Alle hoorcolleges blok A
Hoorcollege 1: inleiding anatomie
1. saggitaal vlak (frontale/transversale as) > zeikant, anterflexie en
retroflexiebeweging
2. transversaal vlak (longitudinale as) > rondje draaien, exorotatie, endorotatie,
3. frontaal vlak (saggitale as) > abductie en adducite
Anterior > voor
Posterior > achter
Sinister > links
Dexter > rechts
, • Junctura ossea (botverbinding)
niet te bewegen
• Junctura fibrosa (bindweefselverbinding)
→ syndesmosis > een verbinding tussen twee skeletdelen door een band (ligament)
van bindweefsel
Sutura > de schedelnaden van een volwassene bijvoorbeeld; kenmerk: zeer
smalle spleten met bindweefsel gevuld
• Junctura cartilaginea
➔ Synchondrosis > hyalien kraaakbeen
de verbinding tussen de onderste ribben onderling en de bovenste ribben met
sternum
➔ Symphysis > vezelig kraakbeen
• Junctura synovialis (vloeistof)
articulatio = art. (de echte gewrichten)
➢ Cartilago articularis > kraakbeen op gewrichtsuiteinden
➢ Sprake van gewrichtskapsel > capsula articularis
➢ Gewrichtsvocht > synova
➢ Kop/kom
➢ Gewrichtsspleet > cavum articulare
2) indeling naar het aantal botten binnen het kapsel (geldt alleen voor junctura
synoviales)
• Articulatio simplex
Enkelvoudig gewricht > 2 botstukken komen samen
• Articulatio composita
Samengesteld gewricht > meer dan 2 botten komen samen
• Articulatio duplex
2 botten op meer dan 1 plek verbonden, bicondylair gewricht
• Articulatio complexa
Gewricht waarin dicini en menisci in voorkomen
3. Verbindingen; syndesmologie > synoviale gewrichten
Indeling naar de vorm van botuiteinden (van veel naar weinig beweging)
• Articulatio cylindra > cilinder
• articulatio. ginglymus > sharniergewricht
• articulatio. trochoidea > draai of rolgewricht
◼ om 1 as van beweging, het bolle botstuk beweegt om het kommetje van het
holle botstuk > buigen en strekken
• articulatio sellaris > zadel, 2 kanten op, niet draaien, kop en kom
zo schommelen
• articulatio ellipsoidea > ellipsvormig (ei) 2 assig zowel rotatie en
als translatie (pols)
• articulatio sphaeroidea > kogelgewricht, kan alle kanten op, 3
assen roteren
• articulatio plana > vlak/plat, schuiven je kan niet knikken, rotatie
om eigen as
,Hoorcollege 2: spieropbouw en spieractiviteit
- Door overdracht van de prikkel aan spiervezels worden de spiervezels geactiveerd
om samen te trekken.
- Het middendeel van de spier is meestal het dikste: de spierbuik
Concentrische contractie > spier wordt korter door contractie
Excentrische contractie > (dezelde) spier kan tijdens contractie langer worden
Isometrische contractie > lengte van spier blijft gelijk (gebeurt bij
spierwerking om een houding te handhaven)
• doorsnede/bouw van spier
Fascie > bindweefsellaag om een spier
- Daarbinnen is de spier omgeven door een dunnere
bindweefsellaag > epimysium (op)
- Binnen de spier zitten bundels > fascikel elke bundel met
fascikels is weer omgeven met een dunne bindweefsellaag >
perimysium (omheen)
- Elke ‘spierfasikel’ bevatten spiervezels, die spiervezels is ook
weer omgeven door een dunne bindweefsellaag >
endomysium
➔ De bindweefsellagen bieden ruimte voor bloedvaten en
zenuwvezels. Aan uiteinden van de spier lopen de
bindweefsellagen door in het peesweefsel
➔ Via bindweefselstructuren brengt de spier, kracht over op
het skelet en gaat door de rest heen.
