HOORCOLLEGES:
ARBEIDSRECHT
,Inhoudsopgave
Hoorcollege I. De arbeidsovereenkomst en atypische arbeidsrelaties .................. 3
Hoorcollege II. Bijzondere bedingen en wijziging(sbeding) ................................ 7
Hoorcollege III. Vakantie en verlof .................................................................... 13
Hoorcollege IV. Ontslagrecht I. .......................................................................... 20
Hoorcollege V. Ontslagrecht II ........................................................................... 33
Hoorcollege VI. Cao-recht .................................................................................. 45
Bijeenkomst VII. Herstructurering ...................................................................... 54
2
LexRosa 2022 - Verspreiden niet toegestaan.
,Hoorcollege 1: De arbeidsovereenkomst en atypische
arbeidsrelaties
Deel I. De arbeidsovereenkomst
Een arbeidsovereenkomst is gelijk aan een gewone overeenkomst. Wat betekent het om arbeid te
leveren? De een offert zijn vrijheid op voor de ander om als tegenprestatie betaald te krijgen. De
arbeidsovereenkomst is bijzonder, omdat er sprake is van een ongelijke machtsverhouding. Je verricht
niet alleen werk en je krijgt betaalt, maar de werkgever heeft ook gezag over jou. Hij heeft een
aanwijzingsbevoegdheid. Hoe het gezag wordt uitgeoefend is verschillend, maar dat het gezag er is,
dat is bepalend. Als je een arbeidsovereenkomst aangaat middels aanbod en aanvaarding (uitgangspunt:
arbeidscontractenrecht als privaatrecht, art. 3:33 BW e.v.), dan heb je in principe een
arbeidsovereenkomst. Is er sprake van een overeenkomst, dan is de volgende vraag: wat voor
overeenkomst is het? Er zijn drie soorten overeenkomsten om werk te verrichten:
- De arbeidsovereenkomst;
- De overeenkomst van opdracht; en
- De aannemingsovereenkomst (aanneming van werk).
Ad 1: Is sprake van een overeenkomst? (vraag 1)
De kwalificatie is relevant om te bepalen welke dwingende rechtsregels van toepassing zijn. Een
overeenkomst van opdracht is bijvoorbeeld een overeenkomst met de tandarts. Een overeenkomst van
opdracht is niet-stoffelijk van aard. De aannemingsovereenkomst gaat om iets tastbaars. Dan kom je toe
aan de kwalificatievraag: hoe moet je een (arbeids)overeenkomst duiden? Ten eerste heb je de vraag:
hebben partijen wilsovereenstemming bereikt? LRV/Van Gorkum, als je het eens bent over het loon,
de arbeid, en het gezag, dan is er sprake van een arbeidsovereenkomst volgens de Hoge Raad. In
LRV/Van Gorkum werd iemand aangesteld in een commerciële functie incluis een concurrentie- en
relatiebeding. Partijen waren nog in overleg over de inhoud van het concurrentiebeding, wat voor een
der partij een essentieel beding is, dan is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst. In hoofdzaak is
het zo dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst als er arbeid, gezag en loon is. Betrek hierbij ook
de wilsgebreken en wilsontbreken. Aanvulling: Er is pas sprake van een (arbeids)overeenkomst als
er over de essentialia overeenstemming is bereikt (LRV/Van Gorkum). Dit was in de uitspraak
LRV/Van Gorkum niet het geval. Maar wat zijn dan die essentialia (ook een concurrentie- en
relatiebeding?)
Rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst art. 7:610a BW.1 Als je gedurende een zekere tijd – aantal
uren per week, drie maanden – gewerkt hebt, dan gaan we ervan uit dat er een arbeidsovereenkomst is,
ook al noemen we het niet zo. De werkgever kan het nadien weerspreken. Aanvulling: ABN
AMRO/Malhi, kan een uitzendovereenkomst geruisloos overgaan in een arbeidsovereenkomst?
Nee, daartegen verzet de rechtszekerheid zich volgens de HR. De Hoge Raad onderscheidt
uitdrukkelijk:
i. De kwalificatie van een op zichzelf vaststaande overeenkomst op grond waarvan de een
voor de ander feitelijk werkzaamheden verricht
ii. De daarmee verwante vraag of, en zo ja, wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst
wanneer de een zonder duidelijke afspraken gaat werken voor de ander; en
iii. De vraag of partijen zich jegens elkaar hebben verbonden.
