Biologie voor jou-hoofdstuk 4 Voortplanting en seksualiteit
Basisstof 1 de puberteit
Wat zijn de geslachtskenmerken?
- De lichamelijke kenmerken waaraan je het geslacht herkent
Primaire geslachtskenmerken zijn al bij de geboorte aanwezig, wat zijn deze primaire kenmerken bij jongen en
meisjes?
- Een jongetje herken je aan zijn penis en zijn balzak.
- Een meisje herken je aan haar vulva (schaamlippen, clitoris en opening van de vagina).
Wat is intersekse?
- Een enkele keer is aan de buitenkant niet meteen te zien of de baby een jongen of een meisje is. Dat gebeurt in
Nederland gemiddeld één keer per week. De baby heeft dan zowel mannelijke als vrouwelijke
geslachtskenmerken, of de geslachtskenmerken verschillen van de norm. Soms blijkt pas in de puberteit dat een
persoon intersekse is.
Vanaf welke leeftijd kom je ongeveer in de puberteit?
- Ongeveer na je 10e verjaardag vinden er veranderingen in je lichaam plaats. Gemiddeld komen jongeren in hun
12e levensjaar in de puberteit. In de puberteit verander je lichamelijk, geestelijk en sociaal.
Welke lichamelijke veranderingen kun je zien? Dit noem je ook wel secundaire geslachtskenmerken.
- Groeispurt, je gaat hard groeien
- Okselhaar
- Schaamhaar
- Borsten gaan groeien (meisje)
- Bredere heupen (meisje)
- Gespierdere lichaamsbouw (jongen)
Ook geestelijk ga je veranderen in de puberteit, wat hoort bij geestelijke veranderingen?
- je gedachten, je gevoelens, je zelfstandigheid en je sociale leven.
Basisstof 2 een vrouw
De meeste organen van het voortplantingsstelsel van een vrouw liggen
in de onderbuik, onder de navel.
Wat hoort er bij een voortplanting stelsel van een vrouw?
- Baarmoeder en eierstokken
Wat zijn eicellen?
- Eicellen zijn de vrouwelijke geslachtscellen. De onrijpe eicellen
zijn al aanwezig bij de geboorte. Als een meisje in de puberteit
komt, beginnen de onrijpe eicellen zich te ontwikkelen
- Een eicel is de grootste menselijke cel. Een eicel is zo groot
doordat hij veel reservevoedsel bevat. Dit reservevoedsel is
nodig voor de eerste ontwikkeling als de eicel wordt bevrucht.
Wat is de ovulatie oftewel de eisprong?
- Vanaf de puberteit wordt ongeveer één keer per maand een
eicel rijp. Die eicel komt dan vrij uit een eierstok. De eileider vervoert de eicel naar de baarmoeder. Een eicel
blijft na de ovulatie maar twaalf tot vierentwintig uur in leven. Daarna sterft hij af. De resten worden
opgenomen in het bloed (menstruatie) Dit gebeurt in een
eileider. Als de eicel na de ovulatie wordt bevrucht door een zaadcel van een man, kan hij wel in leven blijven. In
de baarmoeder kan de bevruchte eicel zich ontwikkelen tot een kind. De vrouw is dan zwanger.
, Benoem de uitwendige geslachtsorganen (vulva) van een vrouw?
- Clitoris: is gevoelig voor prikkels die een fijn gevoel geven. Het orgaan is ongeveer 10 cm lang en ligt onder de
schaamlippen in het lichaam
- Clitoriseikel: Dit ‘knopje’ is erg gevoelig. Het wordt omgeven door een huidplooi: de clitorishoed.
- Clitorishoed: een huidplooi
- Zwellichamen: Als een vrouw seksueel opgewonden raakt, vullen de zwellichamen zich met bloed. Ze worden
daardoor groter en steviger.
- Binnenste schaamlippen: gladde dunnen huidplooien
- Buitenste schaamlippen
Wat is het maagdenvlies?
- Vooraan in de vagina ligt het maagdenvlies. Het maagdenvlies is een randje weefsel aan het begin van de
vagina. Sommige meisjes worden zonder maagdenvlies geboren. Het maagdenvlies is geen dicht vlies. Het hoeft
dus niet doorboord te worden bij de eerste keer dat een vrouw geslachtsgemeenschap heeft. De
meeste meisjes en vrouwen bloeden dan ook niet tijdens ‘de eerste keer’.
Wat is menstruatie of ongesteld zijn?
