Samenvatting | Complexiteit en Chroniciteit
Hoorcollege 1 : Klinisch redeneren in het kader van complexiteit en chroniciteit
Wat is de definitie van chroniciteit en complexiteit? Hieronder de cijfers van Nederland, één of
meerdere chronische aandoeningen op 1 januari 2018.
• 9.9 miljoen mensen in Nederland (± 58%), 95% van de 75+ heeft ten minste een aandoening
en ruim 70% van de 75% met chronische aandoening heeft meer dan 3 aandoeningen
Een of meer langdurige ziekten of aandoeningen vs. de ervaren beperkingen in activiteiten
(begeleiden in activiteiten en participatie). Niet de aandoening is belangrijk, maar de persoon achter
de aandoening. Wat zijn de wensen, doelen van het individu?
“Een chronische aandoening is gedefinieerd als een aandoening waarbij over het algemeen geen uitzicht
op volledig herstel is. Een chronische aandoening gaat doorgaans gepaard met pijn, geestelijk lijden,
beperkingen in functioneren of andere klachten. De mate waarin mensen hinder ondervinden, verschilt
per aandoening en individu.”
Wat is chroniciteit (specifiek voor lage rugpijn) : ‘De duur van een lage-rugpijnepisode wordt ingedeeld
in acuut (0-6 weken), subacuut (7-12 weken) en chronisch (>12 weken). Een lange episode van lage-
rugpijn heeft niet altijd een ongunstige prognose. Een lange episode van beperkingen en
participatieproblemen samenhangend met de lage-rugpijn heeft veelal een ongunstige prognose. Is de
tijdsfactor wel relevant? De meeste definities worden steeds dynamischer.
‘Chronische pijn is een persisterend, multifactorieel gezondheidsprobleem waarbij lichamelijke,
psychische en sociale factoren in verschillende mate en in wisselende onderlinge samenhang
bijdragen aan pijnbeleving, pijngedrag, ervaren beperkingen in het dagelijks functioneren en ervaren
vermindering van de kwaliteit van leven.’ De gemeenschappelijke noemer blijft geen uitzicht op
volledig herstel, impact op de kwaliteit van leven van het individu
Ziektelast (burden of diseas): kwantificeert in disability adjusted life years (DALY).
- Het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte)
- Het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor
de ernst hiervan (ziektejaarequivalent)
Complexiteit
- Vanuit biomedisch perspectief
- Vanuit biopsychosociaal perspectief in relatie tot de cliënt
- Vanuit biopsychosociaal perspectief in relatie tot de omgeving
1
, - Door de hulpvraag
- Eigen persoonlijkheid als therapeut
Vanuit biomedisch perspectief
- Cliënt met meerdere aandoeningen (multimorbiditeit)
- Cliënt met (chronische) aandoening die invloed heeft op meerdere (orgaan)systemen
- Cliënt met medicatie voor (chronische) aandoening die invloed heeft op meerdere
(orgaan)systemen
- Cliënt zonder voldoende aanwijsbare medische diagnose waarbij verschillende
(orgaan)systemen beïnvloed zijn
Biopsychosociaal
De mate van beperkingen in activiteit zijn belangrijk. De psychosociale problematiek heeft invloed op
het niveau van functioneren. De ernst van de invloed en interactie bepalen de complexiteit.
Complexiteitsniveau 1 - Klachten fysiek functioneren
‘Ongecompliceerd’ - Psychisch stabiel persoon met betekenisvol leven
- Voldoende mate aan zelfregulatie ten aanzien van gezondheid- en
levensdomein
Complexiteitsniveau 2 - Klachten fysiek functioneren
‘Licht gecompliceerd’ - Cliënt heeft enkele disfunctionele opvattingen over ziekte en/ of ziekte
gedragingen
- Mogelijk spelen er emoties rondom aandoening en beperking
- Opvattingen, gedragingen en emoties zijn relatief eenvoudig door middel van
voorlichting te corrigeren
- Psychisch stabiele persoon met voldoende mate aan zelfregulatie ten aanzien
van gezondheid- en levensdomein, echter door opvattingen en gebrekkige
informatie is deze niet functioneel
Complexiteitsniveau 3 - Klachten fysiek functioneren
‘Matig gecompliceerd’ - Cliënt heeft meerdere disfunctionele opvattingen over ziekte en/ of ziekte
gedragingen en/ of emoties, ie niet door eenvoudige voorlichting te corrigeren
zijn
- Impact van gezondheidsklachten manifest binnen meerdere levensgebieden
- Voor herstel duidelijke ongunstige persoonskenmerken (lage
effectiviteitwaarde/ pessimisme etc.) aanwezig
- Levensproblematiek aanwezig, die niet door ziektelast wordt veroorzaakt (bijv.
