Hoofdstuk 5. Verpleegtechnische handelingen.
5.1
Een van de aspecten van de verzorgende voor chronisch zieken, lichamelijk gehandicapten
en revaliderende zorgvragers is het uitvoeren van verpleegtechnische handelingen. Vaak zijn
zorgvragers zelf in staat om bepaalde handelingen uit te voeren. Als ze worden opgenomen
is het van belang om te overleggen of de zorgvragers deze handelingen zelf kan blijven
doen.
5.2
Zorgvragers met een chronische ziekte hebben allemaal specifieke zorg nodig, welke dit is
hangt af van hun gezondheidstoestand en mogelijkheden.
Veel zorgvragers met huidaandoeningen zoals eczeem of psoriasis moeten regelmatig
gezalfd worden. Vaak doen ze dit zelf, maar soms is het nodig dat de verzorgende dit doet.
Dit zijn vooral plaatsen waar de zorgvrager niet bij kan. Als verzorgende kun je observeren
en noteren of de zalf goed werkt en eventueel adviezen geven over de zalftherapie.
Als je medicatie toedient, ga je altijd na of de zorgvrager op de hoogte is van de werking en
eventuele bijwerkingen van medicijnen. Antibiotica kan oraal of percutaan worden
toegediend.
Zorgvragers met COPD of astma kun je in allerlei instellingen tegenkomen. Meestal
verrichten ze zelf de handelingen die nodig zijn om hun ziekte onder controle te houden.
Maar in sommige situaties is het nodig dat je taken overneemt. Je hebt kortwerkende en
langwerkende luchtwegverwijders.
Als de zorgvrager luchtwegverwijders gebruikt, let dan goed op of er bijwerkingen ontstaan.
Ga altijd na of de zorgvrager op de hoogte is van de bijwerkingen.
Zorgvragers die astma hebben gebruiken regelmatig een zogenaamde piekstroommeter.
Hiermee kan gecontroleerd worden of de grote luchtwegen wijd open zijn. Deze wordt alleen
gemeten bij zorgvragers met astma omdat hier de grotere luchtwegen vernauwd zijn. Bij
chronische bronchitis en emfyseem zit het probleem in de kleinere luchtwegen.
De zorgvrager moet dan telkens 3x achter elkaar blazen. Hierbij moet de zorgvrager eerst zo
diep mogelijk inademen. Vervolgens plaatst hij het mondstuk van de meter tussen de tanden
en sluit de lippen om het mondstuk. Dan blaast de zorgvrager zo hard en zo snel mogelijk
uit. Als de uitkomst 15% of meer is, dan is er sprake van variabiliteit. Dat betekent dat de
doorsnee van de grote luchtwegen veranderlijk is. Als het verschil tussen de ochtend en
avondpiekstroom op 2 of meer dagen groter is dan 15%, dan is de astma niet onder controle.
Mensen die type I diabetes hebben moeten voor de rest van hun leven insuline spuiten.
Mensen die Mensen die type II diabetes hebben kunnen hun ziekte meestal met een dieet en
, tabletten onder controle houden.
Er zijn 3 soorten insuline:
o kortwerkende (na 30 minuten werken, werkt het beste tussen 2-4 uur en na 8 uur weg)
o middellang werkende (na 1,5 uur werken, het beste na 4-12 uur en na 24 uur weg)
(schudden vanwege het eiwit dat aanwezig is).
o mengsel kort en middelwerking (na 30 minuten werken, max 24 uur werkend) (30% kort en
70% middellange insuline) (10x kantelen voor gebruik).
Hoe vaak, op welk tijdstip en hoeveel geïnjecteerd moet worden, is afhankelijk van de
glucosewaarden in het bloed. Deze moet normaal gesproken tussen 4-10 mmol/l zijn.
De meeste zorgvragers met diabetes injecteren zichzelf met een insulinepen. Dit is een soort
vulpen waarin een patroon met insuline zit. Voor elke injectie wordt er een nieuw naaldje aan
bevestigd. Als verzorgende kom je regelmatig zorgvragers tegen die insuline moeten spuiten.
Als je deze taak overneemt, vraag dan waar de zorgvrager zichzelf altijd spuit.
Over het algemeen is dit in de bovenarm, buik of het bovenbeen. Let er wel op dat je wisselt
van injectieplaats. Door veel dezelfde plaats injecteren kunnen er namelijk harde, pijnlijke
plekken ontstaan.
