GEZONDHEIDSDETERMINANTEN
Dit zijn factoren die invloed hebben op het ontstaan of beloop van een ziekte.
Exogeen = omgevingsfactoren
Endogeen = aangeboren of verworven
factoren (hypertensie, veroudering) - Fysiek =
Leefstijl luchtverontreiniging / woonplaats / sportvoorzieningen
Op het moment dat dit bekend is, kun je hier
- Sociaal =
wel rekening mee houden in je leefstijl
sociaal/economische status, familiaire steun/gewoontes =
deels beinvloedbaar
= koppeling met VTV model. Gezondheidsdeterminanten
bepalen onder andere hoe het VTV model ingericht wordt.
Curatie + preventie = hoe dingen geregeld zijn
Curatie = behandeling
Preventie = voorkomen
IMITATIE
Definitie = nadoen, herhalen
MODELLING
Rolmodel nadoen
BADURA
Door anderen te observeren, krijgt men een idee van hoe nieuw gedrag wordt uitgevoerd. Later kan men deze
geobserveerde technieken zelf toepassen.
Het geimiteerde gedrag wordt geleidelijk versterkt. Het individu identificeert zich met het model en probeert het
gedrag geleidelijk uit.
1. Een actie zien
2. Je identificeert je met de persoon die deze actie utivoert
3. Persoon imiteren
4. Je wordt gemotiveerd als de nieuwe actie beloningen krijgt
A. (2014, 7 juli). Modelling Theory. Communication Theory.
Verschil =
imiteren = nadoen
modeling = rolmodel
, KLASSIEKE CONDITIONERING
Conditionering: manier om je te leren aanpassen aan de omgeving PAVLOV
Klassieke conditionering gaat over het onbewuste, aangeboren gedrag.
Uitgangspunt: het lichaam heeft aangeboren reflexen,
welke volgen op specifieke prikkels: Als je bedorven
voedsel ruikt, moet je automatisch kokhalzen.
Het idee achter klassieke conditionering is dat je deze
automatische prikkel kunt vervangen door een andere
(gewenste) prikkel. 3 stadia van conditioneren:
Conditioneren | SpringerLink
OPERANTE CONDITIONERING
Gaat over het bewuste gedrag: het gedrag wat beinvloed wordt door jezelf.
SKINNER
Positieve consequenties = gedragsstimulatie
Negatieve consequenties = gedragsvermindering
Straf
Beloning Een consequentie die leidt tot vermindering van
Gedrag zal toenemen, doordat de persoon een gedrag. De persoon vertoont het gedrag niet
verlangde en betekenisvolle consequentie ontvang langer, omdat hen krijgt, wat hen niet wil.
Negatieve beloning Uitdoving
De persoon doet iet omdat dat moet, zodat hij niet
Vermindering van gedrag, door het niet langer
krijgt, wat hij niet wil.
Bijvoorbeeld: mensen moeten hun houding verbeteren en te belonen. De persoon doet iets niet langer,
krijgen daarvoor een kastje om hun nek. Als zij inzakken, omdat hen niet krijgt wat hen wil.
krijgen zij een hele vervelende, harde toon te horen, totdat zij Bijvoorbeeld: tijdens een vergadering worden
rechtop zitten. suggesties tot verbetering gedaan. Hier wordt niet op
Alleen in situaties waarbij minimale prestaties ingegaan: het geven van suggesties zal stoppen.
nodig zijn en voldoende controle voorhanden is,
heeft negatieve beloning het gewenste effect. (Rietdijk, 2009)
, VTV model: Volksgezondheid Toekomst
Verkenning Geen Beleidsmodel
Geeft inzicht in de belangrijkste
toekomstige maatschappelijke opgaven,
gedragsverklaring- of
op het gebied van ziekte en gezondheid,
gezondheidsdeterminanten, preventie en verdragsveranderingsmodel
gezondheidszorg in Nederland.
Welke impact heeft deze
gezondheidstoestand op de
maatschappij? Welke mogelijke
toekomstige ontwikkelingen staan ons
te wachten? Hoe kunnen we ons, als
maatschappij, daar het beste op
voorbereiden?
ASE model
= gedrag verklaring
Wordt ingezet om gezondheid
gerelateerd gedrag te
verklaren en voorspellen.
Health Belief Model
= gedrag verklaring
Wordt gebruikt om te voorspellen of
men wel- of niet deel zal nemen aan
preventieve gezondheidszorg
maatregelen.
De componenten zijn gebaseerd op
de perceptie van het individu, niet
op objectieve maatstaven.
