Leerdoelen – KT1 AFP
Informatie uit kennisclips
Werkgroep 1 - Kennisclip 1
Deel 1
• Uitleggen hoe de celdeling verloopt
• Uitleggen wat de begrippen DNA, RNA en genen zijn
Mitose en meiose
Mitose (alle lichaamscellen):
= Maken van twee cellen uit 1 cel (twee exacte kopietjes)
1. Interfase
DNA rolt zicht op. Chromosoom bestaat uit twee zuster chromatiden en een
centromeer (hierdoor worden ze bij elkaar gehouden). Zuster chromatiden zijn exacte
kopieën van elkaar. 92 chromatiden, 46 chromosomen.
2. Profase
DNA rolt zich nog verder op en de celkern verdwijnt. Spoellichamen worden hierdoor
zichtbaar aan het uiteinde van de cel.
3. Metafase
Chromosomen gaan naar het midden van de cel bewegen. Hier ligt een bepaalde
zone, het metavlak. In het metavlak gaan ze allemaal op een rijtje zitten. Vanuit de
spoellichamen ontstaan trekdraden, deze verspreiden zich door de cel en gaan zich
koppelen aan iets wat ze tegenkomen. Ze hechten zich aan centromeren. Niet alle
trekdraden komen daarbij uit.
4. Anafase
Zusterchromatiden worden nu losgekoppeld van elkaar, er is geen centromeer meer.
De trekdraden trekken zich dan terug waardoor ze de chromatiden naar hun eigen
spoellichaam trekken. Beide helften hebben het zelfde aantal chromosomen (46).
Vanaf nu 92 chromosomen en geen chromatiden meer. Chromosomen is het geheel.
5. Telofase
Spoellichamen gaan verdwijnen. Om de chromosomen kan zich dan een nieuwe
celkern vormen. Chromosomen gaan zich dan ontvouwen en zitten niet meer strak op
elkaar. Elke nieuwe celkern bevat nu 46 chromosomen.
6. Cytokinese
Mitose is hier al klaar. Er ontstaan hier twee cellen van één cel. Elke nieuwe cel bevat
nu 46 chromosomen.
Meiose (geslachtscellen):
= van 1 cel naar 4 cellen. Het kan alleen bij geslachtscellen, dus eicellen bij een vrouw of zaadcellen bij
een man. Je wilt dat elke 4 cellen de helft van het DNA heeft zodat ze samengevoegd kunnen worden.
Meiose 1
1. Interfase
, DNA rolt zich op. Chromosoom bestaat uit twee zuster- chromatiden en een centromeer.
Wederom zijn het identieke kopieën van elkaar. Kernmembraan verdwijnt en elke
chromosoom is gekopieerd. Je cel is nu 4 n (n is het aantal unieke chromosomen, dit is per
diersoort anders. Wij hebben er 23. Wij hebben 2n chromosomen (46).
2. Profase
DNA rolt zich verder op en de celkern verdwijnt helemaal. DNA kan zich vrij gaan bewegen. Er
worden polen zichtbaar aan het einde van de cel. Je cel is nog steeds 4n.
3. Metafase
Chromosomen gaan naar het midden van de cel -> metavlak. Homologie chromosomenparen
liggen onder elkaar, dit verschilt dus met mitose (hier liggen ze namelijk op 1 rij). Nog steeds
4n. vanuit de polen gaan zich trekdraden ontstaan, die hechten zich aan centromeren.
4. Anafase
Homologe chromosomen paren gaan uit elkaar. Trekdraden halen chromosomen naar eigen
pool. Beide helften hebben zelfde aantal chromosomen. Nog steeds 4n, maar wel onderscheid
gemaakt helft aan bovenkant en helft aan onderkant.
5. Telofase
Elke kant bevat nu één van de homologe chromosomenparen. Nieuwe cel vormt zich.
Hierdoor vormt zich twee keer n, n2.
Deel 2
• Uitleggen hoe een carcinoom ontstaat
• Uitleggen wat de TNM-classificatie inhoudt
Wat is kanker?
