Samenvatting Hoorcolleges Jeugd&Recht – Huyen Chau Nguyen
HC 1 Familierecht: Afstamming, gezag en omgang
Personen- en familierecht staat onder ander in de Nederlands Burgerlijk Wetboek
- Juridisch ouderschap
- Ouderlijk gezag
- Contact en omgang na de scheiding/einde van de relatie
Het belang van het kind
- Juridische en sociaalwetenschappelijke normen afstemmen in het belang van het kind
- Door bijvoorbeeld het in acht nemen van ‘Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind’ en/of ‘de 7
kernen van goed ouderschap door de Staatscommissie Herijking Ouderschap’
Juridisch ouderschap
- Wat: (maximaal) twee ouders die juridisch gezag hebben: als basismodel een moeder en vader
- Wie: (meestal) de biologische ouders, maar ook de sociale ouders (stiefouder, meemoeder bijv.)
- Hoe: Je wordt dit door het kind te baren; getrouwd te zijn met/geregistreerd partnerschap met de
geboortemoeder; erkenning (bij niet-gehuwden); adoptie (niet de geboortemoeder zijn/twee mannen)
- Hangt af van: de samenstelling van het stel en of het getrouwd is
- Gevolgen: levenslange onbreekbare juridische band; het kind is wettelijk geïntegreerd; plicht om het kind
te onderhouden; ouderlijk gezag; erfrechten; recht om een naam te geven; recht op omgang; recht op
informatie over het kind
- Rechtsgevolgen: nationaliteit van het kind; verblijfsrechten van het kind; belastingrechten; sociaal
zekerheidsrecht; strafrecht
Ouderlijk gezag (niet voogdij)
- Wat: ouders die de verantwoordelijkheid en zorg hebben met betrekking tot minderjarigen (-18jr); zorg
en opvoeding; bewind over het vermogen van het kind; wettelijke vertegenwoordiging
- Wie: ouders zijn getrouwd/hebben geregistreerd partnerschap; andere ouders met erkenning (voor
afstammingsrecht) met een registratie in een register (voor ouderlijk gezag) bij de rechtbank; een
alleenstaande ouder; een ouder en een niet-biologische, sociale ouder door een verzoek bij de rechtbank
met het belang van het kind als criterium
- Gevolgen na scheiding ouders: beide ouders oefenen gezamenlijk gezag uit; plicht om de band met de
andere ouder te bevorderen; kind heeft recht op gelijkwaardig ouderschap bij gezamenlijk gezag
Het maken van/overeenkomen met een ouderschapsplan na de scheiding bij minderjarigen
- Gezamenlijk beslissingen nemen over belangrijke onderwerpen (tenzij kinderen klem of verloren komen)
- Verdeling van zorg en opvoeding/contact (= zorg- of omgangsregeling); overeenkomst over informatie en
consultatie; kinderalimentatie
- School; medische behandelingen; verhuizen naar een andere stad; paspoort; vaccinaties
Omgang/contact
- Wie: elke juridische ouder; degene die in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat; het kind
- Op verzoek wordt door de rechter een omgangsregeling vastgesteld (als partijen het niet een kunnen
worden), tenzij: ernstig nadeel voor de geestelijke of lichamelijk ontwikkeling van het kind; kennelijk
ongeschikte ouder; kind van 12(+) heeft ernstige bezwaren tegen omgang; anderszins in strijd met
zwaarwegende belangen van het kind
, Samenvatting Hoorcolleges Jeugd&Recht – Huyen Chau Nguyen
HC 2 Jeugdhulp en kinderbescherming
Kinderbeschermingsmaatregelen (materiële jeugdbeschermingsrecht)
- Betrokkenen: ouders, kind en overheid
- Uitgangspunten kinderbescherming: ouders primair verantwoordelijk voor verzorging en opvoeding; belang
van het kind voorop (door bedreiging en doelstelling te concretiseren en het effect in te schatten) ; ultimum remedium
(kdrbesch is het laatste redmiddel, er is een serieuze ontwikkelingsbedreiging, alle mogelijkheden in het vrijwillige kader
moeten zijn uitgeput of overwogen); zo licht mogelijk (streven naar de minst ingrijpende oplossing, herstellen van
‘normale’ gezinsverhoudingen)
- Overheid heeft de positieve verplichting om noodzakelijke bescherming te bieden en de negatieve
verplichting om de vrijheid van ouders te respecteren > complex om een goede balans te vinden
- Kinderbeschermingsrecht is onderdeel van het privaatrecht, maar heeft alle basiskenmerken van
publiekrecht: primair verticale relatie tussen procesdeelnemers en de overheid die ingrijpt en vergaande
middelen kan inzetten waarmee rechten van burgers worden ingeperkt
- Twee mogelijkheden: gezinsbeperking en gezagbeëindiging > er wordt een heldere afweging gemaakt vanuit
theoretisch oogpunt: waar ligt het opvoedperspectief van de minderjarige?