Mensen met diabetes hebben een grotere kans op het ontstaan van een open been of
voet(ulcus cruris). Wondverzorging en zwachteltechnieken zijn hierbij belangrijke
verpleegtechnische handelingen.
5.3
Bij een zorgvrager met een spierziekte kunnen er allerlei problemen optreden in
verschillende lichaamsdelen. Naast het toedienen van medicijnen zijn er ook andere
verpleegtechnische handelingen die veel voorkomen bij mensen met spierziekte. Het kan
nodig zijn om sonde voeding toe te dienen via een PEG katheter.
Ook de ademhalingsorganen van een zorgvrager met een spierziekte kunnen aangedaan
raken. Het uitzuigen van de mond en keel kan dan helpen om weer beter te kunnen
ademhalen. Vaak wordt er ook zuurstof toegediend. Ook verslechtering van de spieren
rondom de blaas is mogelijk. Het kan dan nodig zijn om de blaas te katheteriseren.
Zorgvragers die reuma hebben, kunnen gebaat zijn bij het gebruiken van een combinatie van
medicijnen. Als een zorgvrager om een bepaalde reden hun medicijnen niet meer kunnen
innemen, zul je dit (tijdelijk) moeten overnemen. Wees alert en geef observaties door aan
een behandelend arts. Zorgvragers met een reumatische aandoening krijgen ook regelmatig
te maken met koude-warmte behandeling. Het belangrijkste is dat het de pijn vermindert.
De ziekte MS verloopt bij elke zorgvrager anders, waardoor er ook verschillende
verpleegtechnische handelingen voor kunnen komen. Door MS kan de uitscheiding van urine
verstoord raken. Blaaskatheter en blaasspoelen zijn dan aan de orde. Zorgvragers met MS
krijgen vaak weinig beweging. Ze liggen of zitten de hele dag. Om trombose te voorkomen
krijgen zij soms subcutaan een antistollingsmiddel toegediend.
Vaak hebben zorgvragers met MS ook problemen met de defecatie. Het toedienen van
laxeermiddelen of drankjes is dan een mogelijke interventie.
5.4
Net als bij chronisch zieken en lichamelijk gehandicapten geldt ook bij revaliderende dat er
verschillende verpleegtechnische handelingen kunnen voorkomen.
5.1
Een van de aspecten van de verzorgende voor chronisch zieken, lichamelijk gehandicapten
en revaliderende zorgvragers is het uitvoeren van verpleegtechnische handelingen. Vaak zijn
zorgvragers zelf in staat om bepaalde handelingen uit te voeren. Als ze worden opgenomen
is het van belang om te overleggen of de zorgvragers deze handelingen zelf kan blijven
doen.
5.2
Zorgvragers met een chronische ziekte hebben allemaal specifieke zorg nodig, welke dit is
hangt af van hun gezondheidstoestand en mogelijkheden.
Veel zorgvragers met huidaandoeningen zoals eczeem of psoriasis moeten regelmatig
gezalfd worden. Vaak doen ze dit zelf, maar soms is het nodig dat de verzorgende dit doet.
Dit zijn vooral plaatsen waar de zorgvrager niet bij kan. Als verzorgende kun je observeren
en noteren of de zalf goed werkt en eventueel adviezen geven over de zalftherapie.
Als je medicatie toedient, ga je altijd na of de zorgvrager op de hoogte is van de werking en
eventuele bijwerkingen van medicijnen. Antibiotica kan oraal of percutaan worden
toegediend.
Zorgvragers met COPD of astma kun je in allerlei instellingen tegenkomen. Meestal
verrichten ze zelf de handelingen die nodig zijn om hun ziekte onder controle te houden.
Maar in sommige situaties is het nodig dat je taken overneemt. Je hebt kortwerkende en
langwerkende luchtwegverwijders.
Als de zorgvrager luchtwegverwijders gebruikt, let dan goed op of er bijwerkingen ontstaan.
Ga altijd na of de zorgvrager op de hoogte is van de bijwerkingen.
Zorgvragers die astma hebben gebruiken regelmatig een zogenaamde piekstroommeter.
Hiermee kan gecontroleerd worden of de grote luchtwegen wijd open zijn. Deze wordt alleen
gemeten bij zorgvragers met astma omdat hier de grotere luchtwegen vernauwd zijn. Bij
chronische bronchitis en emfyseem zit het probleem in de kleinere luchtwegen.
