Historische Context Duitsland in Europa, 1918-1991
1. Het einde van het Duitse keizerrijk
1914: Duitse keizerrijk neemt deel aan de Eerste Wereldoorlog
Verwachting: Korte snelle oorlog die gewonnen gaat worden
Realiteit: uitzichtloze loopgraven oorlog met veel slachtoffers
1918: oorlog verloopt niet goed voor Duitsland
- geallieerde zeeblokkade zorgt voor voedsel schaarste
- Duitsland verliest terrein. VS eisen democratische hervormingen, voordat ze aan
vredesonderhandelingen beginnen
oktober 1918: keizer Wilhelm II stelt een nieuwe regering aan die vredesonderhandelingen moet
starten.
Ondanks vredesonderhandelingen moet de Duitse vloot ten aanval trekken tegen de Britse vloot
Duitse matrozen weigeren. Begin van een opstand er komt een nieuw sociaaldemocratische
regering keizer Wilhelm II treedt af. Duitsland wordt een Republiek sociaaldemocratische
regering tekent een wapenstilstand
2. Wankelende democratie
Sociaaldemocratische regering wil na de wapenstilstand een parlementaire democratie opbouwen
Belangrijke voorwaarde voor parlementaire democratie is vertrouwen van de bevolking, maar er is
veel onrust in Duitsland na de wapenstilstand
Communistische KPD wil, net als in Rusland, een communistische staat zonder parlement en
politieke partijen communisten proberen de macht te grijpen in Berlijn opstand mislukt, maar
sociaaldemocratische regering verhuist naar stadje Weimar: Republiek van Weimar
Behalve de communisten zijn ook andere groepen niet blij met de parlementaire democratie
Oude conservatieve elite wil terug naar de tijden van het keizerrijk:
- minder macht voor politieke partijen
- meer macht voor de elite
Extreemrechtse nationalistische groepen zijn teleurgesteld door de wapenstilstand
De nieuwe regering heeft Duitsland verraden door zich over te geven
Dolkstootlegende is een complottheorie:
Duitse leger had Eerste Wereldoorlog kunnen winnen, maar het is verraden door de
sociaaldemocratische regering die de wapenstilstand tekende
, 3. Hoge herstelbetalingen
Na de Eerste Wereldoorlog volgt Vrede van Versailles (1919)
Belangrijkste bepalingen:
- Duitsland is schuldig voor het uitbreken van WOI
- Duitsland moet grote herstelbetalingen betalen
- Duitsland moet grondgebied en koloniën afstaan
- Duitsland mag slechts een klein leger hebben
Veel Duitsers voelen zich vernederd door deze bepalingen
Duitse economie lijdt onder herstelbetalingen en verlies van grondstofrijke gebieden 1923:
achterstand in betalingen Frankrijk en België bezetten Ruhrgebied staking Duitse arbeiders in
Ruhrgebied Duitse regering drukt geld bij om lonen door te betalen hyperinflatie
1924: Dawesplan
- herstelbetalingen koppelen aan draagkracht van Duitse economie
- verstrekken van leningen aan Duitsland
1924-1929:
Economisch herstel zorgt voor een periode van stabiliteit in Duitsland
- weinig regeringswisselingen
- groei van de economie
- culturele bloei
Buitenlandse betrekkingen worden beter door verzoeningspolitiek met Frankrijk:
- Duitsland accepteert de grenzen met Frankrijk en België die in de Vrede van Versailles waren
bepaald
- Duitsland treedt toe tot de Volkenbond
4. De beloften van Hitler
1929: Beurskrach op Wall Street leidt de economische wereldcrisis in internationale handel valt
stil + VS willen geleend geld van Dawesplan terug Duitsland wordt extra hard getroffen door de
economische wereldcrisis
Gevolg van de economische crisis: veel regeringswisselingen
Democratische regering van Republiek van Weimar vindt geen oplossing vertrouwen in
parlementaire democratie verdwijnt Anti-democratische partijen NSDAP (nationaalsocialisme) en
KDP (communisme) krijgen steeds meer aanhangers
1. Het einde van het Duitse keizerrijk
1914: Duitse keizerrijk neemt deel aan de Eerste Wereldoorlog
Verwachting: Korte snelle oorlog die gewonnen gaat worden
Realiteit: uitzichtloze loopgraven oorlog met veel slachtoffers
1918: oorlog verloopt niet goed voor Duitsland
- geallieerde zeeblokkade zorgt voor voedsel schaarste
- Duitsland verliest terrein. VS eisen democratische hervormingen, voordat ze aan
vredesonderhandelingen beginnen
oktober 1918: keizer Wilhelm II stelt een nieuwe regering aan die vredesonderhandelingen moet
starten.
