Samenvatting les gezin als sociale basis

Les 8 gezin als sociale basis

1. Gezinspedagogische theoretische modellen
Sociaal-ecologisch ontwikkelingsmodel van Bronfenbrenner

 Ontwikkeling is complexe interactie tussen het kind en zijn omgeving.
 Proximale processen = interacties tussen verschillende systemen in de
omgeving.
 Afstappen van opvoeding als éénrichtingsverkeer van ouder naar kind
 Microsysteem: opvoedingssituaties waarin het kind zich begeeft en waar
het in directe interactie is met de omgeving.
 Mesosysteem: de interactie tussen de verschillende settings uit het
microsysteem.
 Exosysteem of ecosysteem: structuren waarin het kind niet direct
participeert maar die wel de directe omgeving beïnvloeden.
 Macrosysteem: de grote structuren die op afstand van het kind invloed
uitoefenen.
 Chronosysteem: historische ontwikkelingen en gebeurtenissen die de
omgeving van het individu kunnen veranderen.




Sociaal-contextueel model van Belsky

 Model voor opvoedingshandelen
 Opvoeden = tweerichtingsverkeer
 Wederzijdse beïnvloeding tussen
opvoeder en kind.
 Kenmerking in kind beïnvloeden
opvoedingssgedrag.
 Kenmerken in de opvoeder
beïnvloeden opvoedingsgedrag.
 Kenmerken in de omgeving
beïnvloeden opvoedingsgedrag.




Opvoedingsmodel van Hellinckx
 Opvoeding als afstemmingsproces tussen pedagogische
vraag van het kind en pedagogogisch aanbod van de
opvoeder.
 Kind: unieke kenmerken en unieke pedagogische vraag.
Behoeften van elk kind: affectie, structuur, sanctionering,
sociale ondersteuning.
 Opvoeder: unieke kenmerken en pedagogiscch aanbod.
 Pedagogisch klimaat: de sfeer in het gezin.
 Situatiehantering: manier waarop situaties aangepakt
worden.
 Subsysteemkenmerken: structuren die de relatie tussen
kind en opvoeder beïnvloeden binnen (binnenste laag) en
buiten (buitenste laag)

, 2. Gezinsvormen en gezinsontwikkeling
 Aantal nieuwe gezinsvormen stijgt, grotere diversiteit in gezinsvormen MAAR traditionele
kerngezin blijft nummer 1.
 Dalende trend aantal tienermoeder, stijgende trend last-minutemoeders.
 Gemiddelde leeftijd moeder bij eerste kind stijgt.
 Sociale-invloed-hypothese = tienermoederschap wordt gezien als een onderbreking van de
normale ontwikkeling van een jong meisje. Dit brengt sociale en economische stress en
zorgen met zich mee, waardoor men minder goed in staat is om op te voeden.
 Sociale-selectie-hypothese = bepaalde psychosociale factoren zouden de kans op
tienermoederschap vergroten en een negatieve invloed hebben op de kwaliteit van de
opvoeding. Een voorbeeld hiervan is risicogedrag: door seksueel risicogedrag heeft een
jongere meer kans om zwanger te worden en is de kans groter dat ze haar kind afwijkende
seksuele normen bijbrengt.
 De niet-vanzelfsprekende-zwangerschapshypothese (hard-to-achieve-pregnancy hypothesis)
= oudere moeders hogere mate van warmte en betrokkenheid laten zien.
 Sensitiviteit, vermogen om structuur te bieden en ouderschapskennis (maturiteitshypothese)
stijgt tot leeftijd van 30 jaar, maar eerder door veranderende omstandigheden dan puur door
de leeftijd.

 Pure leeftijd van de moeder is veel minder belangrijk dan omgevingsfactoren (die vaak
samenhangen met de leeftijd van de moeder). Dus: een jongere moeder met een zeer stabiele
gezinssituatie wonend in een goede buurt, met voldoende financiële middelen en een steunend
sociaal netwerk kan een gunstiger opvoedingsklimaat creëren dan een oudere moeder in een
onstabiele situatie, in een slechte buurt en zonder steunend netwerk.




3. Invloeden binnen het gezin
 Sensitiviteit = de afstemming van het pedagogisch aanbod van ouders op de pedagogische
vraag van het kind uit te drukken. Sensitief reageren als ouder betekent dat je in je reactie
rekening houdt met de behoeften en de kenmerken van het kind.

 Verticale as van weinig controle tot veel controle
 Horizontale als van weinig warmte tot veel warmte
 4 kwadranten, 4 opvoedstijlen
 Autoritair: veel grenzen en regels, weinig betrokkenheid en
interesse, weinig overleg.
 Autoritatief: grenzen en regels, maar ook betrokkenheid,
interesse en overleg, democratisch.
 Permissief: geen regels en grenzen, wel veel liefde en warmte.
 Verwaarlozend: geen regels en grenzen, geen betrokkenheid