1 Volledige tekst van art. 7:610a BW: “[h]ij die ten behoeve van een ander tegen beloning door die ander gedurende drie
opeenvolgende maanden, wekelijks dan wel gedurende ten minste twintig uren per maand arbeid verricht, wordt vermoed deze
arbeid te verrichten krachtens arbeidsovereenkomst.”
3
LexRosa 2022 - Verspreiden niet toegestaan.
, Bij de hiervoor onder i en ii bedoelde vragen is toepassing van het criterium uit Groen/Schoevers op
zijn plaats. Bij de beantwoording van de derde vraag (iii) is het Haviltex-criterium doorslaggevend. Of
partijen zich hebben verbonden ‘is afhankelijk van hetgeen zij over en weer hebben verklaard en uit
elkaars verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en redelijkerwijze mochten afleiden.’
Ad 2: welk soort overeenkomst? (vraag 2)
Onderscheid de arbeidsovereenkomst van andere overeenkomsten! Wettelijke regeling
arbeidsovereenkomst art. 7:610 BW. Dwingendrechtelijke definitie. Als je een werknemer bent – er is
een arbeidsovereenkomst – dan gelden de (beschermende) dwingendrechtelijke bepalingen.
Groen/Schoevers. Waar je naar moet kijken is volgens de Hoge Raad in Groen/Schoevers wat hebben
partijen beoogd aan het begin van de overeenkomst. De partijbedoeling werd als vrij belangrijk
geacht. X/Amsterdam. Alhier kwam wederom de kwalificatievraag [welk soort overeenkomst] aan de
orde. De Hoge Raad bracht een nuancering aan op Groen/Schoevers. De Hoge Raad zegt in
X/Amsterdam: wat hebben partijen op papier gezet in het begin. Is dat niet duidelijk, dan kijk je
naar wat er in de praktijk gebeurt. De Hoge Raad is niet omgegaan. De Hoge Raad heeft enkel iets
duidelijker gestipuleerd wat hij eerder zei in Groen/Schoevers. Aanvulling: arbeid + loon + gedurende
zekere tijd + gezag = arbeidsovereenkomst (elementen arbeidsovereenkomst).
Ad 3: gevolgen kwalificatie?
De kwalificatie brengt dwingend mee: de toepasselijkheid van titel 7.10 BW,
werknemersverzekeringen uit sociale zekerheid en andere regelgeving (exempli gratia (e.g.) Wet Cao,
Arbowet, Wfw, Wml).
Rechten en plichten bij een arbeidsovereenkomst
De werknemer verricht de bedongen arbeid persoonlijk (art. 7:659 BW) en de werkgever betaalt salaris.
Aanvulling: HvJ-EU Balkaya/Duitsland, collectief ontslag, HvJ-EU een stagiair die een geringe
vergoeding ontvangt en een statutair directeur die op basis van een overeenkomst van opdracht werkt,
vallen wel onder het werknemersbegrip zoals bedoeld in de richtlijn 98/59/EG (collectief ontslag). De
werkgever hoeft geen werk te verschaffen en de werknemer heeft geen recht op tewerkstelling, tenzij
anders bepaald.
Overige rechten en plichten
Plichten van de werkgever (art. 7:654-7:658c BW): informatieverstrekking, gezondheid, werknemer.
De werkgever moet zich als goed werkgever gedragen en heeft re-integratieverplichtingen. Plichten van
de werknemer (art. 7:659-7:661 BW): nakoming van de voorschriften, aansprakelijkheid. De werknemer
moet zich als goed werknemer gedragen.
Deel II. De bijzondere vormen van een arbeidsovereenkomst
- De deeltijdovereenkomst:
o Je werkt een aantal uren per week. Je werkt deeltijd. Geregeld in richtlijn 97/81. Zie
ook art. 7:648 BW, non-discriminatiebeginsel.2 Nederland als ‘deeltijdland’.
- Overeenkomst voor bepaalde tijd:
2Volledige tekst van art. 7:648 lid 1 BW: “[d]e werkgever mag geen onderscheid maken tussen werknemers op grond van
een verschil in arbeidsduur in de voorwaarden waaronder een arbeidsovereenkomst wordt aangegaan, voortgezet dan wel
opgezegd, tenzij een dergelijk onderscheid objectief gerechtvaardigd is.”
4
LexRosa 2022 - Verspreiden niet toegestaan.