Maatregel Gezinsbeperking: ondertoezichtstelling
- Aard van de maatregel: gezagsbeperkende maatregel; opgelegd aan minderjarige (0-18); gedwongen
begeleiding door een jeugdbeschermer die (schriftelijke) aanwijzingen kan geven aan kind en ouder
- Doel: hulp en steun aan kind en ouder bieden om ontwikkelingsbedreiging weg te nemen, versterken
gezinsband, toewerken naar zelfstandigheid (in specifieke gevallen)
- Wettelijke vereisten/cumulatieve gronden: er is een ernstige ontwikkelingsbedreiging; noodzakelijke hulp
wordt niet of onvoldoende geaccepteerd; gerechtvaardigde verwachting dat ouders binnen een
aanvaardbare termijn de verzorging en opvoeding in staat zijn te dragen van de minderjarige
Maatregel Gezinsbeperkig: uithuisplaatsing
- Middel die binnen de ondertoezichtstelling kan worden ingezet
- Aard van de maatregel: besluit en uitvoering maatregel moet consistent zijn met doel van hereniging van het
gezin (maatregel is tijdelijke aard); proportionaliteit en subsidiariteit (alle alternatieven zijn overwogen);
mogelijkheid tot participeren in de procedure
- Wettelijke vereisten/cumulatieve gronden: noodzakelijk in het belang van de opvoeding en verzorging
- Uitvoering: uithuisplaatsing in een pleeggezin (bij voorkeur netwerkplaatsing) of uithuisplaatsing in een
residentiële instelling (open of gesloten)
Maatregel Gezagbeëindiging
- Wat: gezag beëindigende maatregel
- Aard van de maatregel: in de regel volgt eerst een OTS/UHP; het belang van stabiliteit en continuïteit voor
de ontwikkeling van het kind; onzekerheid schadelijk voor de ontwikkeling van het kind
- Wettelijke vereisten/cumulatieve gronden: ernstige ontwikkelingsbedreiging kind; de verwachting is niet
gerechtvaardigd dat de ouders binnen een voor het kind aanvaardbaar te achten termijn in staat zijn de
opvoeding te dragen of de ouder zijn gezag misbruikt
Systeem van jeugdhulp
- Jeugdzorg/jeugdhulp: alle vormen van ondersteuning en zorg aan jeugdigen, hun ouders, stiefouders, of
anderen die een jeugdige als behorende tot hun gezin verzorgen en opvoeden, met uitzondering van
pleegouders, bij dreigende opgroei- en opvoedproblemen
- Uitgangspunten Jeugdwet: de verantwoordelijkheid voor alle vormen van jeugdhulp komt bij gemeenten te
liggen (voorheen bij de Bureaus Jeugdzorg); gemeenten hebben in de uitvoering van deze taak grote vrijheid
gekregen om de toegang tot- en de vormgeving van het lokale hulpverleningsaanbod te bepalen; de
gemeente waar de minderjarige staat ingeschreven heeft een jeugdhulpplicht; dekkend aanbod van
kwalitatief goede zorg; centrale toegang tot jeugdhulp is (vrijwel altijd) in handen van sociale wijkteams (die
onderdeel zijn van de gemeente); samenwerking met Veilig Thuis; bureaus Jeugdzorg zijn opgegaan in
Gecertificeerde Instellingen (GI’s); GI is verantwoordelijk voor de uitvoering van de jeugdbeschermings-
maatregelen en jeugdreclassering; minderjarigen boven de 12 jaar moeten toestemming geven voor
HC 1 Familierecht: Afstamming, gezag en omgang
Personen- en familierecht staat onder ander in de Nederlands Burgerlijk Wetboek
- Juridisch ouderschap
- Ouderlijk gezag
- Contact en omgang na de scheiding/einde van de relatie
Het belang van het kind
- Juridische en sociaalwetenschappelijke normen afstemmen in het belang van het kind
- Door bijvoorbeeld het in acht nemen van ‘Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind’ en/of ‘de 7
kernen van goed ouderschap door de Staatscommissie Herijking Ouderschap’
Juridisch ouderschap
- Wat: (maximaal) twee ouders die juridisch gezag hebben: als basismodel een moeder en vader
- Wie: (meestal) de biologische ouders, maar ook de sociale ouders (stiefouder, meemoeder bijv.)
