7.1 Stofeigenschappen
Bouwstenen van stoffen
Moleculen zijn zeer kleine deeltjes. De moleculen van een stof bepalen de stofeigenschappen. Zo
bepalen zuurstofmoleculen het kook- en smeltpunt van zuurstof.
Zuivere stof bestaat uit een soort moleculen.
Mengsel bestaat uit verschillende soorten moleculen.
Eigenschappen van moleculen:
1. Erg klein.
2. Altijd in beweging en kunnen tegen elkaar botsen.
3. Bewegen sneller als de temperatuur hoger is.
4. Trekken elkaar aan als ze dichtbij elkaar zitten.
5. Er zit niks tussen die moleculen.
Kleiner dan de moleculen zijn de atomen. Moleculen zijn opgebouwd uit twee of meer atomen. Er
zijn 94 soorten atomen. Deze atomen zijn de bouwstoffen voor alle moleculen op de aarde. Een
atoomsoort heet ook wel een element.
Dichtheid
De dichtheid geeft aan hoeveel massa van een stof in een bepaald volume zit. Dichtheid is een
stofeigenschap. Betekent wel dat de dichtheid van de stof niet onder alle omstandigheden gelijk is.
Voorbeeld van een ballon:
Als de temperatuur stijgt, gaan de luchtmoleculen in de ballon sneller bewegen --> ontstaan van
meer ruimte tussen die moleculen. Moleculen blijven gelijk, dus massa verandert niet. Wel een
groter volume, wat de dichtheid neemt af.
Dichtheid berekenen:
ρ = m: V
ρ --> Dichtheid in gram per kubieke centimeter (g/cm3)
m --> De massa in gram
V --> Het volume in kubieke centimeter (cm3)
Zinken, zweven en drijven
Een voorwerp dat dezelfde dichtheid heeft als water blijft zweven: Het blijft op dezelfde hoogte.
De relatieve dichtheid geeft tevens de verhouding van het volume van een voorwerp dat deels is
ondergedompeld en zich deels boven de oppervlakte bevindt. Het is de verhouding tussen de
dichtheid van het voorwerp en de dichtheid van de stof waar in het voorwerp wordt
ondergedompeld.
, 7.2 Warmte
Warmte en temperatuur
Temperatuur is een maat voor de snelheid van de moleculen. Er geldt: Hoe hoger de temperatuur,
hoe sneller de moleculen bewegen. Om de temperatuur te verhogen is er energie nodig. De energie
die er nodig is heet warmte. Eenheid van warmte is joule (J)
Bij 100 °C gaat de faseverandering van waterdamp. Ook al voeg je meer warmte toe verandert de
temperatuur niet. Die warmte wordt gebruikt om de bindingen tussen de moleculen te verbreken.
Bindingen in vloeistof zijn relatief sterk: moleculen zitten dicht op elkaar. Bindingen in gas veel
zwakker: afstand tussen moleculen is een stuk groter. De bindingen tussen moleculen moeten bij
een faseovergang dus verbroken worden.
Verwarmen en soortelijke warmte
De hoeveelheid warmte die je aan een stof moet toevoeren om de temperatuur te laten stijgen
hangt af van de massa van de te verwarmen stof, van de temperatuurverandering en van de
soortelijke warmte. De soortelijke warmte is de warmte die nodig is om 1 g van een stof 1 °C in
temperatuur te laten stijgen. De soortelijke warmte is ook een stofeigenschap. Water heeft een
grotere soortelijke warmte dan olijfolie. Dat betekent dat je meer warmte nodig hebt om 1 g water 1
°C in temperatuur te laten stijgen dan je nodig hebt voor 1 g olijfolie.
Nodige hoeveelheid warmte berekenen:
Q = c • m • ΔT
Q --> De warmte in joule (J)
c --> De soortgelijke warmte in joule per gram per graad Celsius (J/ (g • °C)
m --> de massa in gram (g)
ΔT --> (ΔT = Tbegin - Teind) Temperatuurverandering in graden Celsius (°C)
Afkoelen
Hoeveelheid warmte die een stof afgeeft bij het afkoelen bereken je met dezelfde formule als die
van het opwarmen. Temperatuurverandering is dan negatief. Eindtemperatuur is namelijk lager dan
de begintemperatuur --> betekent dus dat de warmte die je berekent ook negatief is. Negatieve Q =
Warmte komt vrij. Positieve Q = Warmte is toegevoegd.
Warmte-uitwisseling
Zodra 2 stoffen met verschillende temperaturen bij elkaar komen, wisselen ze warmte met elkaar uit
totdat hun temperatuur hetzelfde is. (Negatieve) warmte die ene stof afstaat, is gelijk aan de
(positieve) warmte die de andere stof opneemt.