ARBEIDSRECHT
,Inhoudsopgave
Hoorcollege I. De arbeidsovereenkomst en atypische arbeidsrelaties .................. 3
Hoorcollege II. Bijzondere bedingen en wijziging(sbeding) ................................ 7
Hoorcollege III. Vakantie en verlof .................................................................... 13
Hoorcollege IV. Ontslagrecht I. .......................................................................... 20
Hoorcollege V. Ontslagrecht II ........................................................................... 33
Hoorcollege VI. Cao-recht .................................................................................. 45
Bijeenkomst VII. Herstructurering ...................................................................... 54
2
LexRosa 2022 - Verspreiden niet toegestaan.
,Hoorcollege 1: De arbeidsovereenkomst en atypische
arbeidsrelaties
Deel I. De arbeidsovereenkomst
Een arbeidsovereenkomst is gelijk aan een gewone overeenkomst. Wat betekent het om arbeid te
leveren? De een offert zijn vrijheid op voor de ander om als tegenprestatie betaald te krijgen. De
arbeidsovereenkomst is bijzonder, omdat er sprake is van een ongelijke machtsverhouding. Je verricht
niet alleen werk en je krijgt betaalt, maar de werkgever heeft ook gezag over jou. Hij heeft een
aanwijzingsbevoegdheid. Hoe het gezag wordt uitgeoefend is verschillend, maar dat het gezag er is,
dat is bepalend. Als je een arbeidsovereenkomst aangaat middels aanbod en aanvaarding (uitgangspunt:
arbeidscontractenrecht als privaatrecht, art. 3:33 BW e.v.), dan heb je in principe een
arbeidsovereenkomst. Is er sprake van een overeenkomst, dan is de volgende vraag: wat voor
overeenkomst is het? Er zijn drie soorten overeenkomsten om werk te verrichten:
- De arbeidsovereenkomst;
- De overeenkomst van opdracht; en
- De aannemingsovereenkomst (aanneming van werk).
Ad 1: Is sprake van een overeenkomst? (vraag 1)
De kwalificatie is relevant om te bepalen welke dwingende rechtsregels van toepassing zijn. Een
overeenkomst van opdracht is bijvoorbeeld een overeenkomst met de tandarts. Een overeenkomst van
opdracht is niet-stoffelijk van aard. De aannemingsovereenkomst gaat om iets tastbaars. Dan kom je toe
aan de kwalificatievraag: hoe moet je een (arbeids)overeenkomst duiden? Ten eerste heb je de vraag:
hebben partijen wilsovereenstemming bereikt? LRV/Van Gorkum, als je het eens bent over het loon,
de arbeid, en het gezag, dan is er sprake van een arbeidsovereenkomst volgens de Hoge Raad. In
LRV/Van Gorkum werd iemand aangesteld in een commerciële functie incluis een concurrentie- en
relatiebeding. Partijen waren nog in overleg over de inhoud van het concurrentiebeding, wat voor een
der partij een essentieel beding is, dan is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst. In hoofdzaak is
het zo dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst als er arbeid, gezag en loon is. Betrek hierbij ook
de wilsgebreken en wilsontbreken. Aanvulling: Er is pas sprake van een (arbeids)overeenkomst als
er over de essentialia overeenstemming is bereikt (LRV/Van Gorkum). Dit was in de uitspraak
LRV/Van Gorkum niet het geval. Maar wat zijn dan die essentialia (ook een concurrentie- en
relatiebeding?)
Rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst art. 7:610a BW.1 Als je gedurende een zekere tijd – aantal
uren per week, drie maanden – gewerkt hebt, dan gaan we ervan uit dat er een arbeidsovereenkomst is,
ook al noemen we het niet zo. De werkgever kan het nadien weerspreken. Aanvulling: ABN
AMRO/Malhi, kan een uitzendovereenkomst geruisloos overgaan in een arbeidsovereenkomst?
Nee, daartegen verzet de rechtszekerheid zich volgens de HR. De Hoge Raad onderscheidt
uitdrukkelijk:
i. De kwalificatie van een op zichzelf vaststaande overeenkomst op grond waarvan de een
voor de ander feitelijk werkzaamheden verricht
ii. De daarmee verwante vraag of, en zo ja, wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst
wanneer de een zonder duidelijke afspraken gaat werken voor de ander; en
iii. De vraag of partijen zich jegens elkaar hebben verbonden.