werkproblematiek), maar wel van invloed is op coping-potentiaal
- Zelfregulatie is onvoldoende en zelfsturing bemoeilijkt door
levensproblematiek
2
,Complexiteitsniveau 4 - Klachten fysiek functioneren
‘Zwaar gecompliceerd’ - Cliënt heeft duidelijke disfunctionele opvattingen over ziekte en/ of ziekte
gedragingen en/ of emoties, die de klachten bestendigen
Multidisciplinair - Impact van gezondheidsklachten manifest binnen meerdere levensgebieden
behandelen is hierbij - Naast de ongunstige persoonskenmerken is psychopathologie aan de orde
noodzakelijk - Eventueel is er sprake van middelenmisbruik en/ of traumatische life events
- De klachten hebben een functie in het leven gekregen
- Zelfregulatie is uitermate laag. Cliënt heeft zich bij de klachten neergelegd en
kan deze niet aan
Biopsychosociaal perspectief omgeving. Gaat om de hulpvraag van de directe familie, stabiliteit van de
directe omgeving. Belangrijk hierbij zorgnetwerk, welke disciplines zijn betrokken bij het zorgnetwerk?
Wat is de impact van de omgeving op de cliënt?
Soms is het ook de complexiteit van de hulpvraag. Bijvoorbeeld biomedisch niet meer mogelijk, maar
wel weer mogelijk door technologie (door robotpak weer lopen na dwarslaesie). Helder hebben wat
de hulpvraag is (wensen, verwachtingen), hulpvraag t.a.v. eigen gedachten en wat ik hoor.
Complexiteit vanuit jouw eigen perspectief als professioneel
• ‘Fysiotherapeut is zich er steeds van bewust dat persoonlijke ideeën, intuïtie en gevoelens,
bewust dan wel onbewust, een rol spelen bij de afweging van wat goed is om te doen.’
Klinisch redeneren is de integratie van redeneren over de hulpvraag van de cliënt en het nemen van
beslissingen in relatie tot de hulpvraag (ICF). Meer richten op NPIP’s, nadenken over toekomst.
- Niet alleen curatieve zorg, maar ook bij het begeleiden van geleidelijke achteruitgang
ondersteuning bieden (weloverwogen keuze in kunnen maken)
3
, Er zijn hierbij vijf kernwaarden (hoe verhoud ik mij, burger – zorgprofessional)
1. Eigen regie (zelfmanagement)
2. Participatie/ functioneren (intentie)
3. Shared decision making (relatie)
4. Kostenbewuste zorg (financiering)
5. Healing context (focus)
https://www.whofic.nl/sites/default/files/2018-05/20130501_ICFwebuitgave.pdf
1. Wat is een classificatie?
2. Bedenk welke tekortkomingen het huidige ICF heeft naar jouw mening.
3. Welke modellen ken je uit andere studiejaren?
https://academic.oup.com/ptj/article/83/5/455/2805226
Bestudeer figuur 1-4 van het artikel over de HOAC-2
4. Welke stappen herken je? Zie je die ook terug in het registratieformulier?
5. Welke stappen zijn nieuw?
6. Wat bedoelen ze met PIP’s en NON-PIPS?
7. Zoek de definities van chroniciteit en complexiteit
8. Wat is de ziektelast en wat betekent DALY’s?
9. Welke aandoeningen zorgen nu en welke zullen in de toekomst het meest zorgen voor ziektelast?
10. Welke van deze aandoeningen vallen in het domein fysiotherapie/ oefentherapie?
4
Hoorcollege 1 : Klinisch redeneren in het kader van complexiteit en chroniciteit
Wat is de definitie van chroniciteit en complexiteit? Hieronder de cijfers van Nederland, één of
meerdere chronische aandoeningen op 1 januari 2018.