- De wand van de baarmoeder bestaat uit een dikke laag spieren die vanbinnen is bekleed met
baarmoederslijmvlies. Het slijmvlies bevat veel bloedvaten. Ongeveer één keer per maand laat het
baarmoederslijmvlies gedeeltelijk los. Hierbij komt ook bloed vrij. Door samentrekkingen van de spierlaag van
de baarmoederwand wordt het slijmvlies met bloed afgevoerd. Dit afstoten van een deel van het
baarmoederslijmvlies heet menstruatie of ongesteld zijn.
Wanneer wordt je ongeveer voor het eerst ongesteld?
- Tussen je 10e en 16e jaar. Maar gemiddeld is het rond je 13e jaar.
- Het wisselt ook hoe lang het duurt bij de één een dag of 3 en bij de ander een week.
Welke klachten kan je krijgen bij menstruatie?
- Ellendig of verdrietig voelen, sacherijnig zijn. Hoofdpijn, buikpijn, rugpijn en spierpijn.
Om het slijmvlies/bloed op te vangen, wat kan je daarvoor gebruiken?
- Maandverband, tampons of een menstruatie cup.
Wat is de menstruatiecyclus?
- Het steeds terugkerende opbouwen en afstoten van het baarmoederslijmvlies noem je de menstruatiecyclus.
Wat zijn hormonen?
- Hormonen zijn stoffen die de werking van organen regelen. Hormoonklieren geven de hormonen af aan het
bloed. Via het bloed komen de hormonen in het hele lichaam terecht. Een hormoon is alleen werkzaam in
weefsels en organen die gevoelig zijn voor dat hormoon. Een belangrijke hormoonklier voor de
voortplantingsorganen is de hypofyse. Deze klier ligt aan de onderzijde van de hersenen. In de puberteit begint
de hypofyse stimulerende hormonen te produceren.
Wat is de overgang?
- Onder invloed van die hormonen beginnen zich de eicellen in de eierstokken te ontwikkelen. Wanneer een
vrouw ongeveer 50 jaar is, worden er steeds minder hormonen aangemaakt. De vrouw komt dan in de
overgang. Na de overgang rijpen er geen eicellen meer en kan een vrouw niet meer zwanger worden. Ze wordt
dan niet meer ongesteld.
Basisstof 3 een man
Het voortplantingsstelsel van een man is voor een groot deel aan de buitenkant te zien, welke? En welke onderdelen
liggen onder in de buik?
- Buitenkant: penis, balzak, teelbal, bijbal
- In de buik: prostaat en zaadblaasjes
Basisstof 1 de puberteit
Wat zijn de geslachtskenmerken?
- De lichamelijke kenmerken waaraan je het geslacht herkent
Primaire geslachtskenmerken zijn al bij de geboorte aanwezig, wat zijn deze primaire kenmerken bij jongen en
meisjes?
- Een jongetje herken je aan zijn penis en zijn balzak.
- Een meisje herken je aan haar vulva (schaamlippen, clitoris en opening van de vagina).
Wat is intersekse?
- Een enkele keer is aan de buitenkant niet meteen te zien of de baby een jongen of een meisje is. Dat gebeurt in
Nederland gemiddeld één keer per week. De baby heeft dan zowel mannelijke als vrouwelijke
geslachtskenmerken, of de geslachtskenmerken verschillen van de norm. Soms blijkt pas in de puberteit dat een
persoon intersekse is.
Vanaf welke leeftijd kom je ongeveer in de puberteit?
- Ongeveer na je 10e verjaardag vinden er veranderingen in je lichaam plaats. Gemiddeld komen jongeren in hun
12e levensjaar in de puberteit. In de puberteit verander je lichamelijk, geestelijk en sociaal.
Welke lichamelijke veranderingen kun je zien? Dit noem je ook wel secundaire geslachtskenmerken.
- Groeispurt, je gaat hard groeien
- Okselhaar
- Schaamhaar
- Borsten gaan groeien (meisje)
- Bredere heupen (meisje)
- Gespierdere lichaamsbouw (jongen)
Ook geestelijk ga je veranderen in de puberteit, wat hoort bij geestelijke veranderingen?
- je gedachten, je gevoelens, je zelfstandigheid en je sociale leven.
Basisstof 2 een vrouw
De meeste organen van het voortplantingsstelsel van een vrouw liggen
in de onderbuik, onder de navel.
Wat hoort er bij een voortplanting stelsel van een vrouw?
- Baarmoeder en eierstokken
Wat zijn eicellen?
- Eicellen zijn de vrouwelijke geslachtscellen. De onrijpe eicellen
zijn al aanwezig bij de geboorte. Als een meisje in de puberteit
komt, beginnen de onrijpe eicellen zich te ontwikkelen
- Een eicel is de grootste menselijke cel. Een eicel is zo groot
doordat hij veel reservevoedsel bevat. Dit reservevoedsel is
nodig voor de eerste ontwikkeling als de eicel wordt bevrucht.
