Strafprocesrecht dwangmiddelen samenvatting
Week 1 Inleiding
Opsporing
Strafvordering
- Begin opsporing; moment waarop het vermoeden rijst dat een strafbaar feit is begaan. In ieder
geval optreden van de politiële en justitiële autoriteiten.
- Vermoeden: bijvoorbeeld een aangifte of door autoriteiten zelf ontdekt of doordat een burger
aangifte doet.
- Verdenking: bijvoorbeeld bij ontdekking op heterdaad.
- Opsporingsonderzoek= onderzoek dat naar aanleiding van het gerezen vermoeden wordt
ingesteld. doel ervan is het tot klaarheid brengen van de zaak.
Art. 141 en 142 Sv: opsomming van personen die met opsporing zijn belast.
- 141 Sv ambtenaren politie.
- 27 Sv alle personen die met opsporing zijn belast zijn opsporingsambtenaren.
- 141 Sv in eerste plaats OvJ’s; belangrijke plaats in wettelijke stelsel. Verwezen opsporingstaak
door het daartoe geven van bevelen aan de overige personen met opsporing belast (148 lid 2
Sv) of door hen persoonlijk (148 lid 3 Sv).
Boek II Eerste Titel opsporing. Bepalingen zijn meestal organisatorisch van aard. Derde Afdeling
opmaken PV en inzending aan OvJ. Vierde Afdeling regels mbt ontvangen aangiften en klachten en
daarvan op te maken p-v. Vijfde Afdeling beslissing al dan niet vervolgen die OvJ op basis van
ingekomen p-v moet nemen. Daarmee afsluiting opsporingsfase vervolgingsfase.
Bevoegdheden opsporingsambtenaren:
- 53 en 54 Sv: arrestatie verdachten. Wet stelt allemaal waarborgen tegen machtsmisbruik, 54
eist bijvoorbeeld voor een arrestatie buiten heterdaad een aanhoudingsbevel van de OVJ. Ook
voor allerlei ingrijpende dwangmiddelen zoals stelsematige observatie is tussenkomst van de
OVJ vereist. Voor de meest ingrijpende bevoegdheden is voorafgaand rechterlijk toezicht
vereist (telefoontap) en over sommige toegepaste middelen, zoals inbeslagname, kan de
beslagene achteraf klagen bij de rechter, 552a Sv.
- 61 Sv: verdachte ophouden aantal uren voor onderzoek
- 57 Sv: bevoegdheid verdachte in verzekering te stellen
- 95 e.v. Sv: voorwerpen in beslag nemen en daartoe plaatsen betreden
- 126g en 126o Sv: stelselmatige observatie
- 126m en 126t Sv: afluisteren van de telefoon.
- 154 Sv, hulpOVJ, bepaalde (gekwalificeerde) ambtenaren van de politie. Aanvullende rol bij
bewaking kwaliteit en behoorlijkheid opsporingsonderzoek. 53 en 54 Sv: elke aangehouden
verdachte voor OvJ/hulpOvJ geleid (in praktijk hulpOvJ). Deze beoordeelt rechtmatigheid
aanhouding en beslist of verdachte langer moet worden vastgehouden, 57 en 61 Sv. Als de
OVJ de verdachte vervolgens langer wil vasthouden na IVZS, moet hij op tijd VH vorderen,
daarover beslist de rechter. R-c kan bewaring bevelen (63 Sv), rechtbank vervolgens
gevangenhouding (65 Sv). Horen van getuigen; politie kan getuigen op vrijwillige basis horen,
maar verplichten tot afleggen verklaring kan zij niet, kan alleen r-c doen in kader gerechtelijk
vooronderzoek. Desnoods gijzeling mogelijk (221 Sv). Betekent niet dat r-c leiding onderzoek
overneemt. R-c functioneert niet langer als onderzoeksrechter, beperkt zich in de praktijk tot
het horen van desbetreffende getuige.
Opsporing in hoger beroep:
- 148c Sv: OvJ kan de AG op diens verzoek bijstand verlenen bij het opsporingsonderzoek in
zaken in hoger beroep. In elk stadium geding kan nieuw bewijsmateriaal opduiken waarnaar
onderzoek moet worden verrichten, of kunnen onduidelijkheden rijzen die moeten worden
opgehelderd. Initiatief kan van politie/OM/rechter uitgaan.
1
, - 315 Sv rechter: bevoegdheid bevel overlegging (nieuwe) bescheiden en stukken van
overtuiging. Zijn in de praktijk vaak aanvullende p-v waarin verslag wordt gedaan van alsnog
door de OvJ bevolen nader opsporingsonderzoek.