• 9.9 miljoen mensen in Nederland (± 58%), 95% van de 75+ heeft ten minste een aandoening
en ruim 70% van de 75% met chronische aandoening heeft meer dan 3 aandoeningen
Een of meer langdurige ziekten of aandoeningen vs. de ervaren beperkingen in activiteiten
(begeleiden in activiteiten en participatie). Niet de aandoening is belangrijk, maar de persoon achter
de aandoening. Wat zijn de wensen, doelen van het individu?
“Een chronische aandoening is gedefinieerd als een aandoening waarbij over het algemeen geen uitzicht
op volledig herstel is. Een chronische aandoening gaat doorgaans gepaard met pijn, geestelijk lijden,
beperkingen in functioneren of andere klachten. De mate waarin mensen hinder ondervinden, verschilt
per aandoening en individu.”
Wat is chroniciteit (specifiek voor lage rugpijn) : ‘De duur van een lage-rugpijnepisode wordt ingedeeld
in acuut (0-6 weken), subacuut (7-12 weken) en chronisch (>12 weken). Een lange episode van lage-
rugpijn heeft niet altijd een ongunstige prognose. Een lange episode van beperkingen en
participatieproblemen samenhangend met de lage-rugpijn heeft veelal een ongunstige prognose. Is de
tijdsfactor wel relevant? De meeste definities worden steeds dynamischer.
‘Chronische pijn is een persisterend, multifactorieel gezondheidsprobleem waarbij lichamelijke,
psychische en sociale factoren in verschillende mate en in wisselende onderlinge samenhang
bijdragen aan pijnbeleving, pijngedrag, ervaren beperkingen in het dagelijks functioneren en ervaren
vermindering van de kwaliteit van leven.’ De gemeenschappelijke noemer blijft geen uitzicht op
volledig herstel, impact op de kwaliteit van leven van het individu
Ziektelast (burden of diseas): kwantificeert in disability adjusted life years (DALY).
- Het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte)
- Het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor
de ernst hiervan (ziektejaarequivalent)
Complexiteit
- Vanuit biomedisch perspectief
- Vanuit biopsychosociaal perspectief in relatie tot de cliënt
- Vanuit biopsychosociaal perspectief in relatie tot de omgeving
1
, - Door de hulpvraag
- Eigen persoonlijkheid als therapeut
Vanuit biomedisch perspectief
- Cliënt met meerdere aandoeningen (multimorbiditeit)
- Cliënt met (chronische) aandoening die invloed heeft op meerdere (orgaan)systemen
- Cliënt met medicatie voor (chronische) aandoening die invloed heeft op meerdere
(orgaan)systemen
- Cliënt zonder voldoende aanwijsbare medische diagnose waarbij verschillende
(orgaan)systemen beïnvloed zijn
Biopsychosociaal
De mate van beperkingen in activiteit zijn belangrijk. De psychosociale problematiek heeft invloed op
het niveau van functioneren. De ernst van de invloed en interactie bepalen de complexiteit.
Complexiteitsniveau 1 - Klachten fysiek functioneren
‘Ongecompliceerd’ - Psychisch stabiel persoon met betekenisvol leven
- Voldoende mate aan zelfregulatie ten aanzien van gezondheid- en
levensdomein
Complexiteitsniveau 2 - Klachten fysiek functioneren
‘Licht gecompliceerd’ - Cliënt heeft enkele disfunctionele opvattingen over ziekte en/ of ziekte
gedragingen
- Mogelijk spelen er emoties rondom aandoening en beperking
- Opvattingen, gedragingen en emoties zijn relatief eenvoudig door middel van
voorlichting te corrigeren
- Psychisch stabiele persoon met voldoende mate aan zelfregulatie ten aanzien
van gezondheid- en levensdomein, echter door opvattingen en gebrekkige
informatie is deze niet functioneel
Complexiteitsniveau 3 - Klachten fysiek functioneren
‘Matig gecompliceerd’ - Cliënt heeft meerdere disfunctionele opvattingen over ziekte en/ of ziekte
gedragingen en/ of emoties, ie niet door eenvoudige voorlichting te corrigeren
zijn
- Impact van gezondheidsklachten manifest binnen meerdere levensgebieden
- Voor herstel duidelijke ongunstige persoonskenmerken (lage
effectiviteitwaarde/ pessimisme etc.) aanwezig
- Levensproblematiek aanwezig, die niet door ziektelast wordt veroorzaakt (bijv.
