Samenvatting Eet- en drinkstoornissen kwartaal 2

Eet- en drinkstoornissen.
Ook over de literatuur komen hele specifieke vragen in de toets!!
Assessment bestaat uit een filmpje, je moet observeren wat je ziet en
weten wat voor probleem het is.

Leerdoelen
Aan het einde van de module heeft de student kennis en vaardigheden
opgedaan op verschillende gebieden. De leerdoelen zijn:
1: De student benoemt de 4 fasen van de normale slikbeweging.
2: De student schetst hoe de normale ontwikkeling van het eten en
drinken verloopt.
3: De student benoemt de afwijkende ontwikkeling van het eten en
drinken.
4: De student kiest een passend logopedisch onderzoek bij een kind met
eet en drinkproblemen inhoudt.
5: De student stelt een anamneselijst/ onderzoek op met betrekking tot
eet- en drinkproblematiek bij kinderen.
6: De student voert een anamnese/onderzoek uit
7: De student weet welke aanvullende (medische) onderzoeken er gebruikt
worden bij kinderen met eet- en drinkproblemen.
8: De student stelt met behulp van het ICF schema een diagnose op basis
van de gevonden informatie uit anamnese, observatie, onderzoek.




Hoorcollege 1.

,Uit filmpje --> Angelman syndroom: vertraagde ontwikkeling + niet of
nauwelijks kunnen praten.

Definitie eten (en drinken):
Het proces van voedselopname van mond tot maag met inbegrip van
sensorische activiteit, het gedrag, de opname van het voedsel en de
verwerking ervan.

Definitie Slikken:
Het proces waarbij het voedsel via de orale, faryngeale en oesofageale
fase naar de maag wordt getransporteerd.

Het normale slikproces.
Fase 1.
Orale voorbereidende fase --> Afhappen, kauwen, tong verzamelt voeding,
tong houdt voeding tegen gehemelte.
Dit is een willekeurige fase, je hebt er dus grip op en je kunt zelf besluiten
of je bijvoorbeeld je mond open doet of niet.

Fase 2.
De orale transportfase --> Je moet het eten naar de achterkant
verplaatsen. Dit is een willekeurige fase.
De tong duwt dus het voedsel naar de keelholte en vervolgens word de slik
ingezet.

Fase 3.
Pharyngeale fase --> dit is een onwillekeurige motoriek.
Voeding passeert de gehemeltebogen, neusdoorgang afgesloten en de
larynx heft (komt omhoog) --> luchtweg word afgesloten --> transport
naar slokdarmmond.

Fase 4.
Oesophagale fase--> Dit is een onwillekeurige fase.
Voeding in de slokdarm, transport door peristaltiek en zwaartekracht,
velum/strottenklepje/larynx terug in oorspronkelijke stand en de
ademhaling word hervat.

Logopedie richt zich op de eerste 2 fases van het slikken!! Als er bij een
kind iets mis is in de 3de of 4de fase moeten we het kind doorsturen naar
bijvoorbeeld de kinderarts.
Een logopedist kijkt of er technisch iets verbeterd kan worden of in de
omgeving van de cliënt. De techniek van het eten of drinken blijft ons
hoofddoel!

Zuigen.
- Adem-/zuig-/slik coördinatie (voor een pasgeborene van
levensbelang! een kind moet namelijk in een fractie van een
seconde bedenken of hij ademt zuigt en slikt. Het is heel bepalend
dat het ritme en de coördinatie goed op elkaar is afgestemd).
- Voedend

, - Niet-voedend (bijvoorbeeld zuigen op een fopspeen. Dit is een heel
andere techniek dan het zuigen op eten of drinken)

Adem-/zuig-/slik coördinatie.
- 12-14 weken postconceptum/PC (dus sinds de laatste menstruatie +
2 weken) kan het kind slikken.
- 15-18 weken PC kan kind zuigen (en dus vervolgens slikken)
- vanaf 32 a 37(dus te vroeg geboren) PC en een gewicht van 1300
gram (dit is bepalend of iemand al wel of niet kan drinken) kan
begonnen worden met het drinken aan de borst.
- Tijdens het zuigen kan het kind ademhalen
- Tijdens slikken wordt de ademhaling onderbroken
- Afstemmen tussen zuig/slik en ademhaling.