, Verschillende vormen
Informatie uit kennisclips
Werkgroep 1 - Kennisclip 1
Deel 1
• Uitleggen hoe de celdeling verloopt
• Uitleggen wat de begrippen DNA, RNA en genen zijn
Mitose en meiose
Mitose (alle lichaamscellen):
= Maken van twee cellen uit 1 cel (twee exacte kopietjes)
1. Interfase
DNA rolt zicht op. Chromosoom bestaat uit twee zuster chromatiden en een
centromeer (hierdoor worden ze bij elkaar gehouden). Zuster chromatiden zijn exacte
kopieën van elkaar. 92 chromatiden, 46 chromosomen.
2. Profase
DNA rolt zich nog verder op en de celkern verdwijnt. Spoellichamen worden hierdoor
zichtbaar aan het uiteinde van de cel.
3. Metafase
Chromosomen gaan naar het midden van de cel bewegen. Hier ligt een bepaalde
zone, het metavlak. In het metavlak gaan ze allemaal op een rijtje zitten. Vanuit de
spoellichamen ontstaan trekdraden, deze verspreiden zich door de cel en gaan zich
koppelen aan iets wat ze tegenkomen. Ze hechten zich aan centromeren. Niet alle
trekdraden komen daarbij uit.
4. Anafase
Zusterchromatiden worden nu losgekoppeld van elkaar, er is geen centromeer meer.
De trekdraden trekken zich dan terug waardoor ze de chromatiden naar hun eigen
spoellichaam trekken. Beide helften hebben het zelfde aantal chromosomen (46).
Vanaf nu 92 chromosomen en geen chromatiden meer. Chromosomen is het geheel.
5. Telofase
Spoellichamen gaan verdwijnen. Om de chromosomen kan zich dan een nieuwe
celkern vormen. Chromosomen gaan zich dan ontvouwen en zitten niet meer strak op
elkaar. Elke nieuwe celkern bevat nu 46 chromosomen.
6. Cytokinese
Mitose is hier al klaar. Er ontstaan hier twee cellen van één cel. Elke nieuwe cel bevat
nu 46 chromosomen.
Meiose (geslachtscellen):
= van 1 cel naar 4 cellen. Het kan alleen bij geslachtscellen, dus eicellen bij een vrouw of zaadcellen bij
een man. Je wilt dat elke 4 cellen de helft van het DNA heeft zodat ze samengevoegd kunnen worden.
Meiose 1
1. Interfase
, DNA rolt zich op. Chromosoom bestaat uit twee zuster- chromatiden en een centromeer.
Wederom zijn het identieke kopieën van elkaar. Kernmembraan verdwijnt en elke
chromosoom is gekopieerd. Je cel is nu 4 n (n is het aantal unieke chromosomen, dit is per
diersoort anders. Wij hebben er 23. Wij hebben 2n chromosomen (46).
2. Profase
DNA rolt zich verder op en de celkern verdwijnt helemaal. DNA kan zich vrij gaan bewegen. Er
worden polen zichtbaar aan het einde van de cel. Je cel is nog steeds 4n.
3. Metafase
Chromosomen gaan naar het midden van de cel -> metavlak. Homologie chromosomenparen
liggen onder elkaar, dit verschilt dus met mitose (hier liggen ze namelijk op 1 rij). Nog steeds
4n. vanuit de polen gaan zich trekdraden ontstaan, die hechten zich aan centromeren.
4. Anafase
Homologe chromosomen paren gaan uit elkaar. Trekdraden halen chromosomen naar eigen
pool. Beide helften hebben zelfde aantal chromosomen. Nog steeds 4n, maar wel onderscheid
gemaakt helft aan bovenkant en helft aan onderkant.
5. Telofase
Elke kant bevat nu één van de homologe chromosomenparen. Nieuwe cel vormt zich.
Hierdoor vormt zich twee keer n, n2.
Deel 2
• Uitleggen hoe een carcinoom ontstaat
• Uitleggen wat de TNM-classificatie inhoudt
Wat is kanker?
, Verschillende vormen
