Samenvatting Taal: diagnostiek - deel 2 - verworven
2. Fenomenologie: afasie
2.1 Betekenis van afasie
Afasie= taalstoornis, veroorzaakt door focaal hersenletsel nadat de taal
verworven.
Wat betekent elke component van deze definitie?
- Taalstoornis, dit betekent dat het een centrale stoornis is waarbij de
4 taalmodaliteiten (luisteren, spreken, lezen en schrijven) in meer of
mindere mate zijn aangetast.
- Er moet een aantoonbaar hersenletsel zijn om te spreken van afasie.
Aantoonbaar op de beeldvorming
- Het hersenletsel moet focaal zijn, het hersenletsel moet een
duidelijke focus hebben.
- Het is een verworven stoornis.
Afasie is een stoornis, maar heeft impact op:
- Communicatie
- Sociaal functioneren
- Levenskwaliteit
(Voor zowel de persoon zelf als diens omgeving)
2.2 Prevalentie en incidentie
Incidentie= totaal # personen met afasie op een bepaald ogenblik.
200 tot 230 per 100000 inwoners per jaar of dus 52 per dag
2.3 Oorzaken
2.3.1 Cerebrovasculaire stoornissen
Een neurogene communicatiestoornis wordt ruwweg in 85% van de
gevallen veroorzaakt door een CVA.
Een CVA kan twee oorzaken hebben:
1. Ischemische CVA: bloedtoevoer naar de hersenen is afgesloten =
Hypoperfusie
(embool of trombus)
2. Hemorraghisch CVA: Bloed kan uit de bloedbaan ontsnappen door
een scheuring van een bloedvat.
,2.3.2 Traumata
Trauma kan zorgen voor een beschadiging van het zenuwstelsel. Trauma
capitits (hoofdtrauma)
Door bijvoorbeeld een verkeersongeval of een val van grote hoogte.
2.3.3 Tumoren
Tumoren zijn abnormale gezwellen en daardoor ruime-innemende
processen. Men ondersvheidt primaire en secundaire tumoren.
Primair= ontstaan binnen het zenuwstelsel
Secundair= Die het zenuwweefsel binnendringen na metastase
2.3.4 Infecties
Infectie is wanneer ziekteverwekkende organismen in het weefsel
binnendringen en zich vermenigvuldigen. Het gevolg is een plaatselijke
ontsteking.
Elke ontsteking start vaak focaal.
2.3.5 intoxicaties en vitaminedeficiënties
Deze kunnen de normale werking van de hersenen verstoren. Het gaat
dan om geneesmiddelen, drugs of alcohol, HIV besmet, tekort aan
vitamine B12, Meningitis
2.3.6 Degeneratieve stoornissen
Dementie of alzheimer kunnen de hersencellen irreversibel beschadigen .
2.4 Symptomen van afasie
Fasen in het herstelproces:
- Acute fase: 1e twee/drie weken -> zodra de patiënt medisch stabiel
is kan men aan de revalidatie beginnen.
In deze fase gaan we screenen
- Revalidatiefase of letselfase: Tot 4/6 maanden na het ontstaan,
hierin doen we klinisch diagnostisch onderzoek, me noemt dit ook
‘klinisch-anatomische correlatie’
- Chronische fase: na 4 tot 6 maanden, echte revalidatie en
vaardigheden oefenen
, Als zorgverlener is het belangrijk dat je observeert en actief luistert.
2.4.1 Fonologische symptomen
= Merk je in de mondelinge klankproductie
Fonologische of fonematische parafasieen, indien het woord zo vervormd
wordt dat het doelwoord niet meer te herkennen is dan spreken we van
een fonologisch neologisme.
Wanneer de verbale output van een persoon met afasie doorspekt is met
fonematische parafasieen waardoor de luisteraar nog moeilijk begrijpt wat
de persoon wil zeggen noemt men dit fonologisch jargon.
Er zijn verschillende soorten van fonologische parafasieen:
- Substituties
- Deleties
- Transposities
- Addities/inserties
Voorbeeld:
- Fa-Le-fatel-tafel
= zoekgedrag vertonen en het dan vinden
= Conduite d’approche
- Fe-Le-Fale-..-Neen
=zoekgedrag, maar je vindt het niet
=Conduite d’écart
2.4.2 Lexicale symptomen
= Problemen met het vinden van het juiste woord op het juiste moment =
Anomie
Er zijn verschillende types te onderscheiden:
- Productieve anomie: doelwoord niet oproepen, maar kan concept
wel verwoorden. Fonologisch cuen werkt
- Selectieve anomie: doelwoord niet oproepen, wel concept
verwoorden, fonologisch cuen helpt niet
- Semantische anomie: doelwoord niet oproepen, kan het concept
niet verwoorden, fonologisch cuen helpt niet
Je merkt de anomie ook op in de spontane taal:
Ofwel praat de persoon met afasie heel vlot, maar is zijn taal inhoudelijk
leeg = Empty speech
2. Fenomenologie: afasie
2.1 Betekenis van afasie
Afasie= taalstoornis, veroorzaakt door focaal hersenletsel nadat de taal
verworven.
