Samenvatting: arbeidsrecht
Semester 1
Inhoud
Inleiding en geschiedenis van sociaal recht............................................................................................5
1 Recht en sociaal recht in de opleiding SW.......................................................................................5
2 Bepaling van het sociaal recht.........................................................................................................5
2.1 Arbeidsrecht.............................................................................................................................5
2.2 Socialezekerheidsrecht.............................................................................................................5
3 Historiek van het sociaal recht.........................................................................................................6
3.1 Voorgeschiedenis......................................................................................................................6
3.2 Ontstaan (1886 – WO2)............................................................................................................6
3.3 Ontwikkeling (na WO2 tot jaren zestig)....................................................................................7
3.4 Hoogtepunt: jaren zeventig......................................................................................................7
3.5 De jongste evolutie...................................................................................................................7
4 Enkele kenmerken...........................................................................................................................7
4.1 Gedetailleerd – slordig – onharmonisch...................................................................................7
4.2 Snel ontwikkelend....................................................................................................................8
4.3 Hoofdzakelijk dwingend............................................................................................................8
Hoofdstuk 11: Collectief arbeidsrecht....................................................................................................9
1 Sociaal overleg tussen sociale partners...........................................................................................9
1.1 Algemeen..................................................................................................................................9
1.2 Representatieve organisaties van werknemers en werkgevers................................................9
1.3 Sociaal overleg op verschillende niveaus..................................................................................9
2 Sociaal overleg op interprofessioneel niveau................................................................................10
2.1 De Nationale Arbeidsraad (NAR).............................................................................................10
3 Sociaal overleg op professioneel niveau........................................................................................10
3.1 De paritaire comités...............................................................................................................10
4 Sociaal overleg in de onderneming................................................................................................10
4.1 Sociale verkiezingen................................................................................................................10
4.2 De ondernemingsraad............................................................................................................11
4.3 Het comité voor preventie en bescherming op het werk.......................................................11
4.4 De syndicale afvaardiging.......................................................................................................11
5 De collectieve arbeidsovereenkomst.............................................................................................11
5.1 Wat is een CAO?.....................................................................................................................11
, 5.2 Niveaus waarop een CAO gesloten kan worden.....................................................................11
5.4 Hiërarchie van de rechtsbronnen...........................................................................................11
5.6 Binding van een cao................................................................................................................12
5.7 Algemeenverbindendverklaring..............................................................................................12
H2: Algemene bepalingen van de Arbeidsovereenkomstenwet...........................................................12
1 Toepassingsgebied van de wet van 3 juli 1978..............................................................................12
1.1 Wat is een arbeidsovereenkomst...........................................................................................12
1.2 Het ondergeschikt verband.....................................................................................................13
1.4 Toepassingsgebied van de Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978................................13
2 Het aangaan van de arbeidsovereenkomst...................................................................................14
2.1 Geldigheidsvereisten..............................................................................................................14
2.2 Vormvereisten van de arbeidsovereenkomst.........................................................................15
3 Inhoud van de Arbeidsovereenkomstenwet..................................................................................15
4 Soorten arbeidsovereenkomsten..................................................................................................15
4.1 Soorten naargelang de beoogde arbeid..................................................................................15
4.2 Soorten naargelang de duur van de overeenkomst................................................................17
4.3 Soorten naargelang de omvang van het werk........................................................................18
H3: Inhoud van de arbeidsovereenkomst.............................................................................................19
1 Het dwingende karakter van de Arbeidsovereenkomstenwet......................................................19
1.1 Dwingend recht, suppletoire bepalingen & openbare orde....................................................19
3 Het concurrentiebeding.................................................................................................................20
3.1 Concurrentie...........................................................................................................................20
3.2 Wat is een concurrentiebeding?.............................................................................................20
3.3 Gewoon concurrentiebeding voor arbeiders en bedienden...................................................20
3.5 Het concurrentiebeding voor handelsvertegenwoordigers....................................................21
4 Het scholingsbeding.......................................................................................................................22
4.1 Wat is een scholingsbeding?...................................................................................................22
4.2 Voorwaarden voor een geldig scholingsbeding......................................................................22
H4: Uitvoering van de arbeidsovereenkomst.......................................................................................22
1 Verplichtingen van beide partijen..................................................................................................22
1.1 De goede trouw in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst.............................................22
1.2 Wederzijdse eerbied en achting.............................................................................................22
1.3 Preventie van psychosociale risico’s op het werk...................................................................23
2 Verplichtingen van de werknemer.................................................................................................24
2.1 Arbeid verrichten....................................................................................................................24
2.2 Bevelen en instructies.............................................................................................................24
, 2.3 Veiligheid................................................................................................................................24
2.4 Arbeidsgereedschap...............................................................................................................24
2.5 Concurrentie...........................................................................................................................24