➔ Daarnaast zorgen desmine, dystrofine en actine voor
zijdelingse verbindingen met de spiervezelmembraam
Mytrochondiën > zorgt voor de aanmaak van ATP
Langzame vezels (rood) Snelle vezels (wit)
Functie Langdurige contractie met korte, snelle contractie met
weinig kracht veel kracht
Voorbeeld Lange rugspieren Biceps arm, gastrocnemius
Fibrillen Weinig fibrillen, kleine Veel fibrillen, grote diameter
diameter in spiervezel in spiervezel
Contractie na prikkeling Slow twitch Fast twitch
Fusiefrequentie Lage fusiefrequentie Hoge fusiefrequentie
(prikkelfrequentie) (prikkelfrequentie)
Zuurstofaanbod Veel capillairen, veel Weinig capillairen, weinig
myoglobine myoglobine
Energieleverancier en Vetzuren aeroob verbrand Anaerobe glucoseafbraak
energieproductie tot co2 en h2o vezels niet (glycolyse) uit
snel vermoeid glycogeenvoorraad tot
pyruvaat
Aeroob: pyruvaat -> co2,h2o
Anaeroob:pyruvaat-> lactaat
Energieverbruik klein ATP verbruik groot ATP verbruik
sport Duursport Sprinten, gewichtheffen
, Spiervezel
Spiervezel > langgerekte spiercel > kan alleen groeien in de lengte door de myofibrillen te
verlengen. Spiervezel alleen in breedte groeien door meer myofibrillen te bouwen
In het plasma van een spiervezel lopen langgerekte structuren of myofibrillen > (contractie
elementen van een spiervezel) van het ene cel uiteinde naar het andere cel uiteinde
In myofibrillen zitten rijen langwerpige eiwiten, myofilamenten
- De dikke filamenten > myosine (heeft aan de zijkant een reeks koppen die naar
buiten steken. Als zo’n myosine kop een brug vormt met het actinefilament, schuiven
de filamenten langs elkaar > zo ontstaat contractie
- Dunne filamenten > actine
➔ Samen de contractie elementen van de
spiervezel. Ze overlappen elkaar
gedeeltelijk. Bij contractie schuiven ze
verder over elkaar, overlap wordt groter
Sarcromeer > de ruimte tussen twee Z-
lijnen. De sarcomeren is de contractie
eenheid van een spiervezel zie fig. 4.4
Elke sarcomeren meer kan maar 1um
korter of langer worden maar doordat er
honderdduizenden sarcomeren zijn, kan
de spier toch flink korter of langer worden
Contractiemechanisme
voor contractie is prikkeling van de spiervezelmembraan nodig. Om de filamenten
langs elkaar te laten schuiven is brugvorming nodig tussen de koppen van het dikke
filament myosine en het dunne filament actine. Als de brug ontstaat beweegt de
myosinekop. Die trekt het actinefilament langszij. De sarcomeer wordt dan korter.
Calciumionen zorgen ervoor dat de bruggen kunnen ontstaan. Bij de contractie die
daarop volgt wordt energie ATP verbruikt.
Hoorcollege 1: inleiding anatomie
1. saggitaal vlak (frontale/transversale as) > zeikant, anterflexie en
retroflexiebeweging
2. transversaal vlak (longitudinale as) > rondje draaien, exorotatie, endorotatie,
3. frontaal vlak (saggitale as) > abductie en adducite
Anterior > voor
Posterior > achter
Sinister > links
Dexter > rechts
, • Junctura ossea (botverbinding)
niet te bewegen
• Junctura fibrosa (bindweefselverbinding)
→ syndesmosis > een verbinding tussen twee skeletdelen door een band (ligament)
van bindweefsel
Sutura > de schedelnaden van een volwassene bijvoorbeeld; kenmerk: zeer
smalle spleten met bindweefsel gevuld
• Junctura cartilaginea
➔ Synchondrosis > hyalien kraaakbeen
de verbinding tussen de onderste ribben onderling en de bovenste ribben met
sternum
➔ Symphysis > vezelig kraakbeen
• Junctura synovialis (vloeistof)
articulatio = art. (de echte gewrichten)
➢ Cartilago articularis > kraakbeen op gewrichtsuiteinden
➢ Sprake van gewrichtskapsel > capsula articularis
➢ Gewrichtsvocht > synova
➢ Kop/kom
➢ Gewrichtsspleet > cavum articulare
2) indeling naar het aantal botten binnen het kapsel (geldt alleen voor junctura
synoviales)
• Articulatio simplex
Enkelvoudig gewricht > 2 botstukken komen samen
• Articulatio composita
Samengesteld gewricht > meer dan 2 botten komen samen
• Articulatio duplex
2 botten op meer dan 1 plek verbonden, bicondylair gewricht
• Articulatio complexa
Gewricht waarin dicini en menisci in voorkomen
3. Verbindingen; syndesmologie > synoviale gewrichten
Indeling naar de vorm van botuiteinden (van veel naar weinig beweging)
• Articulatio cylindra > cilinder
• articulatio. ginglymus > sharniergewricht
• articulatio. trochoidea > draai of rolgewricht
◼ om 1 as van beweging, het bolle botstuk beweegt om het kommetje van het
holle botstuk > buigen en strekken
• articulatio sellaris > zadel, 2 kanten op, niet draaien, kop en kom
zo schommelen
• articulatio ellipsoidea > ellipsvormig (ei) 2 assig zowel rotatie en
als translatie (pols)
• articulatio sphaeroidea > kogelgewricht, kan alle kanten op, 3
assen roteren
• articulatio plana > vlak/plat, schuiven je kan niet knikken, rotatie
om eigen as
,Hoorcollege 2: spieropbouw en spieractiviteit
- Door overdracht van de prikkel aan spiervezels worden de spiervezels geactiveerd
om samen te trekken.