Ondanks vredesonderhandelingen moet de Duitse vloot ten aanval trekken tegen de Britse vloot
Duitse matrozen weigeren. Begin van een opstand er komt een nieuw sociaaldemocratische
regering keizer Wilhelm II treedt af. Duitsland wordt een Republiek sociaaldemocratische
regering tekent een wapenstilstand
2. Wankelende democratie
Sociaaldemocratische regering wil na de wapenstilstand een parlementaire democratie opbouwen
Belangrijke voorwaarde voor parlementaire democratie is vertrouwen van de bevolking, maar er is
veel onrust in Duitsland na de wapenstilstand
Communistische KPD wil, net als in Rusland, een communistische staat zonder parlement en
politieke partijen communisten proberen de macht te grijpen in Berlijn opstand mislukt, maar
sociaaldemocratische regering verhuist naar stadje Weimar: Republiek van Weimar
Behalve de communisten zijn ook andere groepen niet blij met de parlementaire democratie
Oude conservatieve elite wil terug naar de tijden van het keizerrijk:
- minder macht voor politieke partijen
- meer macht voor de elite
Extreemrechtse nationalistische groepen zijn teleurgesteld door de wapenstilstand
De nieuwe regering heeft Duitsland verraden door zich over te geven
Dolkstootlegende is een complottheorie:
Duitse leger had Eerste Wereldoorlog kunnen winnen, maar het is verraden door de
sociaaldemocratische regering die de wapenstilstand tekende
, 3. Hoge herstelbetalingen
Na de Eerste Wereldoorlog volgt Vrede van Versailles (1919)
Belangrijkste bepalingen:
- Duitsland is schuldig voor het uitbreken van WOI
- Duitsland moet grote herstelbetalingen betalen
- Duitsland moet grondgebied en koloniën afstaan
- Duitsland mag slechts een klein leger hebben
Veel Duitsers voelen zich vernederd door deze bepalingen
Duitse economie lijdt onder herstelbetalingen en verlies van grondstofrijke gebieden 1923:
achterstand in betalingen Frankrijk en België bezetten Ruhrgebied staking Duitse arbeiders in
Ruhrgebied Duitse regering drukt geld bij om lonen door te betalen hyperinflatie
1924: Dawesplan
- herstelbetalingen koppelen aan draagkracht van Duitse economie
- verstrekken van leningen aan Duitsland
1924-1929:
Economisch herstel zorgt voor een periode van stabiliteit in Duitsland
- weinig regeringswisselingen
- groei van de economie
- culturele bloei
Buitenlandse betrekkingen worden beter door verzoeningspolitiek met Frankrijk:
- Duitsland accepteert de grenzen met Frankrijk en België die in de Vrede van Versailles waren
bepaald
- Duitsland treedt toe tot de Volkenbond
4. De beloften van Hitler
1929: Beurskrach op Wall Street leidt de economische wereldcrisis in internationale handel valt
stil + VS willen geleend geld van Dawesplan terug Duitsland wordt extra hard getroffen door de
economische wereldcrisis
Gevolg van de economische crisis: veel regeringswisselingen
Democratische regering van Republiek van Weimar vindt geen oplossing vertrouwen in
parlementaire democratie verdwijnt Anti-democratische partijen NSDAP (nationaalsocialisme) en
KDP (communisme) krijgen steeds meer aanhangers