, Stages of Change
1. Precontemplatie
Iemand is zich niet bewust van het probleem. De oorzaak zal
buiten zichzelf gezocht worden of ontkend worden. De persoon
wil niet veranderen.
2. Contemplatie
Bewustwording van het probleem en eigen verantwoordelijkheid.
Hen wil veranderen maar weet nog niet hoe of denkt niet te
kunnen veranderen. Er wordt hulp gezocht.
3. Preparatie
Er wordt gekeken naar een oplossing. Hierbij is het vertrouwen
aanwezig dat het zal gaan lukken.
4. Actie
De gemaakte plannen worden uitgevoerd. Er is bewustheid van
het probleem en er wordt mee aan de slag gegaan
5. Onderhoud
Het uitgevoerde gedrag moet een gewoonte worden. Het nieuwe
gedrag moet integreren met andere activiteiten.
6. Terugval
Het is normaal dat iemand gedurende de gedragsverandering
terugvalt naar een eerdere fase. De begeleiding dient dan ook
vanuit die fase weer opgepakt te worden.
Stappenreeks gedragsverandering
+
Verpleegkundige interventies
Openstaan Informeren
Zolang de ander niet open staat, kan er ook geen
gedragsverandering plaatsvinden. De ander prikkelen en nieuwsgierig maken
naar het nieuwe gedrag. Zo positief mogelijk.
Begrijpen
Inzicht in- en informeren over de Informeren en vragen beantwoorden.
gedragsverandering. Nut en noodzaak hiervan
begrijpen.
Willen
De voordelen wegen zwaarder dan de nadelen, Voor- en nadelenbalans maken
waardoor iemand intrinsiek wil veranderen.
Kunnen
Zodra iemand voldoende kennis en motivatie Zorgen dat er voldoende kennis is en de
heeft, is de persoon in staat om het nieuwe omgevingsfactoren kloppend zijn
gedrag toe te passen.
Doen
De gedragsverandering wordt in praktijk Zorgen dat er adequaat ingespeeld kan
gebracht. Onvoorziene problemen en worden op onvoorziene problemen.
tegenslagen moeten overwonnen worden.
Blijven doen
Nieuwe gedrag wordt in het levenspatroon Ondersteunen bij onvoorziene problemen
verweven. Alleen door positieve resultaten en en helpen anticiperen op risicosituaties.
support door omgeving wordt er volgehouden.
Dit zijn factoren die invloed hebben op het ontstaan of beloop van een ziekte.
Exogeen = omgevingsfactoren
Endogeen = aangeboren of verworven
factoren (hypertensie, veroudering) - Fysiek =
Leefstijl luchtverontreiniging / woonplaats / sportvoorzieningen
Op het moment dat dit bekend is, kun je hier
- Sociaal =
wel rekening mee houden in je leefstijl
sociaal/economische status, familiaire steun/gewoontes =
deels beinvloedbaar
= koppeling met VTV model. Gezondheidsdeterminanten
bepalen onder andere hoe het VTV model ingericht wordt.
Curatie + preventie = hoe dingen geregeld zijn
Curatie = behandeling
Preventie = voorkomen
IMITATIE
Definitie = nadoen, herhalen
MODELLING
Rolmodel nadoen
BADURA
Door anderen te observeren, krijgt men een idee van hoe nieuw gedrag wordt uitgevoerd. Later kan men deze
geobserveerde technieken zelf toepassen.
Het geimiteerde gedrag wordt geleidelijk versterkt. Het individu identificeert zich met het model en probeert het
gedrag geleidelijk uit.
1. Een actie zien
2. Je identificeert je met de persoon die deze actie utivoert
3. Persoon imiteren
4. Je wordt gemotiveerd als de nieuwe actie beloningen krijgt
A. (2014, 7 juli). Modelling Theory. Communication Theory.
Verschil =
imiteren = nadoen
modeling = rolmodel
, KLASSIEKE CONDITIONERING
Conditionering: manier om je te leren aanpassen aan de omgeving PAVLOV
Klassieke conditionering gaat over het onbewuste, aangeboren gedrag.
Uitgangspunt: het lichaam heeft aangeboren reflexen,
welke volgen op specifieke prikkels: Als je bedorven
voedsel ruikt, moet je automatisch kokhalzen.
Het idee achter klassieke conditionering is dat je deze
automatische prikkel kunt vervangen door een andere
(gewenste) prikkel. 3 stadia van conditioneren:
Conditioneren | SpringerLink
OPERANTE CONDITIONERING
Gaat over het bewuste gedrag: het gedrag wat beinvloed wordt door jezelf.