Opsporing: taken en verantwoordelijkheden
Wettelijke toedeling
1 Sv geen exclusief strafvorderlijk beginsel. Beheerst gehele publiekrecht alle overheidsoptreden
dat belastend is voor burgers (direct/indirect) moet berusten op een wet in formele zin.
Conclusie kan zijn dat opsporing door overheid om strafwet te handhaven moet steeds berusten op een
wet in formele zin, ook als opsporingsmethoden zelf geen inbreuk maken op (grond)rechten burger.
Gaat uitdrukkelijk om opsporing door de overheid. Als bijv particulier recherchebureau door burger
wordt ingeroepen heeft het legaliteitsbeginsel hierop geen betrekking. Dat wordt pas anders als dat
recherchebureau door de politie wordt ingeschakeld om bepaalde klusjes op te knappen, dan gaat het
immers wel om opsporing die in feite van de overheid uit gaat. Vraag is wanneer er voldoende
grondslag voor opsporing in de wet is. Tenminste vereist is dat de wet aanwijst welke
personen/instanties met opsporing zijn belast. Zonder min of meer nauwkeurige attributie van taken en
bevoegdheden zou het legaliteitsbeginsel worden uitgehold.
Personen met opsporing belast
Titel I Tweede Boek opsporingsonderzoek. 141 Sv tweedeling; ‘gewoon opsporingsambtenaar’, 142
Sv: ‘buitengewoon opsporingsambtenaar’.
141: OvJ, ambtenaren politie, bepaalde militairen KMar en opsporingsambtenaren
Er zijn 4 bijzondere opsporingsdiensten (Belastingdienst/FIOD-ECD, VROM-IOD, AID en SIOD).
Prominente plaats ambtenaren politie; nemen grootste deel van de opsporing voor hun rekening.
142: kunnen opsporingsbevoegdheid ontlenen aan bijzondere wet (lid 1 sub c) maar ook aan akte van
opsporing (lid 1 sub a).
Opsporingstaak gewoon en buitengewoon opsporingsambtenaar:
- Gewoon opsporingsambtenaar, algemene taak, dus niet beperkt tot bepaalde categorieën
strafbare feiten, niet beperkt tot alleen wetboek van Sr bijv.
- Buitengewoon opsporingsambtenaar: in de regel wel beperkt tot bepaalde strafbare feiten. Vb
bij akte verleed: bevoegdheid strekt zich alleen uit tot de daarin aangeduide feiten. In akte kan
echter ook bepaald worden dat de opsporingsbevoegdheid alle strafbare feiten omvat (142 lid
2 Sv) kunnen uitzonderingen worden gemaakt. 142 lid 3 Sv zet deur zelfs wijd open. Ander
(belangrijker) verschil. Politie en Kmar zijn belast met politietaken. Uitoefening geregeld in
Polwet 1993. Daarin is organisatie politie geregeld. Voorzien in gezag en toezicht, 12 e.v. Sv
en in benoemingsvereisten mbt de benodigde bekwaamheid, 48a en 49a. de vier in 141 sub d
Sv bedoelde opsporingsambtenaren zijn niet belast met politietaken. Wel voorziet de Wet op
de bijzondere opsporingsdiensten in gezag en toezicht op bekwaamheid, 7 en 8. Tav
buitengewone opsporingsambtenaren ontbreekt dergelijke organisatorische wetgeving. 142 Sv
is bedoeld om leemte te compenseren. Doordat toekenning van buitengewone
opsporingsbevoegdheden daarin centraal is geregeld, kan enige orde in de chaos worden
geschapen. 142 lid 4 Sv bepaalt dat bij AMvB gemeenschappelijke regels worden gegeven
omtrent onder meer beëdiging en instructie van buitengewoon opsporingsambtenaar en het
toezicht waaraan hij is onderworpen. Daarbij kunnen ook eisen aan zijn bekwaamheid en
betrouwbaarheid worden gesteld.
Opsomming 141 en 142 sv is limitatief. Verlenen een bevoegdheid die aan anderen niet
toekomt. Als overheid opsporing aan andere personen mocht overdragen, dan kunnen de
waarborgen die in de wettelijke regeling besloten liggen mbt toezicht, bekwaamheid en
betrouwbaarheid eenvoudig worden omzeild. Ook andere voorschriften waaraan
opsporingsambtenaren bij de uitoefening van hun taak gebonden zijn, zouden toepassing
missen.
127 Sv gewoon en buitengewoon opsporingsambtenaren worden voor toepassing Sv over
één kam geschoren.
