Samenvatting Handboek praktijkgericht onderzoek

Handboek praktijkgericht
onderzoek
Hoofdstuk 1. Wat is praktijkgericht onderzoek?
1.1 Wat is onderzoek?
De kern van onderzoek is dat de onderzoeker iets wil weten.
Het doel van onderzoek is gericht op weten.
Je wilt via onderzoek kennis krijgen over of van een of meerdere personen, een
situatie, een proces.
Je doet onderzoek omdat:
 Je iets niet weet
 Je nog niet voldoende weet over een bepaalde materie
 Je nog niet voldoende zeker bent over wat je (al wel) weet

Kenmerkend voor onderzoek is dat je systematisch en methodisch werkt en dat je
de gekozen systematiek en methode vastlegt zodat jouw onderzoek transparant
en controleerbaar is.
Vaste stappen bij het doen van onderzoek:
1. Het duidelijk krijgen en concreet maken van wat je wilt weten
2. Vervolgens maak je een doortimmerd zoekplan, een onderzoeksontwerp
3. Je gaat aan de slag met bepaalde hulpmiddelen om in de te onderzoeken
werkelijkheid gegevens te verzamelen.
4. Die gegevens worden verwerkt tot empirisch kennis van de onderzochte
werkelijkheid
Onderzoek is een zoekproces gebaseerd op denken, intuïtie en
creativiteit, waarin op een systematische manier gegevens worden
verkregen, gebruikt en geanalyseerd, met als doel kennis te
verzamelen.
1.2 Onderzoek en professionele praktijk
In het verleden kregen onderzoekers in maatschappelijke leef- en werkgebieden
kritieken op hun onderzoek. Allengs werden in de discussies en publicaties over
dit probleem twee zaken duidelijk:
- Het ontbrak onderzoekers aan een geschikte onderzoeksbenadering en
geschikt onderzoeksinstrumentarium voor onderzoek in de verschillende
werkvelden
- Het verschil tussen deze twee werelden (de wereld van de theorie en van
de praktijk) was terug te voeren op het verschil tussen twee
achterliggende werelden, namelijk de wetenschappelijke wereld en de
praktische wereld.

1.2.1 Twee werelden
Het eerste verschil gaat om fundamenteel andere activiteiten:

, - De fundamentele activiteit in de wereld van de wetenschap is het
verkrijgen van kennis en het verspreiden daarvan via artikelen en boeken.
- De fundamentele activiteit in de wereld van de praktijk is het
beroepsmatig handelen van de professional (zoals zorg verlenen,
hulpverlenen, mensen en sociale verbanden ondersteunen, welzijn en
prettig wonen bevorderen).
Het tweede verschilpunt betreft de verschillende optiek:
- Een onderzoeker wordt geleerd om zich te richten op generaliseren: hij wil
kijken hoe je met agressieve cliënten kunt omgaan
- De professional kijkt vooral vanuit en naar de specifieke situatie van zijn
praktijk, bijvoorbeeld de omgang met zijn agressieve cliënt. Hij heeft
geleerd te kijken naar de uniciteit en individualiteit van de individuele
cliënt. Hij wil kunnen omgaan met cliënt Johan.

1.2.2 De opkomst van PO
PO komt voort uit het zoeken naar vormen van praktijkonderzoek die de wereld
van het onderzoek en die van de beroepspraktijk kunnen overbruggen. Een
belangrijke factor in het ontstaan van PO is de kritisch-emancipatoire
wetenschapsbenadering.
1.3 Omschrijving van PO
PO is een tak van onderzoek die:

 Uitgaat van ideeën, uitdagingen, vragen of problemen van
beroepsbeoefenaren in zorg, welzijn, wonen en werken
 Geïnitieerd wordt door beroepsbeoefenaren of instanties die nauw gelieerd
zijn aan de beroepsuitoefening
 Uitgevoerd wordt in samenwerking met de beroepsbeoefenaren en andere
betrokkenen of belanghebbenden
 Gericht is op het generen van bruikbare kennis
 Met die kennis het kennen en handelen in de beroepspraktijk en de
professie wil vernieuwen, verbeteren of veranderen.

1.4 PO is een tak van onderzoek
PO als tak van de ‘onderzoeksfamilie’ heeft een aantal kenmerken gemeen met
onderzoek, en daarnaast een aantal bijzondere kenmerken.
1.4.1 Gemeenschappelijke kenmerken

1. Deskresearch. Onderzoek dat je achter je bureau kunt uitvoeren. Je maakt
gebruik van literatuur en/of ander bestaand materiaal.
2. Empirisch onderzoek. Onderzoek waarin de onderzoeker zelf op pad gaat
om in de werkelijkheid de benodigde kennis te verzamelen.

1.4.2 Bijzondere kenmerken van PO
PO is een combinatie van onderzoek doen, sociale processen, reflectieprocessen
en leer- of veranderingsprocessen. Zie figuur 1.1 op bladzijde 36 om inzicht te
krijgen in meerdere processen in praktijkgericht onderzoek.