- Hoe: Je wordt dit door het kind te baren; getrouwd te zijn met/geregistreerd partnerschap met de
geboortemoeder; erkenning (bij niet-gehuwden); adoptie (niet de geboortemoeder zijn/twee mannen)
- Hangt af van: de samenstelling van het stel en of het getrouwd is
- Gevolgen: levenslange onbreekbare juridische band; het kind is wettelijk geïntegreerd; plicht om het kind
te onderhouden; ouderlijk gezag; erfrechten; recht om een naam te geven; recht op omgang; recht op
informatie over het kind
- Rechtsgevolgen: nationaliteit van het kind; verblijfsrechten van het kind; belastingrechten; sociaal
zekerheidsrecht; strafrecht
Ouderlijk gezag (niet voogdij)
- Wat: ouders die de verantwoordelijkheid en zorg hebben met betrekking tot minderjarigen (-18jr); zorg
en opvoeding; bewind over het vermogen van het kind; wettelijke vertegenwoordiging
- Wie: ouders zijn getrouwd/hebben geregistreerd partnerschap; andere ouders met erkenning (voor
afstammingsrecht) met een registratie in een register (voor ouderlijk gezag) bij de rechtbank; een
alleenstaande ouder; een ouder en een niet-biologische, sociale ouder door een verzoek bij de rechtbank
met het belang van het kind als criterium
- Gevolgen na scheiding ouders: beide ouders oefenen gezamenlijk gezag uit; plicht om de band met de
andere ouder te bevorderen; kind heeft recht op gelijkwaardig ouderschap bij gezamenlijk gezag
Het maken van/overeenkomen met een ouderschapsplan na de scheiding bij minderjarigen
- Gezamenlijk beslissingen nemen over belangrijke onderwerpen (tenzij kinderen klem of verloren komen)
- Verdeling van zorg en opvoeding/contact (= zorg- of omgangsregeling); overeenkomst over informatie en
consultatie; kinderalimentatie
- School; medische behandelingen; verhuizen naar een andere stad; paspoort; vaccinaties
Omgang/contact
- Wie: elke juridische ouder; degene die in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat; het kind
- Op verzoek wordt door de rechter een omgangsregeling vastgesteld (als partijen het niet een kunnen
worden), tenzij: ernstig nadeel voor de geestelijke of lichamelijk ontwikkeling van het kind; kennelijk
ongeschikte ouder; kind van 12(+) heeft ernstige bezwaren tegen omgang; anderszins in strijd met
zwaarwegende belangen van het kind
, Samenvatting Hoorcolleges Jeugd&Recht – Huyen Chau Nguyen
HC 2 Jeugdhulp en kinderbescherming
Kinderbeschermingsmaatregelen (materiële jeugdbeschermingsrecht)
- Betrokkenen: ouders, kind en overheid
- Uitgangspunten kinderbescherming: ouders primair verantwoordelijk voor verzorging en opvoeding; belang
van het kind voorop (door bedreiging en doelstelling te concretiseren en het effect in te schatten) ; ultimum remedium
(kdrbesch is het laatste redmiddel, er is een serieuze ontwikkelingsbedreiging, alle mogelijkheden in het vrijwillige kader
moeten zijn uitgeput of overwogen); zo licht mogelijk (streven naar de minst ingrijpende oplossing, herstellen van
‘normale’ gezinsverhoudingen)
- Overheid heeft de positieve verplichting om noodzakelijke bescherming te bieden en de negatieve
verplichting om de vrijheid van ouders te respecteren > complex om een goede balans te vinden
- Kinderbeschermingsrecht is onderdeel van het privaatrecht, maar heeft alle basiskenmerken van
publiekrecht: primair verticale relatie tussen procesdeelnemers en de overheid die ingrijpt en vergaande
middelen kan inzetten waarmee rechten van burgers worden ingeperkt
- Twee mogelijkheden: gezinsbeperking en gezagbeëindiging > er wordt een heldere afweging gemaakt vanuit
theoretisch oogpunt: waar ligt het opvoedperspectief van de minderjarige?