2
Week 1 Inleiding
Opsporing
Strafvordering
- Begin opsporing; moment waarop het vermoeden rijst dat een strafbaar feit is begaan. In ieder
geval optreden van de politiële en justitiële autoriteiten.
- Vermoeden: bijvoorbeeld een aangifte of door autoriteiten zelf ontdekt of doordat een burger
aangifte doet.
- Verdenking: bijvoorbeeld bij ontdekking op heterdaad.
- Opsporingsonderzoek= onderzoek dat naar aanleiding van het gerezen vermoeden wordt
ingesteld. doel ervan is het tot klaarheid brengen van de zaak.
Art. 141 en 142 Sv: opsomming van personen die met opsporing zijn belast.
- 141 Sv ambtenaren politie.
- 27 Sv alle personen die met opsporing zijn belast zijn opsporingsambtenaren.
- 141 Sv in eerste plaats OvJ’s; belangrijke plaats in wettelijke stelsel. Verwezen opsporingstaak
door het daartoe geven van bevelen aan de overige personen met opsporing belast (148 lid 2
Sv) of door hen persoonlijk (148 lid 3 Sv).
Boek II Eerste Titel opsporing. Bepalingen zijn meestal organisatorisch van aard. Derde Afdeling
opmaken PV en inzending aan OvJ. Vierde Afdeling regels mbt ontvangen aangiften en klachten en
daarvan op te maken p-v. Vijfde Afdeling beslissing al dan niet vervolgen die OvJ op basis van
ingekomen p-v moet nemen. Daarmee afsluiting opsporingsfase vervolgingsfase.
Bevoegdheden opsporingsambtenaren:
- 53 en 54 Sv: arrestatie verdachten. Wet stelt allemaal waarborgen tegen machtsmisbruik, 54
eist bijvoorbeeld voor een arrestatie buiten heterdaad een aanhoudingsbevel van de OVJ. Ook
voor allerlei ingrijpende dwangmiddelen zoals stelsematige observatie is tussenkomst van de
OVJ vereist. Voor de meest ingrijpende bevoegdheden is voorafgaand rechterlijk toezicht
vereist (telefoontap) en over sommige toegepaste middelen, zoals inbeslagname, kan de
beslagene achteraf klagen bij de rechter, 552a Sv.
- 61 Sv: verdachte ophouden aantal uren voor onderzoek
- 57 Sv: bevoegdheid verdachte in verzekering te stellen
- 95 e.v. Sv: voorwerpen in beslag nemen en daartoe plaatsen betreden
- 126g en 126o Sv: stelselmatige observatie
- 126m en 126t Sv: afluisteren van de telefoon.
- 154 Sv, hulpOVJ, bepaalde (gekwalificeerde) ambtenaren van de politie. Aanvullende rol bij
bewaking kwaliteit en behoorlijkheid opsporingsonderzoek. 53 en 54 Sv: elke aangehouden
verdachte voor OvJ/hulpOvJ geleid (in praktijk hulpOvJ). Deze beoordeelt rechtmatigheid
aanhouding en beslist of verdachte langer moet worden vastgehouden, 57 en 61 Sv. Als de
OVJ de verdachte vervolgens langer wil vasthouden na IVZS, moet hij op tijd VH vorderen,
daarover beslist de rechter. R-c kan bewaring bevelen (63 Sv), rechtbank vervolgens
gevangenhouding (65 Sv). Horen van getuigen; politie kan getuigen op vrijwillige basis horen,
maar verplichten tot afleggen verklaring kan zij niet, kan alleen r-c doen in kader gerechtelijk
vooronderzoek. Desnoods gijzeling mogelijk (221 Sv). Betekent niet dat r-c leiding onderzoek
overneemt. R-c functioneert niet langer als onderzoeksrechter, beperkt zich in de praktijk tot
het horen van desbetreffende getuige.
Opsporing in hoger beroep:
- 148c Sv: OvJ kan de AG op diens verzoek bijstand verlenen bij het opsporingsonderzoek in
zaken in hoger beroep. In elk stadium geding kan nieuw bewijsmateriaal opduiken waarnaar
onderzoek moet worden verrichten, of kunnen onduidelijkheden rijzen die moeten worden
opgehelderd. Initiatief kan van politie/OM/rechter uitgaan.
1
, - 315 Sv rechter: bevoegdheid bevel overlegging (nieuwe) bescheiden en stukken van
overtuiging. Zijn in de praktijk vaak aanvullende p-v waarin verslag wordt gedaan van alsnog
door de OvJ bevolen nader opsporingsonderzoek.