Warmte-uitwisseling uitrekenen:
Qopwarmen = -Qafkoelen
Q --> de warmte in joule (J)
Bouwstenen van stoffen
Moleculen zijn zeer kleine deeltjes. De moleculen van een stof bepalen de stofeigenschappen. Zo
bepalen zuurstofmoleculen het kook- en smeltpunt van zuurstof.
Zuivere stof bestaat uit een soort moleculen.
Mengsel bestaat uit verschillende soorten moleculen.
Eigenschappen van moleculen:
1. Erg klein.
2. Altijd in beweging en kunnen tegen elkaar botsen.
3. Bewegen sneller als de temperatuur hoger is.
4. Trekken elkaar aan als ze dichtbij elkaar zitten.
5. Er zit niks tussen die moleculen.
Kleiner dan de moleculen zijn de atomen. Moleculen zijn opgebouwd uit twee of meer atomen. Er
zijn 94 soorten atomen. Deze atomen zijn de bouwstoffen voor alle moleculen op de aarde. Een
atoomsoort heet ook wel een element.
Dichtheid
De dichtheid geeft aan hoeveel massa van een stof in een bepaald volume zit. Dichtheid is een
stofeigenschap. Betekent wel dat de dichtheid van de stof niet onder alle omstandigheden gelijk is.
Voorbeeld van een ballon:
Als de temperatuur stijgt, gaan de luchtmoleculen in de ballon sneller bewegen --> ontstaan van
meer ruimte tussen die moleculen. Moleculen blijven gelijk, dus massa verandert niet. Wel een
groter volume, wat de dichtheid neemt af.
Dichtheid berekenen:
ρ = m: V
ρ --> Dichtheid in gram per kubieke centimeter (g/cm3)
m --> De massa in gram
V --> Het volume in kubieke centimeter (cm3)
Zinken, zweven en drijven
Een voorwerp dat dezelfde dichtheid heeft als water blijft zweven: Het blijft op dezelfde hoogte.
De relatieve dichtheid geeft tevens de verhouding van het volume van een voorwerp dat deels is
ondergedompeld en zich deels boven de oppervlakte bevindt. Het is de verhouding tussen de
dichtheid van het voorwerp en de dichtheid van de stof waar in het voorwerp wordt
ondergedompeld.
, 7.2 Warmte
Warmte en temperatuur
Temperatuur is een maat voor de snelheid van de moleculen. Er geldt: Hoe hoger de temperatuur,
hoe sneller de moleculen bewegen. Om de temperatuur te verhogen is er energie nodig. De energie
die er nodig is heet warmte. Eenheid van warmte is joule (J)
Bij 100 °C gaat de faseverandering van waterdamp. Ook al voeg je meer warmte toe verandert de
temperatuur niet. Die warmte wordt gebruikt om de bindingen tussen de moleculen te verbreken.
Bindingen in vloeistof zijn relatief sterk: moleculen zitten dicht op elkaar. Bindingen in gas veel
zwakker: afstand tussen moleculen is een stuk groter. De bindingen tussen moleculen moeten bij
een faseovergang dus verbroken worden.
Verwarmen en soortelijke warmte
De hoeveelheid warmte die je aan een stof moet toevoeren om de temperatuur te laten stijgen
hangt af van de massa van de te verwarmen stof, van de temperatuurverandering en van de
soortelijke warmte. De soortelijke warmte is de warmte die nodig is om 1 g van een stof 1 °C in
temperatuur te laten stijgen. De soortelijke warmte is ook een stofeigenschap. Water heeft een
grotere soortelijke warmte dan olijfolie. Dat betekent dat je meer warmte nodig hebt om 1 g water 1
°C in temperatuur te laten stijgen dan je nodig hebt voor 1 g olijfolie.
Nodige hoeveelheid warmte berekenen:
Q = c • m • ΔT
Q --> De warmte in joule (J)
c --> De soortgelijke warmte in joule per gram per graad Celsius (J/ (g • °C)
m --> de massa in gram (g)
ΔT --> (ΔT = Tbegin - Teind) Temperatuurverandering in graden Celsius (°C)
Afkoelen
Hoeveelheid warmte die een stof afgeeft bij het afkoelen bereken je met dezelfde formule als die
van het opwarmen. Temperatuurverandering is dan negatief. Eindtemperatuur is namelijk lager dan
de begintemperatuur --> betekent dus dat de warmte die je berekent ook negatief is. Negatieve Q =
Warmte komt vrij. Positieve Q = Warmte is toegevoegd.
Warmte-uitwisseling
Zodra 2 stoffen met verschillende temperaturen bij elkaar komen, wisselen ze warmte met elkaar uit
totdat hun temperatuur hetzelfde is. (Negatieve) warmte die ene stof afstaat, is gelijk aan de
(positieve) warmte die de andere stof opneemt.
Warmte-uitwisseling uitrekenen:
Qopwarmen = -Qafkoelen
Q --> de warmte in joule (J)
