Hoofdstuk 19.2 – Schildklier
19.2.2 Indicaties voor schildklierscintigrafie
Thyreotoxicose
Ontstaat bij een overmaat van het schildklierhormoon in perifere weefsels. De overmaat
is een gevolg van:
-een toegenomen hormoonproductie in de schildklier: hyperthyreoïdie.
-destructie van schildklierweefsel waardoor reeds geproduceerde hormonen in de
circulatie terecht komen: thyreotoxicose zonder hyperthyreoïdie.
De ziekte van Graves en toxisch multinodulair struma zijn verantwoordelijk voor 85% van
de thyreotoxicose.
Een belangrijk verschijnsel is vermagering bij een goede eetlust, gejaagdheid,
hartkloppingen en tremor.
De ziekte van Graves wordt gezien als een multifactorieel auto-immuunziekte waarbij de
reactie specifiek tegen de TSH receptor wordt uitgelokt door stress, roken, infecties of een
gestegen jodium inname. Meer dan de helft van de hyperthyreoïdie gevallen berust op de
ziekte van Graves. Patiënten hebben last van lichtschuwheid, branderige en tranende
ogen en de ogen kunnen uitpuilen (exoftalmus).
De ziekte van Plummer (=toxisch multinodulair struma) ontwikkelt zich langzaam
progressief vanuit een euthyreoot diffuus struma naar een nodulair struma. Autonome
nodi ontwikkelen zich en ontteken zich aan de normale regulatiemechanismen wat
resulteert in hyperthyreoïdie. Door de hyperactiviteit van de noduli is de functie in
omliggend weefsel onderdrukt doordat TSH afgifte uit de hypofyse wordt geremd door de
verhoogde hormoonproductie. Er is een omgekeerd evenredig verband tussen de nodus
en omgeving: hoe heter de nodus, hoe kouder de omgeving.
De ziekte van De Quervain (=subacute thyreoïditis) leidt de destructie van
schildklierweefsel tot het vrijkomen van schildklierhormonen in de circulatie waardoor
thyreotoxicose ontstaat. Hierbij is een hoog gehalte T3/T4 en een laag TSH gehalte en de
schildklier toont geen stapeling van jodium of technetium. De ziekte wordt voorafgegaan
door infectie van luchtwegen, pijnlijke zwelling van de schildklier , koorts en moeheid.
Postpartumthyreoïditis komt 3-6 maanden na de bevalling voor. Het is de silent/painless
vorm van thyreoïditis. Het beloop lijkt op de ziekte van De Quervain maar de pijn en de
hoge bloedbezinking (BSE) ontbreken.
Hypothyreoïdie
Wordt veroorzaakt door onvoldoende vorming en afgifte van schildklierhormoon.
-Primaire hypothyreoïdie: de oorzaak ligt in de schildklier
-Secundaire hypothyreoïdie: de oorzaak ligt in de hypothalamus of hypofyse.
Oorzaken: dysgenesie, agenesie, stoornis in de schildklierhormoonsynthese.
Stoornissen in de hormoonsynthese kunnen worden aangetoond door een onderzoek met
123
I, gevolgd door een wash-out test met natriumperchloraat.
Klachten: traagheid in denken en handelen, moeheid, obstipatie, droge huid, droog haar,
haaruitval.
Non-toxisch struma
Struma = vergroting van de schildklier. Dit zegt niks over de functie! Er kan sprake zijn
van euthyreoïdie, hyperthyreoïdie of hypothyreoïdie. Een nodus is een weefselknobbel
binnen de schildklier. Een struma kan diffuus, uninodulair of multinodulair zijn.
Beginnen klein struma: weinig klachten. Bij groei ontstaan er cosmetische klachten,
slikklachten, benauwdheid.
Endemisch struma een struma komt voor bij >10% van de bevolking. Dit wordt bijna
altijd veroorzaakt door jodiumdeficiëntie in de voeding.