Opsporing: taken en verantwoordelijkheden
Wettelijke toedeling
1 Sv geen exclusief strafvorderlijk beginsel. Beheerst gehele publiekrecht alle overheidsoptreden
dat belastend is voor burgers (direct/indirect) moet berusten op een wet in formele zin.
Conclusie kan zijn dat opsporing door overheid om strafwet te handhaven moet steeds berusten op een
wet in formele zin, ook als opsporingsmethoden zelf geen inbreuk maken op (grond)rechten burger.
Gaat uitdrukkelijk om opsporing door de overheid. Als bijv particulier recherchebureau door burger
wordt ingeroepen heeft het legaliteitsbeginsel hierop geen betrekking. Dat wordt pas anders als dat
recherchebureau door de politie wordt ingeschakeld om bepaalde klusjes op te knappen, dan gaat het
immers wel om opsporing die in feite van de overheid uit gaat. Vraag is wanneer er voldoende
grondslag voor opsporing in de wet is. Tenminste vereist is dat de wet aanwijst welke
personen/instanties met opsporing zijn belast. Zonder min of meer nauwkeurige attributie van taken en
bevoegdheden zou het legaliteitsbeginsel worden uitgehold.
Personen met opsporing belast
Titel I Tweede Boek opsporingsonderzoek. 141 Sv tweedeling; ‘gewoon opsporingsambtenaar’, 142
Sv: ‘buitengewoon opsporingsambtenaar’.
141: OvJ, ambtenaren politie, bepaalde militairen KMar en opsporingsambtenaren
Er zijn 4 bijzondere opsporingsdiensten (Belastingdienst/FIOD-ECD, VROM-IOD, AID en SIOD).
Prominente plaats ambtenaren politie; nemen grootste deel van de opsporing voor hun rekening.
142: kunnen opsporingsbevoegdheid ontlenen aan bijzondere wet (lid 1 sub c) maar ook aan akte van
opsporing (lid 1 sub a).
Opsporingstaak gewoon en buitengewoon opsporingsambtenaar:
- Gewoon opsporingsambtenaar, algemene taak, dus niet beperkt tot bepaalde categorieën
strafbare feiten, niet beperkt tot alleen wetboek van Sr bijv.
- Buitengewoon opsporingsambtenaar: in de regel wel beperkt tot bepaalde strafbare feiten. Vb
bij akte verleed: bevoegdheid strekt zich alleen uit tot de daarin aangeduide feiten. In akte kan
echter ook bepaald worden dat de opsporingsbevoegdheid alle strafbare feiten omvat (142 lid
2 Sv) kunnen uitzonderingen worden gemaakt. 142 lid 3 Sv zet deur zelfs wijd open. Ander
(belangrijker) verschil. Politie en Kmar zijn belast met politietaken. Uitoefening geregeld in
Polwet 1993. Daarin is organisatie politie geregeld. Voorzien in gezag en toezicht, 12 e.v. Sv
en in benoemingsvereisten mbt de benodigde bekwaamheid, 48a en 49a. de vier in 141 sub d
Sv bedoelde opsporingsambtenaren zijn niet belast met politietaken. Wel voorziet de Wet op
de bijzondere opsporingsdiensten in gezag en toezicht op bekwaamheid, 7 en 8. Tav
buitengewone opsporingsambtenaren ontbreekt dergelijke organisatorische wetgeving. 142 Sv
is bedoeld om leemte te compenseren. Doordat toekenning van buitengewone
opsporingsbevoegdheden daarin centraal is geregeld, kan enige orde in de chaos worden
geschapen. 142 lid 4 Sv bepaalt dat bij AMvB gemeenschappelijke regels worden gegeven
omtrent onder meer beëdiging en instructie van buitengewoon opsporingsambtenaar en het
toezicht waaraan hij is onderworpen. Daarbij kunnen ook eisen aan zijn bekwaamheid en
betrouwbaarheid worden gesteld.
Opsomming 141 en 142 sv is limitatief. Verlenen een bevoegdheid die aan anderen niet
toekomt. Als overheid opsporing aan andere personen mocht overdragen, dan kunnen de
waarborgen die in de wettelijke regeling besloten liggen mbt toezicht, bekwaamheid en
betrouwbaarheid eenvoudig worden omzeild. Ook andere voorschriften waaraan
opsporingsambtenaren bij de uitoefening van hun taak gebonden zijn, zouden toepassing
missen.
127 Sv gewoon en buitengewoon opsporingsambtenaren worden voor toepassing Sv over
één kam geschoren.
2