Maatregel Gezinsbeperking: ondertoezichtstelling
- Aard van de maatregel: gezagsbeperkende maatregel; opgelegd aan minderjarige (0-18); gedwongen
begeleiding door een jeugdbeschermer die (schriftelijke) aanwijzingen kan geven aan kind en ouder
- Doel: hulp en steun aan kind en ouder bieden om ontwikkelingsbedreiging weg te nemen, versterken
gezinsband, toewerken naar zelfstandigheid (in specifieke gevallen)
- Wettelijke vereisten/cumulatieve gronden: er is een ernstige ontwikkelingsbedreiging; noodzakelijke hulp
wordt niet of onvoldoende geaccepteerd; gerechtvaardigde verwachting dat ouders binnen een
aanvaardbare termijn de verzorging en opvoeding in staat zijn te dragen van de minderjarige
Maatregel Gezinsbeperkig: uithuisplaatsing
- Middel die binnen de ondertoezichtstelling kan worden ingezet
- Aard van de maatregel: besluit en uitvoering maatregel moet consistent zijn met doel van hereniging van het
gezin (maatregel is tijdelijke aard); proportionaliteit en subsidiariteit (alle alternatieven zijn overwogen);
mogelijkheid tot participeren in de procedure
- Wettelijke vereisten/cumulatieve gronden: noodzakelijk in het belang van de opvoeding en verzorging
- Uitvoering: uithuisplaatsing in een pleeggezin (bij voorkeur netwerkplaatsing) of uithuisplaatsing in een
residentiële instelling (open of gesloten)
Maatregel Gezagbeëindiging
- Wat: gezag beëindigende maatregel
- Aard van de maatregel: in de regel volgt eerst een OTS/UHP; het belang van stabiliteit en continuïteit voor
de ontwikkeling van het kind; onzekerheid schadelijk voor de ontwikkeling van het kind
- Wettelijke vereisten/cumulatieve gronden: ernstige ontwikkelingsbedreiging kind; de verwachting is niet
gerechtvaardigd dat de ouders binnen een voor het kind aanvaardbaar te achten termijn in staat zijn de
opvoeding te dragen of de ouder zijn gezag misbruikt
Systeem van jeugdhulp
- Jeugdzorg/jeugdhulp: alle vormen van ondersteuning en zorg aan jeugdigen, hun ouders, stiefouders, of
anderen die een jeugdige als behorende tot hun gezin verzorgen en opvoeden, met uitzondering van
pleegouders, bij dreigende opgroei- en opvoedproblemen
- Uitgangspunten Jeugdwet: de verantwoordelijkheid voor alle vormen van jeugdhulp komt bij gemeenten te
liggen (voorheen bij de Bureaus Jeugdzorg); gemeenten hebben in de uitvoering van deze taak grote vrijheid
gekregen om de toegang tot- en de vormgeving van het lokale hulpverleningsaanbod te bepalen; de
gemeente waar de minderjarige staat ingeschreven heeft een jeugdhulpplicht; dekkend aanbod van
kwalitatief goede zorg; centrale toegang tot jeugdhulp is (vrijwel altijd) in handen van sociale wijkteams (die
onderdeel zijn van de gemeente); samenwerking met Veilig Thuis; bureaus Jeugdzorg zijn opgegaan in
Gecertificeerde Instellingen (GI’s); GI is verantwoordelijk voor de uitvoering van de jeugdbeschermings-
maatregelen en jeugdreclassering; minderjarigen boven de 12 jaar moeten toestemming geven voor
