyseren prikkels) S2
Tertiaire sensorische cortex (koppeling sensoriek) S3
Sensorische prikkel:
Primaire sensorische cortex (ontvangen prikkels) S1
Secundaire sensorische cortex (analyseren prikkels) S2
Tertiaire sensorische cortex (koppeling sensoriek) S3
Tertiaire motorische cortex (maken keuzes) M3
Secundaire motorische cortex (programmeren) M2
Primaire motorische cortex (uitvoeren/ing) M1
Motivatie van een prikkel kan op drie verschillende manieren binnenkomen:
- S1 = tastsensoren