3 Verplichtingen van de werkgever..................................................................................................24
3.1 Arbeid verschaffen..................................................................................................................24
3.2 Hulp........................................................................................................................................24
3.3 Veiligheid en gezondheid........................................................................................................24
3.4 Loon........................................................................................................................................24
3.5 Huisvesting en voeding...........................................................................................................25
3.6 Geloofsplichten en burgerlijke plichten..................................................................................25
3.7 Arbeidsgereedschap...............................................................................................................25
3.8 Documenten...........................................................................................................................25
4 Aansprakelijkheid van de partijen..................................................................................................25
4.1 Burgerlijke aansprakelijkheid..................................................................................................25
4.2 D aansprakelijkheidsbeperking ten gunste van de werknemer..............................................25
4.3 Strafrechtelijke aansprakelijkheid van de werknemer............................................................25
H5: Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst............................................................26
1 Het begrip schorsing......................................................................................................................26
2 Overmacht.....................................................................................................................................26
2.1 Begrip......................................................................................................................................26
2.2 Gevolgen.................................................................................................................................26
2.3 Recht op werkloosheidsuitkeringen........................................................................................27
3 Het gewaarborgd dagloon.............................................................................................................27
H5: Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst............................................................32
1 Het begrip schorsing......................................................................................................................32
2 Overmacht.....................................................................................................................................33
2.1 Begrip......................................................................................................................................33
2.2 Gevolgen.................................................................................................................................33
2.3 Recht op werkloosheidsuitkeringen........................................................................................33
3 Het gewaarborgd dagloon.............................................................................................................33
4 Arbeidsongeschiktheid..................................................................................................................34
4.1 Schorsing................................................................................................................................34
4.2 Verplichtingen van de werknemer..........................................................................................34
4.3 Controle door de werkgever...................................................................................................34
4.4 Betwistingen van medische aard............................................................................................35
4.5 Gewaarborgd loon..................................................................................................................35
, 4.6 Het bedrag van het gewaarborgd loon...................................................................................36
4.7 Re-integratietraject voor langdurig arbeidsongeschikte werknemers....................................37
5 Jaarlijkse vakantie..........................................................................................................................38
6 Zwangerschaps-en bevallingsrust..................................................................................................38
6.1 Periode van schorsing.............................................................................................................38
6.2 Overdracht van bevallingsrust................................................................................................38
6.3 Verlenging van de postnatale rust..........................................................................................38
6.4 Uitkeringen tijdens de moederschapsrust..............................................................................39
6.5 Bescherming tegen ontslag.....................................................................................................39
6.6 Zwangerschapsonderzoeken..................................................................................................39
6.7 Borstvoedingspauzes..............................................................................................................39
6.8 Borstvoedingsverlof................................................................................................................40
6.9 Profylactisch verlof.................................................................................................................40
7 Kort verzuim (= klein verlet)..........................................................................................................40
7.1 Algemene principes................................................................................................................40
7.2 Lijst van de gebeurtenissen....................................................................................................40
7.3 Geboorteverlof.......................................................................................................................40
7.4 Adoptieverlof..........................................................................................................................40
7.5 Recht op afwezigheid voor pleegouders – pleegouderverlof..................................................41
8 Loopbaanonderbreking en tijdskrediet..........................................................................................41
8.6 Thematische verloven.............................................................................................................41
8.7 Vlaamse aanmoedigingspremies............................................................................................43
9 Verlof om dwingende redenen......................................................................................................43
10 Andere schorsingen.....................................................................................................................43
11 Samenloop van schorsingen........................................................................................................43
H6: Einde van de arbeidsovereenkomst...............................................................................................44
1 Algemene (civielrechtelijke) wijzen van beëindiging.....................................................................44
1.1 Wederzijdse toestemming......................................................................................................44
1.2 Overmacht..............................................................................................................................44
1.5 Afloop van de termijn of voltooiing van het afgesproken werk..............................................44
1.6 Overlijden van een van de partijen.........................................................................................45
2 Arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag.......................................................................45
2.1 Het begrip ‘ontslag’.................................................................................................................45
2.4 De opzeg.................................................................................................................................45
2.7 Opzegvergoeding....................................................................................................................47
3 Arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag wegens dringende reden..............................47