PC= post conceptum = De leeftijd van een ongeboren of pasgeboren
zuigeling vanaf de conceptie.
PM= post menstrueel = De leeftijd van ongeboren of pasgeboren zuigeling
vanaf de laatste dag van de menstruatie; in Nederland wordt met deze
leeftijd gerekend.

Filmpje baby.
Geluidje (uhhmmm) dat je hoort bij baby tijdens slikken is het loslaten van
het velum. Vaak zuigt een baby een paar keer, vervolgens doorslikken en
pas later uitrusten en adem halen.
Je kunt alleen geluid maken als je niet slikt, als je luchtweg vrij is.

Voedend zuigen.
zuigen met het slikken van voeding.
Kenmerken: langzamer ritme en coördinatie vereist.

Zuigen.
- Niet-voedend = zuigen zonder het slikken van voeding.
Kenmerken: snel ritme + zelfregulerend gedrag.

Speen: in jaar 1 is er behoefte naar zuigen, en zelfregulerend gedrag. Maar
in principe verdwijnt uiteindelijk deze behoefte. Je moet een kind dus niet
te lang een speen blijven geven als troostmiddel want dan raakt een kind
er aan gehecht!
Een baby krijgt een speen wanneer hij/zij daar behoefte aan heeft
(wanneer een baby wil zuigen maar net heeft gegeten, of aan het huilen
is, of niet lekker in zijn vel zit). Wanneer je een baby een speen geeft kan
hij zich zelf reguleren en kalmeren.
Een speen is dus bedoeld als zuigbehoefte, niet als troostmiddel!!

Orale reflexen.
orale reflex= een reactie op een prikkel. De prikkel reageert op iets wat
een kind ervaart
inhiberen= het remmen van reflexen.

Er bestaan voedende en beschermende reflexen.

, De voedingsreflexen.
- Zuig-slikreflex
 Opwekken: met tepel, speen of vinger zachtjes tegen de lippen, het
lipslijmvlies, het tandvlees of het harde gehemelte aanraken.
 Reactie: tuiten van de lippen, zuig-/slikreactie treedt op.
 Doel: voedsel tot je kunnen nemen.
 Ontwikkeling: vanaf geboorte aanwezig. De gecombineerde
zuig-/slikreflex verdwijnt tussen 3 a 5 maanden. De afzonderlijke
slikreflectie blijft bestaan.
- Slikreflex
 Opwekken: voedsel/vloeistof raakt de gehemeltebogen en velum
 Reactie: slik wordt opgewekt
 Doel: voedsel transporteren
 Ontwikkeling: levenslang aanwezig
- Tepelzoekreflex of rooting reflex
 Opwekken: aanraken van de wang of rondom de mond
 Reactie: kind draait het hoofd en de mond richting de stimulatie en
opent de mond
 Doel: actief zoeken naar de voedselbron
 Ontwikkeling: vanaf geboorte tot ongeveer 3 maanden na de
geboorte
- Transverse tongreflex
 Opwekken: prikkelen van voorste 1/3 deel van de tong zowel links
als rechts
 Reactie: zijwaartse beweging van de tong
 Doel: voedsel tussen de kaken te brengen/jouden en daarna naar het
midden van de mond te brengen
 Ontwikkeling: tussen 9 a 12 maanden gaat de reflex over in een
automatische reactie
- Palmomentale reflex (op je handpalm)
 Opwekken: door over de muis van de duim van de zuigeling te
wrijven. Dit is direct na de geboorte aanwezig
 Reactie: reacties in het mondgebied variërend van lichte trekkingen
van de lippen tot duidelijke zuigbewegingen
 Doel: stimuleren van activiteit in het mondgebied
 Ontwikkeling: vanaf geboorte tot 1 maand
- Bijtreflex (op het tandvlees duwen)
 Opwekken: stimuleren van de kaken, zowel voor in de mong als aan
de zijkant
 Reactie: ritmische op en neergaande bewegingen van de onderkaak
 Doel: bijtreflex ondersteunt het zuigen
 Ontwikkeling: vanaf 4 maanden inhiberen/ remmen, vanaf 6
maanden is het niet normaal als een kind een bijtreflex heeft

De beschermende reflexen.
- Hoestreflex
 Stimulatie: voedsel of speeksel komt terecht op de stemplooien of in
de bovenste luchtwegen