Wat betekent elke component van deze definitie?
- Taalstoornis, dit betekent dat het een centrale stoornis is waarbij de
4 taalmodaliteiten (luisteren, spreken, lezen en schrijven) in meer of
mindere mate zijn aangetast.
- Er moet een aantoonbaar hersenletsel zijn om te spreken van afasie.
Aantoonbaar op de beeldvorming
- Het hersenletsel moet focaal zijn, het hersenletsel moet een
duidelijke focus hebben.
- Het is een verworven stoornis.
Afasie is een stoornis, maar heeft impact op:
- Communicatie
- Sociaal functioneren
- Levenskwaliteit
(Voor zowel de persoon zelf als diens omgeving)
2.2 Prevalentie en incidentie
Incidentie= totaal # personen met afasie op een bepaald ogenblik.
200 tot 230 per 100000 inwoners per jaar of dus 52 per dag
2.3 Oorzaken
2.3.1 Cerebrovasculaire stoornissen
Een neurogene communicatiestoornis wordt ruwweg in 85% van de
gevallen veroorzaakt door een CVA.
Een CVA kan twee oorzaken hebben:
1. Ischemische CVA: bloedtoevoer naar de hersenen is afgesloten =
Hypoperfusie
(embool of trombus)
2. Hemorraghisch CVA: Bloed kan uit de bloedbaan ontsnappen door
een scheuring van een bloedvat.
,2.3.2 Traumata
Trauma kan zorgen voor een beschadiging van het zenuwstelsel. Trauma
capitits (hoofdtrauma)
Door bijvoorbeeld een verkeersongeval of een val van grote hoogte.
2.3.3 Tumoren
Tumoren zijn abnormale gezwellen en daardoor ruime-innemende
processen. Men ondersvheidt primaire en secundaire tumoren.
Primair= ontstaan binnen het zenuwstelsel
Secundair= Die het zenuwweefsel binnendringen na metastase
2.3.4 Infecties
Infectie is wanneer ziekteverwekkende organismen in het weefsel
binnendringen en zich vermenigvuldigen. Het gevolg is een plaatselijke
ontsteking.
Elke ontsteking start vaak focaal.
2.3.5 intoxicaties en vitaminedeficiënties
Deze kunnen de normale werking van de hersenen verstoren. Het gaat
dan om geneesmiddelen, drugs of alcohol, HIV besmet, tekort aan
vitamine B12, Meningitis
2.3.6 Degeneratieve stoornissen
Dementie of alzheimer kunnen de hersencellen irreversibel beschadigen .
2.4 Symptomen van afasie
Fasen in het herstelproces:
- Acute fase: 1e twee/drie weken -> zodra de patiënt medisch stabiel
is kan men aan de revalidatie beginnen.
In deze fase gaan we screenen
- Revalidatiefase of letselfase: Tot 4/6 maanden na het ontstaan,
hierin doen we klinisch diagnostisch onderzoek, me noemt dit ook
‘klinisch-anatomische correlatie’
- Chronische fase: na 4 tot 6 maanden, echte revalidatie en
vaardigheden oefenen
, Als zorgverlener is het belangrijk dat je observeert en actief luistert.
2.4.1 Fonologische symptomen
= Merk je in de mondelinge klankproductie
Fonologische of fonematische parafasieen, indien het woord zo vervormd
wordt dat het doelwoord niet meer te herkennen is dan spreken we van
een fonologisch neologisme.
Wanneer de verbale output van een persoon met afasie doorspekt is met
fonematische parafasieen waardoor de luisteraar nog moeilijk begrijpt wat
de persoon wil zeggen noemt men dit fonologisch jargon.
Er zijn verschillende soorten van fonologische parafasieen:
- Substituties
- Deleties
- Transposities
- Addities/inserties
Voorbeeld:
- Fa-Le-fatel-tafel
= zoekgedrag vertonen en het dan vinden
= Conduite d’approche
- Fe-Le-Fale-..-Neen
=zoekgedrag, maar je vindt het niet
=Conduite d’écart
2.4.2 Lexicale symptomen
= Problemen met het vinden van het juiste woord op het juiste moment =
Anomie
Er zijn verschillende types te onderscheiden:
- Productieve anomie: doelwoord niet oproepen, maar kan concept
wel verwoorden. Fonologisch cuen werkt
- Selectieve anomie: doelwoord niet oproepen, wel concept
verwoorden, fonologisch cuen helpt niet
- Semantische anomie: doelwoord niet oproepen, kan het concept
niet verwoorden, fonologisch cuen helpt niet
Je merkt de anomie ook op in de spontane taal:
Ofwel praat de persoon met afasie heel vlot, maar is zijn taal inhoudelijk
leeg = Empty speech