- Het middendeel van de spier is meestal het dikste: de spierbuik
Concentrische contractie > spier wordt korter door contractie
Excentrische contractie > (dezelde) spier kan tijdens contractie langer worden
Isometrische contractie > lengte van spier blijft gelijk (gebeurt bij
spierwerking om een houding te handhaven)
• doorsnede/bouw van spier
Fascie > bindweefsellaag om een spier
- Daarbinnen is de spier omgeven door een dunnere
bindweefsellaag > epimysium (op)
- Binnen de spier zitten bundels > fascikel elke bundel met
fascikels is weer omgeven met een dunne bindweefsellaag >
perimysium (omheen)
- Elke ‘spierfasikel’ bevatten spiervezels, die spiervezels is ook
weer omgeven door een dunne bindweefsellaag >
endomysium
➔ De bindweefsellagen bieden ruimte voor bloedvaten en
zenuwvezels. Aan uiteinden van de spier lopen de
bindweefsellagen door in het peesweefsel
➔ Via bindweefselstructuren brengt de spier, kracht over op
het skelet en gaat door de rest heen.
➔ Daarnaast zorgen desmine, dystrofine en actine voor
zijdelingse verbindingen met de spiervezelmembraam
Mytrochondiën > zorgt voor de aanmaak van ATP
Langzame vezels (rood) Snelle vezels (wit)
Functie Langdurige contractie met korte, snelle contractie met
weinig kracht veel kracht
Voorbeeld Lange rugspieren Biceps arm, gastrocnemius
Fibrillen Weinig fibrillen, kleine Veel fibrillen, grote diameter
diameter in spiervezel in spiervezel
Contractie na prikkeling Slow twitch Fast twitch
Fusiefrequentie Lage fusiefrequentie Hoge fusiefrequentie
(prikkelfrequentie) (prikkelfrequentie)
Zuurstofaanbod Veel capillairen, veel Weinig capillairen, weinig
myoglobine myoglobine
Energieleverancier en Vetzuren aeroob verbrand Anaerobe glucoseafbraak
energieproductie tot co2 en h2o vezels niet (glycolyse) uit
snel vermoeid glycogeenvoorraad tot
pyruvaat
Aeroob: pyruvaat -> co2,h2o
Anaeroob:pyruvaat-> lactaat
Energieverbruik klein ATP verbruik groot ATP verbruik
sport Duursport Sprinten, gewichtheffen
, Spiervezel
Spiervezel > langgerekte spiercel > kan alleen groeien in de lengte door de myofibrillen te
verlengen. Spiervezel alleen in breedte groeien door meer myofibrillen te bouwen
In het plasma van een spiervezel lopen langgerekte structuren of myofibrillen > (contractie
elementen van een spiervezel) van het ene cel uiteinde naar het andere cel uiteinde
In myofibrillen zitten rijen langwerpige eiwiten, myofilamenten
- De dikke filamenten > myosine (heeft aan de zijkant een reeks koppen die naar
buiten steken. Als zo’n myosine kop een brug vormt met het actinefilament, schuiven
de filamenten langs elkaar > zo ontstaat contractie
- Dunne filamenten > actine
➔ Samen de contractie elementen van de
spiervezel. Ze overlappen elkaar
gedeeltelijk. Bij contractie schuiven ze
verder over elkaar, overlap wordt groter
Sarcromeer > de ruimte tussen twee Z-
lijnen. De sarcomeren is de contractie
eenheid van een spiervezel zie fig. 4.4
Elke sarcomeren meer kan maar 1um
korter of langer worden maar doordat er
honderdduizenden sarcomeren zijn, kan
de spier toch flink korter of langer worden
Contractiemechanisme
voor contractie is prikkeling van de spiervezelmembraan nodig. Om de filamenten
langs elkaar te laten schuiven is brugvorming nodig tussen de koppen van het dikke
filament myosine en het dunne filament actine. Als de brug ontstaat beweegt de
myosinekop. Die trekt het actinefilament langszij. De sarcomeer wordt dan korter.
Calciumionen zorgen ervoor dat de bruggen kunnen ontstaan. Bij de contractie die
daarop volgt wordt energie ATP verbruikt.