SKINNER
Positieve consequenties = gedragsstimulatie
Negatieve consequenties = gedragsvermindering
Straf
Beloning Een consequentie die leidt tot vermindering van
Gedrag zal toenemen, doordat de persoon een gedrag. De persoon vertoont het gedrag niet
verlangde en betekenisvolle consequentie ontvang langer, omdat hen krijgt, wat hen niet wil.
Negatieve beloning Uitdoving
De persoon doet iet omdat dat moet, zodat hij niet
Vermindering van gedrag, door het niet langer
krijgt, wat hij niet wil.
Bijvoorbeeld: mensen moeten hun houding verbeteren en te belonen. De persoon doet iets niet langer,
krijgen daarvoor een kastje om hun nek. Als zij inzakken, omdat hen niet krijgt wat hen wil.
krijgen zij een hele vervelende, harde toon te horen, totdat zij Bijvoorbeeld: tijdens een vergadering worden
rechtop zitten. suggesties tot verbetering gedaan. Hier wordt niet op
Alleen in situaties waarbij minimale prestaties ingegaan: het geven van suggesties zal stoppen.
nodig zijn en voldoende controle voorhanden is,
heeft negatieve beloning het gewenste effect. (Rietdijk, 2009)
, VTV model: Volksgezondheid Toekomst
Verkenning Geen Beleidsmodel
Geeft inzicht in de belangrijkste
toekomstige maatschappelijke opgaven,
gedragsverklaring- of
op het gebied van ziekte en gezondheid,
gezondheidsdeterminanten, preventie en verdragsveranderingsmodel
gezondheidszorg in Nederland.
Welke impact heeft deze
gezondheidstoestand op de
maatschappij? Welke mogelijke
toekomstige ontwikkelingen staan ons
te wachten? Hoe kunnen we ons, als
maatschappij, daar het beste op
voorbereiden?
ASE model
= gedrag verklaring
Wordt ingezet om gezondheid
gerelateerd gedrag te
verklaren en voorspellen.
Health Belief Model
= gedrag verklaring
Wordt gebruikt om te voorspellen of
men wel- of niet deel zal nemen aan
preventieve gezondheidszorg
maatregelen.
De componenten zijn gebaseerd op
de perceptie van het individu, niet
op objectieve maatstaven.
, Stages of Change
1. Precontemplatie
Iemand is zich niet bewust van het probleem. De oorzaak zal
buiten zichzelf gezocht worden of ontkend worden. De persoon
wil niet veranderen.
2. Contemplatie
Bewustwording van het probleem en eigen verantwoordelijkheid.
Hen wil veranderen maar weet nog niet hoe of denkt niet te
kunnen veranderen. Er wordt hulp gezocht.
3. Preparatie
Er wordt gekeken naar een oplossing. Hierbij is het vertrouwen
aanwezig dat het zal gaan lukken.
4. Actie
De gemaakte plannen worden uitgevoerd. Er is bewustheid van
het probleem en er wordt mee aan de slag gegaan
5. Onderhoud
Het uitgevoerde gedrag moet een gewoonte worden. Het nieuwe
gedrag moet integreren met andere activiteiten.
6. Terugval
Het is normaal dat iemand gedurende de gedragsverandering
terugvalt naar een eerdere fase. De begeleiding dient dan ook
vanuit die fase weer opgepakt te worden.
Stappenreeks gedragsverandering
+
Verpleegkundige interventies
Openstaan Informeren
Zolang de ander niet open staat, kan er ook geen
gedragsverandering plaatsvinden. De ander prikkelen en nieuwsgierig maken
naar het nieuwe gedrag. Zo positief mogelijk.
Begrijpen
Inzicht in- en informeren over de Informeren en vragen beantwoorden.
gedragsverandering. Nut en noodzaak hiervan
begrijpen.
Willen
De voordelen wegen zwaarder dan de nadelen, Voor- en nadelenbalans maken
waardoor iemand intrinsiek wil veranderen.
Kunnen
Zodra iemand voldoende kennis en motivatie Zorgen dat er voldoende kennis is en de
heeft, is de persoon in staat om het nieuwe omgevingsfactoren kloppend zijn
gedrag toe te passen.
Doen
De gedragsverandering wordt in praktijk Zorgen dat er adequaat ingespeeld kan
gebracht. Onvoorziene problemen en worden op onvoorziene problemen.
tegenslagen moeten overwonnen worden.
Blijven doen
Nieuwe gedrag wordt in het levenspatroon Ondersteunen bij onvoorziene problemen
verweven. Alleen door positieve resultaten en en helpen anticiperen op risicosituaties.
support door omgeving wordt er volgehouden.