werkproblematiek), maar wel van invloed is op coping-potentiaal
- Zelfregulatie is onvoldoende en zelfsturing bemoeilijkt door
levensproblematiek
2
,Complexiteitsniveau 4 - Klachten fysiek functioneren
‘Zwaar gecompliceerd’ - Cliënt heeft duidelijke disfunctionele opvattingen over ziekte en/ of ziekte
gedragingen en/ of emoties, die de klachten bestendigen
Multidisciplinair - Impact van gezondheidsklachten manifest binnen meerdere levensgebieden
behandelen is hierbij - Naast de ongunstige persoonskenmerken is psychopathologie aan de orde
noodzakelijk - Eventueel is er sprake van middelenmisbruik en/ of traumatische life events
- De klachten hebben een functie in het leven gekregen
- Zelfregulatie is uitermate laag. Cliënt heeft zich bij de klachten neergelegd en
kan deze niet aan
Biopsychosociaal perspectief omgeving. Gaat om de hulpvraag van de directe familie, stabiliteit van de
directe omgeving. Belangrijk hierbij zorgnetwerk, welke disciplines zijn betrokken bij het zorgnetwerk?
Wat is de impact van de omgeving op de cliënt?
Soms is het ook de complexiteit van de hulpvraag. Bijvoorbeeld biomedisch niet meer mogelijk, maar
wel weer mogelijk door technologie (door robotpak weer lopen na dwarslaesie). Helder hebben wat
de hulpvraag is (wensen, verwachtingen), hulpvraag t.a.v. eigen gedachten en wat ik hoor.
Complexiteit vanuit jouw eigen perspectief als professioneel
• ‘Fysiotherapeut is zich er steeds van bewust dat persoonlijke ideeën, intuïtie en gevoelens,
bewust dan wel onbewust, een rol spelen bij de afweging van wat goed is om te doen.’
Klinisch redeneren is de integratie van redeneren over de hulpvraag van de cliënt en het nemen van
beslissingen in relatie tot de hulpvraag (ICF). Meer richten op NPIP’s, nadenken over toekomst.
- Niet alleen curatieve zorg, maar ook bij het begeleiden van geleidelijke achteruitgang
ondersteuning bieden (weloverwogen keuze in kunnen maken)
3
, Er zijn hierbij vijf kernwaarden (hoe verhoud ik mij, burger – zorgprofessional)
1. Eigen regie (zelfmanagement)
2. Participatie/ functioneren (intentie)
3. Shared decision making (relatie)
4. Kostenbewuste zorg (financiering)
5. Healing context (focus)
https://www.whofic.nl/sites/default/files/2018-05/20130501_ICFwebuitgave.pdf
1. Wat is een classificatie?
2. Bedenk welke tekortkomingen het huidige ICF heeft naar jouw mening.
3. Welke modellen ken je uit andere studiejaren?
https://academic.oup.com/ptj/article/83/5/455/2805226
Bestudeer figuur 1-4 van het artikel over de HOAC-2
4. Welke stappen herken je? Zie je die ook terug in het registratieformulier?
5. Welke stappen zijn nieuw?
6. Wat bedoelen ze met PIP’s en NON-PIPS?
7. Zoek de definities van chroniciteit en complexiteit
8. Wat is de ziektelast en wat betekent DALY’s?
9. Welke aandoeningen zorgen nu en welke zullen in de toekomst het meest zorgen voor ziektelast?
10. Welke van deze aandoeningen vallen in het domein fysiotherapie/ oefentherapie?
4