1
19.2.2 Indicaties voor schildklierscintigrafie
Thyreotoxicose
Ontstaat bij een overmaat van het schildklierhormoon in perifere weefsels. De overmaat
is een gevolg van:
-een toegenomen hormoonproductie in de schildklier: hyperthyreoïdie.
-destructie van schildklierweefsel waardoor reeds geproduceerde hormonen in de
circulatie terecht komen: thyreotoxicose zonder hyperthyreoïdie.
De ziekte van Graves en toxisch multinodulair struma zijn verantwoordelijk voor 85% van
de thyreotoxicose.
Een belangrijk verschijnsel is vermagering bij een goede eetlust, gejaagdheid,
hartkloppingen en tremor.
De ziekte van Graves wordt gezien als een multifactorieel auto-immuunziekte waarbij de
reactie specifiek tegen de TSH receptor wordt uitgelokt door stress, roken, infecties of een
gestegen jodium inname. Meer dan de helft van de hyperthyreoïdie gevallen berust op de
ziekte van Graves. Patiënten hebben last van lichtschuwheid, branderige en tranende
ogen en de ogen kunnen uitpuilen (exoftalmus).
De ziekte van Plummer (=toxisch multinodulair struma) ontwikkelt zich langzaam
progressief vanuit een euthyreoot diffuus struma naar een nodulair struma. Autonome
nodi ontwikkelen zich en ontteken zich aan de normale regulatiemechanismen wat
resulteert in hyperthyreoïdie. Door de hyperactiviteit van de noduli is de functie in
omliggend weefsel onderdrukt doordat TSH afgifte uit de hypofyse wordt geremd door de
verhoogde hormoonproductie. Er is een omgekeerd evenredig verband tussen de nodus
en omgeving: hoe heter de nodus, hoe kouder de omgeving.
De ziekte van De Quervain (=subacute thyreoïditis) leidt de destructie van
schildklierweefsel tot het vrijkomen van schildklierhormonen in de circulatie waardoor
thyreotoxicose ontstaat. Hierbij is een hoog gehalte T3/T4 en een laag TSH gehalte en de
schildklier toont geen stapeling van jodium of technetium. De ziekte wordt voorafgegaan
door infectie van luchtwegen, pijnlijke zwelling van de schildklier , koorts en moeheid.
Postpartumthyreoïditis komt 3-6 maanden na de bevalling voor. Het is de silent/painless
vorm van thyreoïditis. Het beloop lijkt op de ziekte van De Quervain maar de pijn en de
hoge bloedbezinking (BSE) ontbreken.
Hypothyreoïdie
Wordt veroorzaakt door onvoldoende vorming en afgifte van schildklierhormoon.
-Primaire hypothyreoïdie: de oorzaak ligt in de schildklier
-Secundaire hypothyreoïdie: de oorzaak ligt in de hypothalamus of hypofyse.
Oorzaken: dysgenesie, agenesie, stoornis in de schildklierhormoonsynthese.
Stoornissen in de hormoonsynthese kunnen worden aangetoond door een onderzoek met
123
I, gevolgd door een wash-out test met natriumperchloraat.
Klachten: traagheid in denken en handelen, moeheid, obstipatie, droge huid, droog haar,
haaruitval.
Non-toxisch struma
Struma = vergroting van de schildklier. Dit zegt niks over de functie! Er kan sprake zijn
van euthyreoïdie, hyperthyreoïdie of hypothyreoïdie. Een nodus is een weefselknobbel
binnen de schildklier. Een struma kan diffuus, uninodulair of multinodulair zijn.
Beginnen klein struma: weinig klachten. Bij groei ontstaan er cosmetische klachten,
slikklachten, benauwdheid.
Endemisch struma een struma komt voor bij >10% van de bevolking. Dit wordt bijna
altijd veroorzaakt door jodiumdeficiëntie in de voeding.
1