1 Volledige tekst van art. 7:610a BW: “[h]ij die ten behoeve van een ander tegen beloning door die ander gedurende drie
opeenvolgende maanden, wekelijks dan wel gedurende ten minste twintig uren per maand arbeid verricht, wordt vermoed deze
arbeid te verrichten krachtens arbeidsovereenkomst.”
3
LexRosa 2022 - Verspreiden niet toegestaan.
, Bij de hiervoor onder i en ii bedoelde vragen is toepassing van het criterium uit Groen/Schoevers op
zijn plaats. Bij de beantwoording van de derde vraag (iii) is het Haviltex-criterium doorslaggevend. Of
partijen zich hebben verbonden ‘is afhankelijk van hetgeen zij over en weer hebben verklaard en uit
elkaars verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en redelijkerwijze mochten afleiden.’
Ad 2: welk soort overeenkomst? (vraag 2)
Onderscheid de arbeidsovereenkomst van andere overeenkomsten! Wettelijke regeling
arbeidsovereenkomst art. 7:610 BW. Dwingendrechtelijke definitie. Als je een werknemer bent – er is
een arbeidsovereenkomst – dan gelden de (beschermende) dwingendrechtelijke bepalingen.
Groen/Schoevers. Waar je naar moet kijken is volgens de Hoge Raad in Groen/Schoevers wat hebben
partijen beoogd aan het begin van de overeenkomst. De partijbedoeling werd als vrij belangrijk
geacht. X/Amsterdam. Alhier kwam wederom de kwalificatievraag [welk soort overeenkomst] aan de
orde. De Hoge Raad bracht een nuancering aan op Groen/Schoevers. De Hoge Raad zegt in
X/Amsterdam: wat hebben partijen op papier gezet in het begin. Is dat niet duidelijk, dan kijk je
naar wat er in de praktijk gebeurt. De Hoge Raad is niet omgegaan. De Hoge Raad heeft enkel iets
duidelijker gestipuleerd wat hij eerder zei in Groen/Schoevers. Aanvulling: arbeid + loon + gedurende
zekere tijd + gezag = arbeidsovereenkomst (elementen arbeidsovereenkomst).
Ad 3: gevolgen kwalificatie?
De kwalificatie brengt dwingend mee: de toepasselijkheid van titel 7.10 BW,
werknemersverzekeringen uit sociale zekerheid en andere regelgeving (exempli gratia (e.g.) Wet Cao,
Arbowet, Wfw, Wml).
Rechten en plichten bij een arbeidsovereenkomst
De werknemer verricht de bedongen arbeid persoonlijk (art. 7:659 BW) en de werkgever betaalt salaris.
Aanvulling: HvJ-EU Balkaya/Duitsland, collectief ontslag, HvJ-EU een stagiair die een geringe
vergoeding ontvangt en een statutair directeur die op basis van een overeenkomst van opdracht werkt,
vallen wel onder het werknemersbegrip zoals bedoeld in de richtlijn 98/59/EG (collectief ontslag). De
werkgever hoeft geen werk te verschaffen en de werknemer heeft geen recht op tewerkstelling, tenzij
anders bepaald.
Overige rechten en plichten
Plichten van de werkgever (art. 7:654-7:658c BW): informatieverstrekking, gezondheid, werknemer.
De werkgever moet zich als goed werkgever gedragen en heeft re-integratieverplichtingen. Plichten van
de werknemer (art. 7:659-7:661 BW): nakoming van de voorschriften, aansprakelijkheid. De werknemer
moet zich als goed werknemer gedragen.
Deel II. De bijzondere vormen van een arbeidsovereenkomst
- De deeltijdovereenkomst:
o Je werkt een aantal uren per week. Je werkt deeltijd. Geregeld in richtlijn 97/81. Zie
ook art. 7:648 BW, non-discriminatiebeginsel.2 Nederland als ‘deeltijdland’.
- Overeenkomst voor bepaalde tijd:
2Volledige tekst van art. 7:648 lid 1 BW: “[d]e werkgever mag geen onderscheid maken tussen werknemers op grond van
een verschil in arbeidsduur in de voorwaarden waaronder een arbeidsovereenkomst wordt aangegaan, voortgezet dan wel
opgezegd, tenzij een dergelijk onderscheid objectief gerechtvaardigd is.”
4
LexRosa 2022 - Verspreiden niet toegestaan.
