Samenvatting Nederlands Communicatie En Variatie deel 1

Samenvatting: Nederlands communicatie en variatie deel 1



NED: COMMUNICATIE & VARIATIE
DEEL 1
WOORDENBOEKEN

TYPES WOORDENBOEKEN

- Verklarend woordenboek: betekenis van woorden
o Algemeen verklarend woordenboek: algemene woordenschat
o Specifiek verklarend woordenboek: vaktermen, eigennamen, dialectwoorden, …
- Vertaalwoordenboek: vertaling van woorden in of uit een andere taal
- Andere woordenboeken
o Synoniemwoordenboek
o Rijmwoordenboek
o Uitspraakwoordenboek
o Puzzelwoordenboek
o …


BEKNOPTE GESCHIEDENIS VAN HET WOORDENBOEK

Oudheid (3100 v.Chr.) Soemeriërs: spijkerschrift leren en doorgeven aan volgende generatie
Klassieke oudheid, Griekenland: glossen, glossaria
Glossen = woord dat door de lezer wordt ingevoerd ter vertaling of
verduidelijking van moeilijke en/of technische termen
 Interlineaire glossen = tussen de regels
 Marginale glossen = in de kantlijn
Glossaria = lijst van glossen, alfabetisch geordend op de eerste letter
van het woord, verzameld uit verschillende handschriften
Geen algemene woordenboeken Grieks en Latijn
Oudnederlandse periode Enkel glossen overgeleverd, geen woordenlijsten
(500-1200)  Lex Salica (Salische wet)
 Wachtendonkse Psalmen (religieuze liederen)
Middeleeuwse glossaria Glossaria (= verzameling van glossen)
en vocabularia (tot 1500)  Moeilijke woorden uit het werk van één auteur of thematisch
 Soms eentalig, soms tweetalig (latijn – volkstaal)
 Hulpmiddel bij de studie van het Latijn en/of bij het lezen van


1

, Samenvatting: Nederlands communicatie en variatie deel 1


literatuur
Vocabularia (= woordenboeken)
Vanaf midden 15de eeuw: tweetalige alfabetische woordenboeken
Latijn – Diets (bedoeld als hulpmiddel)
1450 Boekdrukkunst met losse loden letters
1573 Cornelis Kiliaan Dictionarium Teutonico-Latinum (editie 1)
 Eerste omvangrijke woordenboek van de Nederlandse taal
19de eeuw WNT: Woordenboek der Nederlandsche Taal
= grootste wetenschappelijke woordenboek van het Nederlands
 De Vries & Te Winkel
 Woorden uit de periode 1500 – 1921
 Grootste woordenboek ter wereld
 In gewerkt van 1882 tot 1998
Hedendaags Nederlands Algemene verklarende woordenboeken:
Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse Taal
= Dikke Van Dale (1880 – 2015: papier, 2015 – heden: digitaal)
- 1864: eerste uitgave
- Beschrijft het Nederlands van 1880 – 2015
- Papieren versie: 3 delen
Van Dale Groot woordenboek hedendaags Nederlands
- 1984: eerste uitgave
- Actueel taalgebruik sinds 1950
- Papieren versie: 2 delen
Prisma Groot woordenboek Nederlands
- Labels
Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW)
- 1970 tot 2019
- Geen vaktaal, dialecten, jongerentaal, …
- Digitaal
Spreekwoorden en uitdrukkingen:
Stoett van Eeden
Huizinga: etymologie den Boon
Ter Laan
Woordenboeken Belgisch – Nederlands:


2

, Samenvatting: Nederlands communicatie en variatie deel 1


Bakema Parmentier & Schutz
Woordenboeken Surinaams – Nederlands:
Van Donselaar de Bies
Woordenboeken voor anderstaligen:
Van Dale pocketwoordenboek Nederlands als tweede taal
Beeldwoordenboek:
Heel belangrijk voor het bestaan van Google Afbeeldingen

FOCUS: DE DIKKE VAN DALE

4 niveaus:

1. Kopniveau (o.a. trefwoord, klemtoon, …) 3. Voorbeeldniveau
2. Betekenisniveau 4. Etymologieniveau




3