Semester 1
Inhoud
Inleiding en geschiedenis van sociaal recht............................................................................................5
1 Recht en sociaal recht in de opleiding SW.......................................................................................5
2 Bepaling van het sociaal recht.........................................................................................................5
2.1 Arbeidsrecht.............................................................................................................................5
2.2 Socialezekerheidsrecht.............................................................................................................5
3 Historiek van het sociaal recht.........................................................................................................6
3.1 Voorgeschiedenis......................................................................................................................6
3.2 Ontstaan (1886 – WO2)............................................................................................................6
3.3 Ontwikkeling (na WO2 tot jaren zestig)....................................................................................7
3.4 Hoogtepunt: jaren zeventig......................................................................................................7
3.5 De jongste evolutie...................................................................................................................7
4 Enkele kenmerken...........................................................................................................................7
4.1 Gedetailleerd – slordig – onharmonisch...................................................................................7
4.2 Snel ontwikkelend....................................................................................................................8
4.3 Hoofdzakelijk dwingend............................................................................................................8
Hoofdstuk 11: Collectief arbeidsrecht....................................................................................................9
1 Sociaal overleg tussen sociale partners...........................................................................................9
1.1 Algemeen..................................................................................................................................9
1.2 Representatieve organisaties van werknemers en werkgevers................................................9
1.3 Sociaal overleg op verschillende niveaus..................................................................................9
2 Sociaal overleg op interprofessioneel niveau................................................................................10
2.1 De Nationale Arbeidsraad (NAR).............................................................................................10
3 Sociaal overleg op professioneel niveau........................................................................................10
3.1 De paritaire comités...............................................................................................................10
4 Sociaal overleg in de onderneming................................................................................................10
4.1 Sociale verkiezingen................................................................................................................10
4.2 De ondernemingsraad............................................................................................................11
4.3 Het comité voor preventie en bescherming op het werk.......................................................11
4.4 De syndicale afvaardiging.......................................................................................................11
5 De collectieve arbeidsovereenkomst.............................................................................................11
5.1 Wat is een CAO?.....................................................................................................................11
, 5.2 Niveaus waarop een CAO gesloten kan worden.....................................................................11
5.4 Hiërarchie van de rechtsbronnen...........................................................................................11
5.6 Binding van een cao................................................................................................................12
5.7 Algemeenverbindendverklaring..............................................................................................12
H2: Algemene bepalingen van de Arbeidsovereenkomstenwet...........................................................12
1 Toepassingsgebied van de wet van 3 juli 1978..............................................................................12
1.1 Wat is een arbeidsovereenkomst...........................................................................................12
1.2 Het ondergeschikt verband.....................................................................................................13
1.4 Toepassingsgebied van de Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978................................13
2 Het aangaan van de arbeidsovereenkomst...................................................................................14
2.1 Geldigheidsvereisten..............................................................................................................14
2.2 Vormvereisten van de arbeidsovereenkomst.........................................................................15
3 Inhoud van de Arbeidsovereenkomstenwet..................................................................................15
4 Soorten arbeidsovereenkomsten..................................................................................................15
4.1 Soorten naargelang de beoogde arbeid..................................................................................15
4.2 Soorten naargelang de duur van de overeenkomst................................................................17
4.3 Soorten naargelang de omvang van het werk........................................................................18
H3: Inhoud van de arbeidsovereenkomst.............................................................................................19
1 Het dwingende karakter van de Arbeidsovereenkomstenwet......................................................19
1.1 Dwingend recht, suppletoire bepalingen & openbare orde....................................................19
3 Het concurrentiebeding.................................................................................................................20
3.1 Concurrentie...........................................................................................................................20
3.2 Wat is een concurrentiebeding?.............................................................................................20
3.3 Gewoon concurrentiebeding voor arbeiders en bedienden...................................................20
3.5 Het concurrentiebeding voor handelsvertegenwoordigers....................................................21
4 Het scholingsbeding.......................................................................................................................22
4.1 Wat is een scholingsbeding?...................................................................................................22
4.2 Voorwaarden voor een geldig scholingsbeding......................................................................22
H4: Uitvoering van de arbeidsovereenkomst.......................................................................................22
1 Verplichtingen van beide partijen..................................................................................................22
1.1 De goede trouw in de uitvoering van de arbeidsovereenkomst.............................................22
1.2 Wederzijdse eerbied en achting.............................................................................................22
1.3 Preventie van psychosociale risico’s op het werk...................................................................23
2 Verplichtingen van de werknemer.................................................................................................24
2.1 Arbeid verrichten....................................................................................................................24
2.2 Bevelen en instructies.............................................................................................................24
, 2.3 Veiligheid................................................................................................................................24
2.4 Arbeidsgereedschap...............................................................................................................24
2.5 Concurrentie...........................................................................................................................24