De zorgvrager moet dan telkens 3x achter elkaar blazen. Hierbij moet de zorgvrager eerst zo
diep mogelijk inademen. Vervolgens plaatst hij het mondstuk van de meter tussen de tanden
en sluit de lippen om het mondstuk. Dan blaast de zorgvrager zo hard en zo snel mogelijk
uit. Als de uitkomst 15% of meer is, dan is er sprake van variabiliteit. Dat betekent dat de
doorsnee van de grote luchtwegen veranderlijk is. Als het verschil tussen de ochtend en
avondpiekstroom op 2 of meer dagen groter is dan 15%, dan is de astma niet onder controle.
Mensen die type I diabetes hebben moeten voor de rest van hun leven insuline spuiten.
Mensen die Mensen die type II diabetes hebben kunnen hun ziekte meestal met een dieet en
, tabletten onder controle houden.
Er zijn 3 soorten insuline:
o kortwerkende (na 30 minuten werken, werkt het beste tussen 2-4 uur en na 8 uur weg)
o middellang werkende (na 1,5 uur werken, het beste na 4-12 uur en na 24 uur weg)
(schudden vanwege het eiwit dat aanwezig is).
o mengsel kort en middelwerking (na 30 minuten werken, max 24 uur werkend) (30% kort en
70% middellange insuline) (10x kantelen voor gebruik).
Hoe vaak, op welk tijdstip en hoeveel geïnjecteerd moet worden, is afhankelijk van de
glucosewaarden in het bloed. Deze moet normaal gesproken tussen 4-10 mmol/l zijn.
De meeste zorgvragers met diabetes injecteren zichzelf met een insulinepen. Dit is een soort
vulpen waarin een patroon met insuline zit. Voor elke injectie wordt er een nieuw naaldje aan
bevestigd. Als verzorgende kom je regelmatig zorgvragers tegen die insuline moeten spuiten.
Als je deze taak overneemt, vraag dan waar de zorgvrager zichzelf altijd spuit.
Over het algemeen is dit in de bovenarm, buik of het bovenbeen. Let er wel op dat je wisselt
van injectieplaats. Door veel dezelfde plaats injecteren kunnen er namelijk harde, pijnlijke
plekken ontstaan.
Mensen met diabetes hebben een grotere kans op het ontstaan van een open been of
voet(ulcus cruris). Wondverzorging en zwachteltechnieken zijn hierbij belangrijke
verpleegtechnische handelingen.
5.3
Bij een zorgvrager met een spierziekte kunnen er allerlei problemen optreden in
verschillende lichaamsdelen. Naast het toedienen van medicijnen zijn er ook andere
verpleegtechnische handelingen die veel voorkomen bij mensen met spierziekte. Het kan
nodig zijn om sonde voeding toe te dienen via een PEG katheter.
Ook de ademhalingsorganen van een zorgvrager met een spierziekte kunnen aangedaan
raken. Het uitzuigen van de mond en keel kan dan helpen om weer beter te kunnen
ademhalen. Vaak wordt er ook zuurstof toegediend. Ook verslechtering van de spieren
rondom de blaas is mogelijk. Het kan dan nodig zijn om de blaas te katheteriseren.
Zorgvragers die reuma hebben, kunnen gebaat zijn bij het gebruiken van een combinatie van
medicijnen. Als een zorgvrager om een bepaalde reden hun medicijnen niet meer kunnen
innemen, zul je dit (tijdelijk) moeten overnemen. Wees alert en geef observaties door aan
een behandelend arts. Zorgvragers met een reumatische aandoening krijgen ook regelmatig
te maken met koude-warmte behandeling. Het belangrijkste is dat het de pijn vermindert.
De ziekte MS verloopt bij elke zorgvrager anders, waardoor er ook verschillende
verpleegtechnische handelingen voor kunnen komen. Door MS kan de uitscheiding van urine
verstoord raken. Blaaskatheter en blaasspoelen zijn dan aan de orde. Zorgvragers met MS
krijgen vaak weinig beweging. Ze liggen of zitten de hele dag. Om trombose te voorkomen
krijgen zij soms subcutaan een antistollingsmiddel toegediend.
Vaak hebben zorgvragers met MS ook problemen met de defecatie. Het toedienen van
laxeermiddelen of drankjes is dan een mogelijke interventie.
5.4
Net als bij chronisch zieken en lichamelijk gehandicapten geldt ook bij revaliderende dat er
verschillende verpleegtechnische handelingen kunnen voorkomen.
