Samenvatting Behandeling Taal Logopedie jaar 2

Taal
Behandeling, Logopedie jaar 2 – 2020-2021

Problemen in taalontwikkeling:
 Specifieke TOS (S-TOS) = primair, zonder specifiek aanwijsbare oorzaak.
 Niet specifieke TOS = secundair, vanwege andere oorzaak (gehoorverlies, lage intelligentie).
 Blootstellingsachterstand = onvoldoende taalaanbod thuis en/of op school, vaak spontaan
herstel d.m.v. VVE of taalles.

Dysfatische ontwikkeling
Neurologische spraak-taalontwikkelingsstoornis met als hoofdkenmerk: het begrip van gesproken
taal is duidelijk hoger van niveau dan de eigen spraaktaalproductie.

Samenwerking bij taalproblemen:
 Psychologisch onderzoek (IQ onderzoek, evt. non-verbaal)
 Gehoormeting (evt. meertaligheidsonderzoek)
 VoorleesExpress

Algemene adviezen aan ouders:
 Taalanbod laten aansluiten op niveau van het kind/zone van naaste onwikkeling
 Educatieve tv
 Activiteiten talig begeleiden
 Liedjes samen zingen
 Boeken voorlezen
 Concreet taalgebruik
 Taal uitlokken, vragen stellen

Logopedische diagnose:
 Functioneringsproblemen in termen van beperkingen en participatieproblemen.
 Functioneringsproblemen in termen van stoornissen.
 Lokalisatie van stoornissen.
 Ernst functioneringsproblemen.
 Onderliggende medische factoren, externe factoren en persoonlijke factoren.
 Beloop tot nu toe.
 Verwacht herstel.

Woordenschatontwikkeling = afgestemd per individu op zijn/haar taalbegripsleeftijd.
Normaal ontwikkelende kinderen leren 4-10 nieuwe woorden per dag.

Wat hebben kinderen zelf nodig om veel woorden te kunnen leren?
 Goed fonologisch geheugen.
 (normale) intelligentie.
 Goed taalsysteem.
 Al veel woorden kennen.

Factoren voor succesvolle taalverwerving:
 Taalaanbod = voorziet kinderen van taal die ze nodig hebben voor hun taalontwikkeling.
 Taalruimte = biedt kinderen de gelegenheid om taal te produceren en te experimenteren.
 Feedback = biedt kinderen reacties op hun taaluitingen waardoor ze kunnen verbeteren,
uitbreiden en verfijnen.

,  Corrigeren = negatief.
 Recasten ‘poet’ , ja poes! = goed teruggeven.
 Expanderen ‘poet’ , ja een mooie poes! = uitbreiden en teruggeven.

Conceptvorming van taal; gaat van zeer ruim tot zeer precies, 3 fases.
‘Wat denk je allemaal bij het woord kikker?’
1. Labelen = kind herkent de klankvorm van het woord en koppelt het aan het voorwerp of
handeling: /s/ /g/ /e/ /p/ = schep.
2. Categoriseren = concept vullen en begrenzen; kind leert steeds meer betekenisaspecten die
bij schep horen: je kan er een gat mee graven in het zand, of de aarde, maar een hark is geen
schep.
3. Netwerkopbouw = woorden worden in een netwerk opgeslagen; waar denk je aan bij schep?
Graven, zand, strand, maar niet aan rekenmachine of disco.


Woordenschatdidactiek 

Viertaktmodel = passief en actieve uitbreiding.
 Toepassen van de drie uitjes (uitbeelden, uitleggen en uitbreiden).
o Uitbeelden = gebaren, aanwijzen, voordoen.
o Uitleggen = vertellen, verduidelijken.
o Uitbreiden = koppelen aan andere woorden
 Gebruik woordclusters, woordwebben, woordkast, woordspin.
 Met materialen, bv. een praatplaat.
 Woorden minimaal 7x aanbieden in betekenisvolle context, nog vaker bij TOS kinderen!
 Per keer 5 nieuwe woorden (2 werkwoorden + 3 zelfstandig naamwoorden).
 Opbouw van 3D naar 2D.

1. Voorbewerken: introduceer het onderwerp, betrek bij het onderwerp, activeer voorkennis,
en laat het kind vertellen!
2. Semantiseren: de betekenis wordt aangeleerd, van alle doelwoorden beschrijving geven.
Gebruik concreet materiaal, geef expliciete uitleg, geef koppeling aan afbeelding/voorwerp,
verbind woorden aan zoveel mogelijk andere woorden, laat het kind ervaringen opdoen;
voelen, ruiken, horen, zien = 3 uitjes.
3. Consolideren: nieuwe woorden inslijpen, zoveel mogelijk doelwoorden gebruiken, kansen
creëren tot spraak, oefenen, herhalen en inslijpen van doelwoorden min. 7x. (Memory).
4. Controleren: heeft woordenschat uitbreiding opgetreden? Passief  wijs de sok aan, actief -
 hoe heet dit? (Inkleuren over welke woorden je het hebt gehad).

Communicatieve Taal Therapie = passief en actieve uitbreiding.
 Taal wordt aangeboden tijdens alledaagse activiteit.
 Kind wordt gestimuleerd om tijdens het handelen de woorden weer in zinnen te gebruiken.
o Communicatie staat centraal; interactief werken: scripts/rollenspellen.
o Effectiviteit; functionele contexten en werkvormen: thema aansluitend bij belevingswereld.
o Doelgericht; werken met doelen.

Behandeldoelen kiezen:
 Taalaspecten die communicatie het meest belemmeren krijgen prioriteit.
 Sluit aan op het taalniveau van het kind.
 Sluit aan op het cognitieve niveau van het kind.
 Sluit aan op de belevingswereld van het kind (interesses, school).