3 Verplichtingen van de werkgever..................................................................................................24
3.1 Arbeid verschaffen..................................................................................................................24
3.2 Hulp........................................................................................................................................24
3.3 Veiligheid en gezondheid........................................................................................................24
3.4 Loon........................................................................................................................................24
3.5 Huisvesting en voeding...........................................................................................................25
3.6 Geloofsplichten en burgerlijke plichten..................................................................................25
3.7 Arbeidsgereedschap...............................................................................................................25
3.8 Documenten...........................................................................................................................25
4 Aansprakelijkheid van de partijen..................................................................................................25
4.1 Burgerlijke aansprakelijkheid..................................................................................................25
4.2 D aansprakelijkheidsbeperking ten gunste van de werknemer..............................................25
4.3 Strafrechtelijke aansprakelijkheid van de werknemer............................................................25
H5: Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst............................................................26
1 Het begrip schorsing......................................................................................................................26
2 Overmacht.....................................................................................................................................26
2.1 Begrip......................................................................................................................................26
2.2 Gevolgen.................................................................................................................................26
2.3 Recht op werkloosheidsuitkeringen........................................................................................27
3 Het gewaarborgd dagloon.............................................................................................................27
H5: Schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst............................................................32
1 Het begrip schorsing......................................................................................................................32
2 Overmacht.....................................................................................................................................33
2.1 Begrip......................................................................................................................................33
2.2 Gevolgen.................................................................................................................................33
2.3 Recht op werkloosheidsuitkeringen........................................................................................33
3 Het gewaarborgd dagloon.............................................................................................................33
4 Arbeidsongeschiktheid..................................................................................................................34
4.1 Schorsing................................................................................................................................34
4.2 Verplichtingen van de werknemer..........................................................................................34
4.3 Controle door de werkgever...................................................................................................34
4.4 Betwistingen van medische aard............................................................................................35
4.5 Gewaarborgd loon..................................................................................................................35
, 4.6 Het bedrag van het gewaarborgd loon...................................................................................36
4.7 Re-integratietraject voor langdurig arbeidsongeschikte werknemers....................................37
5 Jaarlijkse vakantie..........................................................................................................................38
6 Zwangerschaps-en bevallingsrust..................................................................................................38
6.1 Periode van schorsing.............................................................................................................38
6.2 Overdracht van bevallingsrust................................................................................................38
6.3 Verlenging van de postnatale rust..........................................................................................38
6.4 Uitkeringen tijdens de moederschapsrust..............................................................................39
6.5 Bescherming tegen ontslag.....................................................................................................39
6.6 Zwangerschapsonderzoeken..................................................................................................39
6.7 Borstvoedingspauzes..............................................................................................................39
6.8 Borstvoedingsverlof................................................................................................................40
6.9 Profylactisch verlof.................................................................................................................40
7 Kort verzuim (= klein verlet)..........................................................................................................40
7.1 Algemene principes................................................................................................................40
7.2 Lijst van de gebeurtenissen....................................................................................................40
7.3 Geboorteverlof.......................................................................................................................40
7.4 Adoptieverlof..........................................................................................................................40
7.5 Recht op afwezigheid voor pleegouders – pleegouderverlof..................................................41
8 Loopbaanonderbreking en tijdskrediet..........................................................................................41
8.6 Thematische verloven.............................................................................................................41
8.7 Vlaamse aanmoedigingspremies............................................................................................43
9 Verlof om dwingende redenen......................................................................................................43
10 Andere schorsingen.....................................................................................................................43
11 Samenloop van schorsingen........................................................................................................43
H6: Einde van de arbeidsovereenkomst...............................................................................................44
1 Algemene (civielrechtelijke) wijzen van beëindiging.....................................................................44
1.1 Wederzijdse toestemming......................................................................................................44
1.2 Overmacht..............................................................................................................................44
1.5 Afloop van de termijn of voltooiing van het afgesproken werk..............................................44
1.6 Overlijden van een van de partijen.........................................................................................45
2 Arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag.......................................................................45
2.1 Het begrip ‘ontslag’.................................................................................................................45
2.4 De opzeg.................................................................................................................................45
2.7 Opzegvergoeding....................................................................................................................47
3 Arbeidsrechtelijke wijzen van beëindiging: ontslag wegens dringende reden..............................47