Wat is de ovulatie oftewel de eisprong?
- Vanaf de puberteit wordt ongeveer één keer per maand een
eicel rijp. Die eicel komt dan vrij uit een eierstok. De eileider vervoert de eicel naar de baarmoeder. Een eicel
blijft na de ovulatie maar twaalf tot vierentwintig uur in leven. Daarna sterft hij af. De resten worden
opgenomen in het bloed (menstruatie) Dit gebeurt in een
eileider. Als de eicel na de ovulatie wordt bevrucht door een zaadcel van een man, kan hij wel in leven blijven. In
de baarmoeder kan de bevruchte eicel zich ontwikkelen tot een kind. De vrouw is dan zwanger.
, Benoem de uitwendige geslachtsorganen (vulva) van een vrouw?
- Clitoris: is gevoelig voor prikkels die een fijn gevoel geven. Het orgaan is ongeveer 10 cm lang en ligt onder de
schaamlippen in het lichaam
- Clitoriseikel: Dit ‘knopje’ is erg gevoelig. Het wordt omgeven door een huidplooi: de clitorishoed.
- Clitorishoed: een huidplooi
- Zwellichamen: Als een vrouw seksueel opgewonden raakt, vullen de zwellichamen zich met bloed. Ze worden
daardoor groter en steviger.
- Binnenste schaamlippen: gladde dunnen huidplooien
- Buitenste schaamlippen
Wat is het maagdenvlies?
- Vooraan in de vagina ligt het maagdenvlies. Het maagdenvlies is een randje weefsel aan het begin van de
vagina. Sommige meisjes worden zonder maagdenvlies geboren. Het maagdenvlies is geen dicht vlies. Het hoeft
dus niet doorboord te worden bij de eerste keer dat een vrouw geslachtsgemeenschap heeft. De
meeste meisjes en vrouwen bloeden dan ook niet tijdens ‘de eerste keer’.
Wat is menstruatie of ongesteld zijn?
- De wand van de baarmoeder bestaat uit een dikke laag spieren die vanbinnen is bekleed met
baarmoederslijmvlies. Het slijmvlies bevat veel bloedvaten. Ongeveer één keer per maand laat het
baarmoederslijmvlies gedeeltelijk los. Hierbij komt ook bloed vrij. Door samentrekkingen van de spierlaag van
de baarmoederwand wordt het slijmvlies met bloed afgevoerd. Dit afstoten van een deel van het
baarmoederslijmvlies heet menstruatie of ongesteld zijn.
Wanneer wordt je ongeveer voor het eerst ongesteld?
- Tussen je 10e en 16e jaar. Maar gemiddeld is het rond je 13e jaar.
- Het wisselt ook hoe lang het duurt bij de één een dag of 3 en bij de ander een week.
Welke klachten kan je krijgen bij menstruatie?
- Ellendig of verdrietig voelen, sacherijnig zijn. Hoofdpijn, buikpijn, rugpijn en spierpijn.
Om het slijmvlies/bloed op te vangen, wat kan je daarvoor gebruiken?
- Maandverband, tampons of een menstruatie cup.
Wat is de menstruatiecyclus?
- Het steeds terugkerende opbouwen en afstoten van het baarmoederslijmvlies noem je de menstruatiecyclus.
Wat zijn hormonen?
- Hormonen zijn stoffen die de werking van organen regelen. Hormoonklieren geven de hormonen af aan het
bloed. Via het bloed komen de hormonen in het hele lichaam terecht. Een hormoon is alleen werkzaam in
weefsels en organen die gevoelig zijn voor dat hormoon. Een belangrijke hormoonklier voor de
voortplantingsorganen is de hypofyse. Deze klier ligt aan de onderzijde van de hersenen. In de puberteit begint
de hypofyse stimulerende hormonen te produceren.
Wat is de overgang?
- Onder invloed van die hormonen beginnen zich de eicellen in de eierstokken te ontwikkelen. Wanneer een
vrouw ongeveer 50 jaar is, worden er steeds minder hormonen aangemaakt. De vrouw komt dan in de
overgang. Na de overgang rijpen er geen eicellen meer en kan een vrouw niet meer zwanger worden. Ze wordt
dan niet meer ongesteld.
Basisstof 3 een man
Het voortplantingsstelsel van een man is voor een groot deel aan de buitenkant te zien, welke? En welke onderdelen
liggen onder in de buik?
- Buitenkant: penis, balzak, teelbal, bijbal
- In de buik: prostaat en zaadblaasjes
